CLB 'Âm nhạc sắc Việt' - giáo phường cổ giữa Hà thành

Tại 72 Hàng Bồ, Hà Nội, với cách bài trí nội thất của một nhà hát trong dinh quan phú xưa, các nghệ nhân trình diễn không dùng micro, CLB “Âm nhạc sắc Việt” đã tạo được ấn tượng khó quên với người nghe ngay trong buổi khai mạc 6/10. VnExpress có cuộc trao đổi với 2 nghệ sĩ Thanh Ngoan, Thuý Hoà.

- "Âm nhạc sắc Việt" không đơn thuần là một cái tên, nó mang sức gợi rất nhiều. Ý tưởng nào đã thắp lên ngọn lửa nghệ thuật truyền thống trong câu lạc bộ (CLB)?

- NS Thuý Hoà: Điều trăn trở của người làm âm nhạc truyền thống là họ muốn cống hiến hết mình, làm mọi người nhìn nhận về nhạc truyền thống theo nguyên nghĩa của nó. Khán giả cũng thế, ở một nơi sang trọng mà nghe điệu dân tộc thì không thể cảm nhận được hồn cốt. Do đó, tôi mong muốn có một không gian thật sự nghệ thuật.

- NSƯT Thanh Ngoan: Mô hình câu lạc bộ thì vài nơi làm rồi, nhưng mang tính chất nghiệp dư. Còn ở đây là chuyên nghiệp, tương đối hoàn thiện về nghệ thuật, ngay cả diễn viên mời và người cộng tác cũng được lựa chọn rất kỹ. Hơn nữa, tôi thấy giữa phố cổ mà không có được một điểm sinh hoạt âm nhạc cổ truyền thì phí quá. Khách nước ngoài nghe rất nhiều về ca trù, chèo, chầu văn, nhưng để tiếp cận gần gũi như tại 75 Hàng Bồ, ngay giữa Hà Nội thì họ chưa từng.

Một đêm biểu diễn trong giáo phường xưa.

- Tại sao CLB đưa cả ba loại hình nghệ thuật ca trù, chèo, chầu văn vào biểu diễn chung?

- NSƯT Thanh Ngoan: Đúng là ba loại hình trên có đặc trưng rất riêng, nhưng thực chất là nó ngấm vào máu người Việt mình rồi, mà chúng tôi cũng không thể bỏ loại hình nào được vì những cái đặc sắc của nó. Trước đây các cụ nghe cả đêm, còn CLB chỉ mang tính chất giới thiệu. Riêng với những ai say thật sự chỉ một loại thôi thì chúng tôi sẵn sàng "say" theo bất cứ lúc nào, miễn là trong khả năng, vì tiền nhân dạy rồi, chơi cho rõ mặt ngang tàng chứ không ai chơi đến táng thân hại chí.

- NS Thuý Hoà: Tuy rằng trân trọng cả ba loại hình, nhưng ca trù vẫn là điểm nhấn của CLB. Vì ca trù không chỉ là một trong những di sản văn hoá phi vật thể của thế giới, mà sự thực là ít người truyền dạy, ít người thưởng thức, ít cả người có cái tâm muốn học. Dẫu ai đó có vì yêu mà muốn học cũng không biết học ở đâu, có vì nể mà nghe thì loại hình âm nhạc bác học ấy cũng kén người lắm. Tại CLB, chúng tôi không chỉ giới thiệu, gìn giữ, phát huy, mà còn đào tạo cho những người yêu mến nghệ thuật.

- Sau biểu diễn, nghệ nhân sẽ tiếp chuyện mọi người. Theo các chị, việc đó mang lại lợi ích gì?

- NS Thuý Hoà: Tất cả các loại hình nhạc truyền thống, nghe một lần không thể hiểu ngay được dù rằng bạn có thể nói yêu vô cùng. Do đó nếu mình giao lưu, mình hỏi và được trả lời để rồi hiểu biết thêm về cái hay ở đâu, hay như thế nào, tinh vi ra sao thì sẽ thích thú hơn nhiều. Điều này kéo mọi người đến gần nhau hơn, tạo không khí thân mật, và chính lúc này nếu được yêu cầu biểu diễn, người nghệ sĩ mới thể hiện hết khả năng của bản thân. Mục đích của CLB là ở điểm này.

- Khách làng chơi ngày xưa cần biết đủ ngón tài tình và ngón sành sỏi. Vậy khách làng chơi ngày nay thì sao?

- NSƯT Thanh Ngoan: Ngày xưa không phải ai cũng được gọi là khách làng chơi đâu. Hiểu nôm na thì những kẻ văn chương, xướng hoạ ngâm bình mới biết ngón tài tình, còn lại người nào chấm đúng phách, hiểu lề luật cách thức là ngón sành sỏi. Không xuềnh xoàng quá, cũng không kiêu sa quá, chúng tôi sẽ hướng cho người thưởng thức biết thế nào là chơi, tạo người nghe cái sang, cái hứng thú mà chỉ ở đây mới có. Và nếu có dịp hãy thưởng thức rượu ả đào, gõ thử nhịp chát tom, nghe người ca nương hát mới thấy hết cái thú tài tử của cổ nhân.

- Các chị nghĩ gì khi giới trẻ tỏ ra thờ ơ với âm nhạc cổ truyền?

- NSƯT Thanh Ngoan: Tôi không trách lớp trẻ, họ phải theo tiết tấu thời đại, năng động, ồn ào là đương nhiên. Tuổi trẻ hãy cứ đốt cháy mình đi, miễn cháy chán biết quay về truyền thống là được. Không biết tôi có tự tin quá hay không, nhưng rất nhiều người trẻ từng thưởng thức, lấy đĩa về nghe và sau đó thì theo nghiệp. Có lẽ đó là cái duyên ngầm của âm nhạc cổ truyền mà không ai có thể hiểu nổi.

Phạm Ngọc Lương thực hiện
Ảnh: Đinh Hùng Sơn