Cảm nhận nghệ thuật nude không còn quá khắt khe

Chưa đầy 1 tháng, số lượng độc giả tham gia cuộc thăm dò do VnExpress tiến hành với chủ đề tranh ảnh nude đã lên tới hơn 7.300 phiếu bình chọn. Con số này chứng minh, lĩnh vực vốn dĩ rất nhạy cảm với văn hóa người Á Đông giờ đây đang dần được công chúng đón nhận với thái độ hào hứng và đã bớt phần e dè.

Tuy chưa có một đánh giá chuẩn mực rằng tranh ảnh nude là nghệ thuật hay phi nghệ thuật, nhưng rất đông công chúng đã nhìn nhận lĩnh vực này với sự công bằng và độ lượng hơn. "Đó đơn giản là nghệ thuật", lựa chọn này đã thu hút tới 3.908 độc giả, chiếm 53,1% tổng số phiếu bầu. Một bức tranh hoặc ảnh nude được coi là mang tính nghệ thuật cao phần lớn phụ thuộc vào mỹ cảm của người thực hiện, nhưng sẽ không thể hoàn hảo nếu thiếu thiện chí của người thưởng thức. Bạn đọc Linh Thuy Nguyen cho rằng: "Thực chất phụ thuộc vào cái nhìn của công chúng nói chung và những người yêu nghệ thuật nói riêng, nhưng tất cả đều phải giải phóng được cái đầu khỏi sự dung tục của đời thường thì sẽ có cái nhìn đúng đắn về cái đẹp ẩn chứa bên trong tranh". Khi công chúng chưa vượt qua được tâm lý chối bỏ nghệ thuật, thì tranh ảnh nude vẫn còn là một "địa hạt" khó gần.

Nhiều họa sĩ, nhiếp ảnh gia đã "vắt kiệt" sức lực để hoàn thành những tác phẩm nghệ thuật mà họ cho rằng hoàn hảo, để rồi sau đó phải hứng chịu cái nhìn không thiện cảm của người đời. Trần Huy Hoan, Lê Thiết Cương..., những tên tuổi trong lĩnh vực chụp, vẽ nude, không ít lần chán nản dù niềm đam mê không lúc nào thôi cháy bỏng. Trần Huy Hoan thừa nhận, trước kia có những khi quá liều lĩnh và khao khát, anh đã phải nhờ cậy tới sự giúp đỡ của vợ. Và dù rất tâm đắc, nhưng những tác phẩm "cây nhà lá vườn" này luôn được chủ nhân dặn dò kỹ lưỡng, phải trả lời đó là chuyện "nội bộ" nếu chẳng may bị lộ ra. 

Tranh sơn dầu của Lý Trần Quỳnh Giang.

Tuy còn ngại ngùng là thế, nhưng các họa sĩ khi quyết tâm theo đuổi mục đích "khai sáng" dường như đều chuẩn bị sẵn cho mình tinh thần mạnh mẽ và một ý chí sắt đá. Không coi đó là chuyện tục tằn, không xấu hổ, họ vẽ nude bằng niềm say mê và sự vô tư chân thành. "Phổ cập mỹ thuật hiện còn thấp. Nếu mỗi người có một phông văn hóa nhất định thì việc cảm nhận tranh nude không có gì đáng bàn. Không nên né tránh nude bởi nó là một mảng của đời sống", nữ họa sĩ Nguyễn Thanh Hoa bày tỏ. Còn với họa sĩ Lý Trần Quỳnh Giang, chị khẳng định tranh nude của mình hoàn toàn không có tính dục mà cô đơn một cách trần trụi. Chị hướng mình đến với mảng đề tài này bởi sự phóng khoáng của nó, và bởi chị cảm nhận rất rõ hình ảnh người đàn bà vật vã trong khối ru-bích đa chiều của thế giới nội tâm ở mỗi tác phẩm nude. Ý nghĩa ấy lớn hơn tất cả, đưa những phụ nữ như Thanh Hoa, Quỳnh Giang vượt qua mọi sự e ngại để đến với niềm đam mê. 

Tuy nhiên, cũng bởi sự cảm thụ loại hình nghệ thuật này trong công chúng còn khá mới mẻ nên không tránh khỏi sự phản đối kịch liệt. Có tới 1.994 ý kiến, chiếm 27,1% tổng số độc giả cho rằng, việc chụp, chơi tranh ảnh nude "Chỉ là sự đua đòi, không phù hợp với văn hóa Á Đông". Khi tư tưởng "nam nữ thọ thọ bất thân" vẫn còn tồn tại đâu đó trong tâm lý, lối sống người Việt thì chuyện phô bày cơ thể ra trước con mắt bàn dân thiên hạ dường như là điều "không thể chấp nhận".

Chuyện gì cũng có nguyên nhân. Những tấm ảnh khỏa thân của một số người mẫu tung lên mạng gần đây đã trở thành đề tài nóng suốt một thời gian dài. Như một trào lưu, các người mẫu chẳng kể nam hay nữ sẵn sàng khoe mình trước ống kính. Mục đích mỗi người có thể khác nhau, nhưng cuối cùng vẫn là "lưu giữ tuổi thanh xuân". Tuy thế, sự phản cảm đến không phải từ việc họ chụp cái gì mà chính là họ chụp như thế nào. Những tư thế gợi cảm, khoe mình trực diện không chút che đậy đã khiến "người xem cũng phải xấu hổ". Dù cố gắng biện minh đó là những tác phẩm nghệ thuật, nhưng sự chệch hướng đã vô tình gây nên nỗi ác cảm và đẩy xa công chúng ra khỏi lĩnh vực nghệ thuật vốn đã rất khó tiếp cận này.

Cực đoan hơn, 906 ý kiến (12,3%) kết luận, "loại tranh ảnh này mang nặng tính nhục dục", và hoàn toàn "tẩy chay" loại hình nghệ thuật mới mẻ. Không chấp nhận sự có mặt của tranh ảnh nude, số ý kiến này cho rằng, loại tranh ảnh khỏa thân chỉ làm cho nghệ thuật ngày càng trở nên "tối tăm" hơn mà thôi. Khẳng định tranh nude không phải là một câu chuyện mới, họa sĩ Lê Thiết Cương cho rằng từ cổ chí kim con người đã biết vẽ nude, người ta tẩy chay tranh ảnh nude chẳng qua là vì tâm lý "tự sợ". Nếu khắc phục được tâm lý này, họa sĩ hy vọng sẽ đưa người xem đi tới sự đồng điệu trong nghệ thuật.

Còn lại 556 phiếu, chiếm 7,6%, có ý kiến khác.

Kết quả biểu quyết trên VnExpress từ 28/9 đến 27/10.

Lê Bảo