Các sự kiện văn hoá năm 2004

Các tác phẩm nghệ thuật cũng như hoạt động biểu diễn đã có hành lang pháp lý. Điện ảnh trong nước khởi sắc với sự ra mắt của một loạt phim tư nhân. Làng nhạc ảm đạm với nhiều scandal của giới nghệ sĩ. Lần đầu tiên, hoa hậu Việt Nam lọt vào Top 15 người đẹp nhất thế giới. 

Dưới đây là 6 sự kiện văn hoá đáng chú ý của năm qua:

Lần đầu tiên Công ước về quyền bảo hộ tác phẩm nghệ thuật có hiệu lực ở VN. Đây là dấu mốc trong quá trình VN hội nhập WTO, mở ra hướng phát triển mới của hoạt động xuất bản chuyên nghiệp.

Cuốn sách mua bản quyền đầu tiên sau khi Công ước Berne có hiệu lực.

Chấm dứt những vi phạm bản quyền, các NXB sẽ phải nghiên cứu, cân nhắc kỹ về chi phí và hiệu quả để mua bản quyền các tác phẩm nước ngoài. Như vậy, Công ước Berne có tác dụng thanh lọc sự nhộn nhạo của sách dịch, đem đến cho độc giả môi trường văn học nghệ thuật chất lượng hơn.

Khởi đầu cho quá trình thực hiện Công ước là sự ra đời của Trung tâm Quyền tác giả do Hội Nhà văn VN đứng ra thành lập vào ngày 2/11. Đây có thể coi là cầu nối trung gian đầu tiên của các tác giả trong nước. Sau đó, cuốn sách Phút nhìn lại mình của tác giả Spencer Johnson được Công ty Trí Việt mua bản quyền, tập thơ 15 nhà thơ đương đại Mỹ đã được Trung tâm Đông Tây đứng ra thương lượng nhận được sự tác quyền... Tuy nhiên, để có được một sự thay đổi tích cực và rõ rệt thì các hoạt động xuất bản trong nước vẫn cần có thời gian để hòa nhập và làm quen với hướng đi mới.  

Để kỷ niệm 50 năm giải phóng thủ đô, trong không khí rộn rã của hội nghị cấp cao ASEM 5, Thành cổ Hà Nội lần đầu tiên mở cửa đón du khách tới tham quan, khẳng định truyền thống của VN với hồi quang rực rỡ của lịch sử. Du khách quốc tế có dịp chiêm ngưỡng một Hà Nội đẹp trong quá khứ với những dấu tích vàng son.

Thành cổ Hà Nội.

Trong một tháng mở cửa (từ 2/10), mỗi ngày Thành cổ đón nhận 4.000 đến 5.000 lượt khách. Không chỉ người dân thủ đô mà khách ở khắp các tỉnh thành đều háo hức được tận mắt chứng kiến các di vật. Cùng với di tích Bắc Môn, Đoan Môn, Hậu Lâu, Thành cổ trải rộng với khu diện tích của Điện Kính Thiên, Nhà con Rồng, Nhà D67 và hầm D67 đã tái hiện hình ảnh của dân tộc VN qua sự thăng trầm của lịch sử. Chính phủ VN đã đề nghị UNESCO công nhận Thành cổ là di sản văn hóa thế giới.

Quy chế hoạt động biểu diễn ra đời

Sau hơn 10 lần sửa đổi, Quy chế 47 về hoạt động biểu diễn và tổ chức biểu diễn chuyên nghiệp đã được ký ban hành vào tháng 7. Theo đó, các nghệ sĩ không được mặc trang phục hở hang, không được hóa trang tạo ra kiểu tóc kinh dị, sơn nhuộm tóc lòe loẹt, cạo trọc hoặc để tóc quá dài, bù xù... Quy chế gây tranh cãi trong giới nghệ sĩ khi các giới hạn không được quy định cụ thể mà chỉ mô tả một cách chung chung.

Trang phục hở 3/4 ngực khiến ca sĩ Hồ Quỳnh Hương bị kiểm điểm.

Chính vì sự thiếu rõ ràng mà quyết định kỷ luật kiểm điểm hai ca sĩ Hồ Quỳnh Hương và Đoan Trang bị coi là "phán quyết dựa theo cảm tính". Sở Văn hoá Thông tin TP HCM kết luật hai ca sĩ đã biểu diễn trên sân khấu trong trang phục mong manh, hở tới 3/4 ngực. Tiếp theo đó, album ca nhạc của ca sĩ Thu Minh cũng bị ách lại bởi hình ảnh gây phản cảm cùng trang phục quá gợi cảm.

Phim tư nhân lên ngôi

Sau một thời gian dài các rạp chiếu vắng bóng tác phẩm điện ảnh VN thì năm qua, các công ty sản xuất tư nhân đã thành công trong việc lấp kín rạp bằng hàng loạt bộ phim ăn khách như Lọ Lem hè phố, Những cô gái chân dài, Công nghệ lăng-xê, Tiếng dương cầm trong mưa... Tập trung chủ yếu vào thể loại phim thương mại, các hãng tư nhân đang tạo vị trí vững chắc trong làng điện ảnh VN mà bằng chứng là giải Bông sen bạc tại LHP 14 cho Những cô gái chân dài. Kết quả này cho thấy, cánh cửa nghệ thuật đang dần mở rộng với người làm phim "ngoài nhà nước".

Áp phích phim Những cô gái chân dài.

Sự thành công về doanh thu của các hãng tư nhân là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc dứt áo ra đi của nhiều đạo diễn và tay máy gạo cội thuộc các hãng phim nhà nước. Nhà quay phim Phạm Hoàng Nam bỏ hãng Giải Phóng sau nhiều năm gắn bó với lời tuyên bố: "Không chịu được kiểu ăn cắp thời gian và tiền bạc của nhà nước". Đạo diễn Lê Hoàng và Khải Hoàng cũng quyết định đầu quân cho các hãng tư nhân với hy vọng góp phần làm cho không khí điện ảnh VN sôi động hơn.

Hoa hậu VN 2004 lọt vào top 15 người đẹp nhất thế giới

Chưa bao giờ cuộc tranh tài sắc đẹp tạo dư âm nhiều như năm nay. Lần đầu tiên, cuộc thi hoa hậu VN có sự xuất hiện của một thạc sĩ du học ở Anh quốc, lại có kinh nghiệm trình diễn trên sàn catwalk quốc tế - thí sinh Trịnh Chân Trân. Nhưng vẻ đẹp Á Đông và phong thái tự tin đã giúp cô sinh viên báo chí Nguyễn Thị Huyền vượt qua Trân để đăng quang.

Hoa hậu Nguyễn Thị Huyền (phải) tại cuộc thi hoa hậu Thế giới.

Bởi cuộc thi hoa hậu VN rất gần với thời điểm đăng ký hoa hậu thế giới nên ban đầu Nguyễn Thị Huyền gặp khá nhiều khó khăn trong việc hoàn tất thủ tục và có đến 90% khả năng cô phải bỏ lỡ cơ hội. Dù lên đường sang Trung Quốc khi 3 giải phụ (Hoa hậu bãi biển, thời trang và thể thao) đã có chủ, Huyền vẫn nhanh chóng hoà nhập và đã thể hiện được bản lĩnh của mình bằng việc lọt vào top 15 cuộc thi Hoa hậu thế giới bình chọn qua mạng. Đó là vị trí cao nhất mà người đẹp VN đạt được từ trước tới nay.

Làng nhạc với nhiều scandal

Thực trạng âm nhạc năm 2004 thật ảm đạm khi thiếu gương mặt ngôi sao đột phá, vắng những chương trình ấn tượng, mà thay vào đó là một loạt phát hiện về việc đạo nhạc của các nhạc sĩ. Mở đầu là ca khúc Tình thôi xót xa của nhạc sĩ Bảo Chấn đã copy Frontier của tác giả người Nhật Keiko Matsui. Chính những khán giả, muốn đòi hỏi sự công bằng, đã phanh phui sự thật. Tiếp theo đó, ca khúc Tuổi 16 của nhạc sĩ Quốc Bảo bị Hội Âm nhạc TP HCM kết luận là sao chép 90% giai điệu bài hát Renaissance fair của Blackmore's Night. Tác phẩm Ước gì của Võ Thiện Thanh, Mẹ yêu của Phương Uyên cũng nằm trong vòng nghi vấn.

Hoạt động âm nhạc trong nước vốn đã vắng vẻ lại thêm sự việc Thu Phương, Bằng Kiều nhân chuyến đi biểu diễn ở hải ngoại đã ở lại Mỹ. Tháng 11, Cục Nghệ thuật Biểu diễn đã ra quyết định tước quyền nghệ sĩ của họ. Các tiết mục biểu diễn của Bằng Kiều, Thu Phương và những bài hát do Bằng Kiều sáng tác bị cấm sử dụng dưới mọi hình thức.

Ca sĩ Nguyễn Hồng Nhung.

Cuộc thi Sao Mai - Điểm hẹn do Đài truyền hình VN tổ chức đã phát hiện các gương mặt mới như Tùng Dương, Kasim Hoàng Vũ... Ấn tượng của khán giả về chương trình hẳn sẽ đẹp hơn nếu không có scandal của thí sinh Nguyễn Hồng Nhung bị người yêu tố cáo lừa tiền của anh ta. Cô cũng gây shock với công chúng qua tập ảnh khoả thân bị tung lên mạng Internet. Cựu thành viên ban nhạc Mùa Xuân khẳng định, cô sẽ theo kiện tới cùng, nhưng đến nay, toà án chưa có kết luận chính thức.

VnExpress