Ca từ nhạc trẻ - bí nên phải nói thẳng

Hàng loạt diễn đàn nhằm chấn chỉnh ý tứ, ca từ trong nhạc trẻ đã được mở, nhưng nhiều ca khúc với lời lẽ quá "thô mộc" vẫn ra đời. Nhiều bài thoạt nghe lời ca như được trích từ một cuộc khẩu chiến của đôi tình nhân nào đó đang hồi gay cấn, thậm chí đến giai đoạn quyết định... trả thù.

"Thà như thế, thà rằng như thế, thà đừng cố níu kéo nát tan lòng nhau chi hỡi em", là đoạn điệp khúc của Thà rằng như thế - một trong những ca khúc mở màn cho phong trào "nói thẳng toẹt" của nhạc trẻ hiện nay.

Khi ca khúc này "chìm" thì đến lượt Hứa thật nhiều, thất hứa thật nhiều nổi lên. Ở phòng trà, những quán cà phê, câu lạc bộ, đâu đâu cũng nghe giọng ca Ưng Hoàng Phúc hay một số ca sĩ không chuyên rền rĩ: "Nếu không gặp em đời ta đã khác nhiều rồi, biết yêu làm chi để thêm buồn bã, giờ ta đã biết ân tình như thế, thà không trách không hờn không oán...".

Ưng Hoàng Phúc, ca sĩ củaThà rằng như thế.

Cặp bài trùng nhạc sĩ Nhất Trung và ca sĩ Lưu Chí Vỹ còn "răn đe" người yêu qua Tại em mà tôi như thế: "Đừng trách tôi tại sao tôi lại trở nên như thế, tôi không thật lòng nhưng cũng không dối lừa ai. Làm sao biết những người kia ai sẽ yêu tôi thật đây hay rồi cũng như em dối lừa...".

Táo bạo hơn, Tình yêu trong âu lo của tác giả Phúc Khánh Cường do ca sĩ Hoàng Châu và Lưu Gia Bảo trình bày có đoạn: "Qua bao ngày gian truân, ngày xưa kia, giờ đây mới được em yêu kề bên anh, mà ngu sao làm chi để vụt bay, mất tình sẽ đau...". Mới đây trong chương trình Nhịp cầu âm nhạc được HTV truyền hình trực tiếp, nhóm Mắt Ngọc đã thể hiện một bài hát có cái tên khá... quyết liệt: Một đi không trở lại. Nội dung kiên quyết cắt đứt tình yêu với kẻ phụ tình nhưng cũng không quên rên rỉ thê thiết.

Ban đầu, giới âm nhạc cho rằng dạng ca khúc như vậy chỉ là một "làn sóng nhỏ" nổi lên nhất thời. Nhưng khi có hàng loạt tác phẩm ra đời, tấn công ồ ạt trên khắp các kệ đĩa và ở những trung tâm ca nhạc, người ta bắt đầu lo ngại về ảnh hưởng của chúng trong giới trẻ.

Lưu bút của Khánh, một học sinh lớp 12 trường Nguyễn Khuyến, quận 10, TP HCM, ngập tràn những câu lấy trong ca khúc Người ấy và tôi em phải chọn của nhạc sĩ Nhất Trung: "Ở bên người ấy xin đừng nhớ đến tôi. Ở bên cạnh tôi xin đừng làm khổ tôi. Người ấy và chính tôi trong cuộc tình chúng ta, em phải nhận ra một người thôi... Em chọn đi". Còn câu hát "thà như thế, thà rằng như thế" thậm chí được sử dụng như một "châm ngôn" của giới trẻ trong những trường hợp "lực bất tòng tâm".

Lưu Chí Vỹ (phải), ca sĩ chuyên hát những ca khúc "nói thẳng".

Trao đổi với VnExpress, tác giả của một số bài hát trên giải thích là họ muốn "nói thẳng vào sự thật chứ không khoa trương bằng mỹ từ như những ca khúc ngày xưa". Họ khẳng định đây là thời đại công nghiệp với nhịp sống gấp gáp, nên cần đi thẳng thật nhanh vào các vấn đề.

Tuy nhiên, Như Hương, sinh viên năm thứ 4, Khoa Báo chí, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, bức xúc: "Nhiều ca khúc là một sự lắp ghép khiên cưỡng ca từ vào giai điệu, nghe cứ như một cuộc hỏi đáp, thậm chí mắng mỏ nhau. Tôi cũng là một người trẻ nhưng chưa bao giờ có cảm tình với loại ca khúc như vậy và rất mắc cỡ khi người ta dùng chữ công chúng trẻ để nói về những người thích loại nhạc này. Người viết cũng đừng đổ thừa cho cuộc sống công nghiệp làm suy nghĩ của con người thay đổi. Hãy nhìn nhận rằng tâm hồn, cảm xúc, chữ nghĩa của mình đang bị cạn kiệt khi làm việc theo những đơn đặt hàng".

Nhạc sĩ Quốc Dũng, tác giả của Đường xưa, Chuyện hợp tan..., người đã có hơn 40 năm sáng tác nhạc cũng tỏ ra lo ngại về việc chủ đề trong các ca khúc hiện nay quá nghèo nàn, nhàm chán. Còn nhạc sĩ Thanh Tùng thì nhắc nhở: "Các nhạc sĩ nên biết một điều rằng có thể người nghe không biết sáng tác, nhưng họ biết nghe nhạc, thậm chí họ còn có thể nghe sành hơn cả người sáng tác. Đa số nhạc sĩ trẻ bây giờ viết nhiều mà ít chịu nghe nên dễ sinh ra bệnh gọi là tự kỷ ám thị, nghĩa là mình nghĩ sáng tác của mình hay nhưng thực tế thì không phải như vậy".

Cùng cảm xúc lỡ bị phụ tình, nhạc sĩ Thanh Tùng từng thủ thỉ trong Giọt nắng bên thềm những lời ca đi sâu vào lòng người: "Khi thấy buồn em cứ đến chơi, chim vẫn hót sau vườn đấy thôi. Chỉ có trong tôi, ngày đã sang đêm lâu rồi...", còn một vài nhạc sĩ trẻ thì dứt khoát Một đi không quay lại, Đau một lần rồi thôi.

"Ngay cách đặt tựa ca khúc đã thể hiện một sự bế tắc trong diễn đạt ý tưởng của nhiều nhạc sĩ trẻ hiện nay. Chỉ mới diễn đạt thôi đã bí thì làm gì có chuyện hình tượng hóa", cô Ngọc Quý, giáo viên dạy văn trường Lương Thế Vinh TP HCM, nhận định.

Quang Tâm