Nhiếp ảnh gia Võ An Ninh và ước mơ tuổi 100

Nhiếp ảnh gia Võ An Ninh.

Nước da vẫn đỏ đắn, mái tóc bạc trắng dựng đứng như bờm sư tử, con người cụ toát lên vẻ ung dung của một vị lão tướng. Trải qua hầu hết những thăng trầm của lịch sử đất nước thế kỷ 20, năm 2005 này, cụ Võ An Ninh sẽ tận hưởng mùa xuân thứ 100 của cuộc đời.

Sau già nửa thế kỷ trong hành trình chinh phục cái đẹp, dấu chân in trên mọi nẻo đường Tổ quốc, đạt rất nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, đến nay do tuổi già sức yếu, lão nghệ sĩ Võ An Ninh đã thực sự nghỉ ngơi. Hằng ngày cụ được con cháu chăm chút bữa ăn, giấc ngủ. Đều đặn hằng tuần cụ vẫn đi nghe nhạc, ra ngoại ô ngắm cảnh thiên nhiên... Di chuyển khó khăn, mắt đã mờ nhưng trí tuệ cụ Võ còn rất mẫn tiệp. Bằng giọng rủ rỉ, cụ hào hứng ôn lại vài kỷ niệm trong quãng đời cầm máy, cái thời mà cụ được anh em đồng nghiệp gọi là người luôn "đầu têu" ra đề tài mới: người đầu tiên giới thiệu Sa Pa với công chúng; người phát hiện ra những cái đẹp "một đi không trở lại" của thời đại như cảnh chợ hoa ngày Tết, vẻ đẹp của các cô thiếu nữ thời những năm 30, những ông đồ nho bày mực tàu giấy dó viết câu đối xuân, đưa bút hất lên nét cong sống động...

Các nhà phê bình nghệ thuật Pháp đã gọi cụ Võ là "con người của phong cảnh". Tổ quốc trong tác phẩm Võ An Ninh đẹp như những áng thơ giàu chất sử thi. Hỏi cụ có bí quyết riêng gì khi cầm máy, cụ sôi nổi: "Thực ra cũng là cảnh ấy nhưng chỉ cần nhích máy lên cao một chút hoặc thấp xuống một chút, sang trái một chút hoặc sang phải một chút... là bức ảnh đã khác. Phải "bới" chỗ đó ra bằng mắt để chộp được cái đẹp". Trong một chuyến đi săn ảnh với 9 anh em ở vùng quê tại Nam Định, Võ An Ninh dám "chấp" anh em chọn cảnh chụp trước, còn mình chọn những góc mà anh em... không thèm để ý. Dẫu vậy, tác phẩm của Võ An Ninh lúc đó khiến đồng nghiệp kinh ngạc. Theo cụ, cái quan trọng nhất của người nghệ sĩ là phải đi nhiều. Đi và thu lại trong ống kính của mình những hình ảnh và sự kiện, bởi chỉ "quanh quẩn xó nhà" rồi cũng sẽ nhàm. Sức đi của cụ khiến mọi người kinh ngạc. Để "chinh phục Sa Pa", cụ đã lên đó không dưới 40 lần, từng đứng lên yên ngựa, vươn qua hàng rào thưa chọn góc độ đẹp để bấm máy, hoặc ngồi "rình" cả tuần liền để "chớp" được khoảnh khắc cả Sa Pa trong biển mây trắng bồng bềnh.

Phụ nữ luôn là đề tài hấp dẫn cho các nhà nhiếp ảnh. Ảnh phụ nữ so với khối lượng tác phẩm của cụ Võ không nhiều, song đều rất ấn tượng, khắc họa được cái đẹp đằm thắm rất riêng của phụ nữ Việt ở mỗi vùng đất, qua mỗi thời kỳ. Rất nhiều ảnh phụ nữ cụ Võ chụp đã bị hủy hoại bởi... những cơn ghen của người vợ quá cố. "Vợ quá cố của tôi ghen lắm! Ghen ơi là ghen! Mà tôi thì rất "nhát": nhiều phụ nữ theo đuổi nhưng không khi nào dám "dây" vào. Niềm say mê cầm máy là tất cả đối với tôi. Bạn bè thường đùa: cổng nhà thằng Ninh phải dán chữ: nhà có vợ dữ! Chuyện bà ấy lấy kim chọc... thủng mắt phụ nữ trong các tấm phim đã được nhiều bài báo quốc tế nhắc đến". Nhiều người biết tính bà vợ ghen nên càng trêu chọc. Mà trêu rất "ác". Trong một buổi chợ, có bốn cô gái đi du xuân thấy hai vợ chồng anh chàng nhiếp ảnh bèn cố ý vẫy chàng đầy... tình ý. Lập tức bà xã sôi sục: "Kìa! Ra với các mẹ đi không có lại bất hiếu". Khi chàng nghệ sĩ bị tai nạn, phải cưa nửa bàn chân, vài phụ nữ vào viện thăm cũng bị vợ ngấm nguýt, dằn vặt.

Gần 70 năm cầm máy, khối lượng phim ảnh của cụ Võ thật đồ sộ. Nhiều năm nay, việc bảo quản chúng là việc cụ lo lắng hằng ngày. Một căn phòng đầy chật những thùng carton lớn nhỏ. "Đấy là những tư liệu của bố tôi, còn nhiều bộ ảnh quý chưa từng công bố. Chúng tôi cố gắng bảo quản ở mức tốt nhất có thể, nhưng nếu không có các phương tiện bảo quản hiện đại ắt chúng sẽ bị hủy hoại bởi thời gian", chị Lộc - con gái cụ Võ - bày tỏ nỗi niềm. Nhiều tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước muốn nghiên cứu về các tác phẩm của cụ, nhưng gia đình không thể giở những kho phim ảnh ấy ra được. Con cái cụ có ý định lập cho cụ một bảo tàng cá nhân trên mảnh đất của gia đình ở quận 2. Nhưng không may, mảnh đất ấy rơi vào khu quy hoạch "treo" từ nhiều năm nay. Gia đình yêu cầu được đổi lấy mảnh đất khác để có thể mở bảo tàng, đó cũng là nguyện vọng của Sở Văn hóa, Hội Nhiếp ảnh TP HCM và những người yêu kính cụ Võ, nhưng vẫn phải chờ... quy hoạch. "Chờ thì chờ đến bao giờ? Nếu tôi chết đi, kho tư liệu này hỏng rồi mọi người mới tiếc rẻ thì đã quá muộn", cụ Võ than thở. 

(Theo Thanh Niên)