Công ước Geneva tại VN bị cản trở bởi băng đĩa lậu

Hôm nay, Công ước Geneva có hiệu lực tại Việt Nam, đánh dấu một bước mới trong tiến trình hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, cho tới giờ này, những đối tượng nằm trong quy định thực hiện công ước tỏ ra không mấy vồn vã.

Dù những người trực tiếp quản lý nghệ thuật đã khẳng định rằng, việc Việt Nam gia nhập công ước Geneva sẽ tạo cơ sở pháp lý cho mọi công dân Việt Nam được bảo hộ quyền tác giả tại các nước thành viên và ngược lại, nhưng dường như sự bảo chứng này cũng chưa mấy tác động tới thị trường âm nhạc Việt Nam, vốn quen nghe nhạc ngoại qua con đường "không chính ngạch".

Không được nhập khẩu chính thức, nhưng album Dangerous của Michael Jackson vẫn tung hoành khắp thị trường âm nhạc Việt Nam.

"Không dùng hàng ngoại" là chủ trương của nhiều đơn vị hoạt động kinh doanh âm nhạc, mà đại diện là các đài truyền hình, phát thanh: chỉ phát sóng những chương trình ca nhạc trong nước, không mất tiền mua, cũng chẳng mất công xin phép. Một cách đối phó khác cũng được áp dụng, đó là phát sóng tác phẩm của những nhạc sĩ có tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ trên 50 năm, chủ yếu là thể loại giao hưởng thính phòng như Đài truyền hình Việt Nam.

Phía các đơn vị trực tiếp phát sóng sản phẩm là vậy, còn các trung tâm kinh doanh băng đĩa thì hầu hết "im hơi lặng tiếng" trước công ước Geneva. Chẳng mấy người tỏ ra sửng sốt trước tiến trình hội nhập này, dù vẫn biết "đã là luật thì phải thực hiện". Hồ Gươm Audio, nơi được coi là trung tâm cung cấp các sản phẩm băng đĩa lớn nhất Hà Nội lâu nay dường như "dị ứng" với băng đĩa ngoại nhập. Một phần vì thuế nhập khẩu quá cao, phần nữa không có thị trường cạnh tranh với đĩa lậu, nên không chỉ Hồ Gươm Audio, ngay cả những đầu mối cung cấp các sản phẩm băng đĩa khác như Bến Thành Audio cũng "hạn chế tới mức cao nhất có thể sản phẩm ngoại".

Nguyên nhân của "sự im lặng" bắt nguồn từ sự tung hoành của đĩa lậu. Chưa kể tới đĩa lậu trong nước bày bán với cái giá "bèo" 7.000-8.000 đồng, hay chỉ cần 18.000-20.000 đồng, tại bất kỳ cửa hàng băng đĩa nào khách cũng có thể mua được một bản DVD (bản đẹp) ca nhạc, phim nước ngoài với nội dung đa dạng, phong phú. Nếu là VCD, số tiền đó còn rẻ hơn nhiều, và thu hút lượng lớn khách hàng bởi nội dung luôn "đi cùng thời đại". "Một album nước ngoài nhập vào tính ra tiền Việt cũng xấp xỉ 200.000 đồng. Chẳng mấy khách hàng sẵn sàng bỏ ra số tiền đó để chỉ mua một album trong khi giá ngoài chỉ bằng 1/10", chị Hương, nhân viên bán hàng tại một chi nhánh của Hồ Gươm Audio, cho biết. "Đĩa xịn đắt như vậy, hơn nữa muốn cũng không có mà mua, trong khi chúng tôi cần được cập nhật thông tin âm nhạc thế giới mỗi ngày. Chẳng có lý gì chúng tôi không mua đĩa ngoài, vừa rẻ vừa mới. Nghe một thời gian bỏ đi, mua cái khác", anh Nguyễn Hoàng Long, một fan của Diva nhạc pop Mariah Carey, thẳng thắn nói. Với cái giá "hợp túi tiền" như thế, việc nhập khẩu các sản phẩm băng đĩa ngoại vẫn tiếp tục chịu cảnh "đứng ngoài luồng".

Trong tình hình đó, tại Việt Nam cũng chưa có một nơi trung gian nào đứng ra kinh doanh cũng như nhập khẩu các sản phẩm băng đĩa nước ngoài, mà nếu để tự đơn vị kinh doanh trực tiếp đứng ra nhập đĩa, không hẳn ai cũng thực hiện được. Dù trong tương lai gần, Trung tâm đối ngoại trực thuộc Trung tâm quyền tác giả âm nhạc VN nối mạng toàn cầu sẽ được thành lập như thông báo của nhạc sĩ Phó Đức Phương, nhưng tất cả cũng mới chỉ dừng lại ở văn bản, "chưa có quyết định cụ thể". Đó là còn chưa nói đến vấn đề tài chính, "từ chỗ dùng không mất tiền tất cả những sản phẩm âm nhạc, thích bản nào phát bản đó, giờ phải tính trả tiền bản quyền đã khiến các nhà sản xuất kinh doanh nát óc", ông Vũ Mạnh Chu - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả văn học nghệ thuật (Bộ VH-TT) - cho biết.

"Đây là cuộc chơi văn minh, và là bước phát triển mới của Việt Nam trong thời hội nhập quốc tế, vì thế chúng ta nên tự tin để đồng hành cùng nó", ông Vũ Mạnh Chu nói thêm. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định, cuộc chơi này còn nhiều khó khăn, là lộ trình tương đối lâu dài, khó thực hiện triệt để trong một sớm một chiều. Như vậy, nếu đĩa lậu còn tràn lan, thì những sản phẩm ngoại nhập vẫn chưa có cơ hội đường hoàng bước chân vào thị trường âm nhạc trong nước, và công ước Geveva vẫn chỉ là quy định về mặt pháp lý.  

Lê Bảo