'Mùa len trâu' gặt giải thưởng

Cảnh trong phim Mùa len trâu.

Giải thưởng cao nhất cho phim truyện nhựa - Grand Prix du Long Métrage của LHP Amiens 2004 (Pháp) mới đây đã vinh dự trao cho bộ phim "Mùa len trâu", sau khi nó chiếm lĩnh Giải đặc biệt ở LHP Locarno, Thụy Sĩ và LHP Chicago lâu đời, uy tín tại Bắc Mỹ.

Tiếp sau Giải đạo diễn mới xuất sắc trao cho Nguyễn Võ Nghiêm Minh ở LHP Chicago, tin vui tiếp tục đến, không phải giải thưởng cá nhân, danh dự hay giải phụ, trang web LHP Amiens (5-14/11/2004) trân trọng thông báo Giải thưởng Lớn (Grand Prix) tức Kỳ Lân Vàng của phim truyện nhựa được trao cho Mùa len trâu.

Hơn 3 năm qua, thời điểm đạo diễn Việt kiều Mỹ Nghiêm Minh làm Mùa len trâu là lúc người ta còn mải bàn phim thương mại hay nghệ thuật, doanh thu lớn hay nhỏ. Chẳng mời diễn viên ngôi sao, lại cặm cụi với đàn trâu hàng trăm con, bì bõm vùng sông nước Cà Mau, An Giang, cho nên đoàn phim cứ âm thầm, lẳng lặng mà làm. Thỉnh thoảng có xao động một chút thông tin: Bỉ, Pháp phối hợp cùng Hãng phim Giải Phóng thực hiện Mùa len trâu.

Phim giành được nhiều giải thưởng khiến người ta phải chú ý. Buổi chiếu giới thiệu ở LHP VN lần thứ 14 ở Đăk Lăk cũng khối người tiếc rẻ vì bỏ lỡ. Tan cuộc trở về, dư âm nghe có vẻ chẳng bàn nhiều về phim giải vàng, bạc, chỉ thấy tấm tắc một niềm: "Mùa len trâu được quá" .

Nhà báo Trần Chiến sau khi xem phim tâm sự: "Điều tôi thích nhất ở Mùa len trâu là tạo hình: cảnh cái chòi giữa cánh đồng nước mênh mông sóng gió thăm thẳm lắm. Trong không gian ấy, con người thật bé nhỏ, quan hệ giữa họ cũng như của muôn giống loài trong thiên nhiên vậy, đơn giản, ít tôn ti thứ bậc kiểu đạo đức thông thường. Cảnh mấy trăm con trâu lồng lộn trên đồng nước, cảnh những đốm đuốc trong đêm... khiến phải nghĩ: xem nó trên tivi thật uổng công người làm. Thoại ít. Người ta đến với nhau, rời bỏ nhau đều ít lời nhưng vẫn nặng trĩu tâm lý. Nhân vật ông già tiếng trúc trắc khó nghe như... văn của ông Sơn Nam vậy. Tựu trung các yếu tố làm nên sắc thái rất lạ, mà hình như chỉ miền Tây Nam Bộ mới có. Tôi và mấy đồng nghiệp xem xong đều có ý nếu Mùa len trâu kịp đăng ký dự thi LHP VN lần thứ 14 thì không có phim nào là đối thủ. Nghĩ thế nhưng lại hồ nghi, LHP 15, nếu vẫn còn đấy cái sự cân đong "phim có yếu tố nước ngoài", nghĩa là in tráng, làm hậu kì, vốn nước ngoài... thì chưa chắc nó đã "chọi" nổi phim nội thuần túy khác".

Nhà biên kịch Lê Ngọc Minh phát biểu: "Tôi nghĩ người nước ngoài xem chắc thấy lạ: có một vùng đất mà ở đó con trâu cứ phải đi sơ tán (len trâu) khi mùa nước lên, trâu thậm chí còn được bảo vệ hơn cả tính mạng con người, thời ấy con trâu là đầu cơ nghiệp. Thân phận con người cùng những khát vọng bản năng, lối sống của người Nam Bộ được đạo diễn thể hiện một cách điềm tĩnh. Hay!".

Cũng có e ngại phim này kén khán giả, tiết tấu chậm, mênh mang sông nước như thế chiếu cho người đang quen nhịp sống dồn dập, thông tin và thông tin thế này, khó hợp nhau chăng? Nhưng đó chính là ưu thế của Mùa len trâu, lạ ngay ở cái tên khiến người ta phải băn khoăn tìm lời giải đáp chứ không phải tò mò theo kiểu đặt tên phim câu khách. Mục đích cuối cùng vẫn là ý nghĩa của thông điệp của người làm phim.

Chuyển thể từ tập truyện ngắn Hương rừng Cà Mau của nhà văn Sơn Nam, phim Mùa len trâu không chỉ phô diễn một vẻ đẹp đặc biệt của không gian bao phủ bởi nước, mà ở đó nước cũng là một nhân vật. Nó biểu tượng cho cái chết (nước lụt, không có nơi chôn cất người, xác chết chìm trong nước, cây cối, con trâu cũng mục nát dưới nước), nhưng cuộc sống cũng vươn lên từ môi trường chết chóc ấy, cá đẻ trứng và lúa mọc lên cho người nông dân lương thực. Nước là hiện thân của cái chết và sự sống. Mặt nước mênh mông ấy cũng kể rằng thời gian đã qua, cuộc sống bây giờ đã khác, hình ảnh con trâu đang dần bị thay thế bởi máy cày, máy bừa...

Quá khứ ấy, ký ức ấy không hoàn toàn mất đi khi tìm được sự đồng cảm, thú vị của người xem đương đại. Nhiều LHP như Namur (Bỉ), Rotterdam (Hà Lan), Bangkok (Thái Lan), Amazonas (Brazil)... đã mời và nhiều nước ngỏ lời mua bản quyền Mùa len trâu trình chiếu. Khán giả nóng lòng chờ phim chiếu ở rạp VN, nhưng dự kiến phải đầu năm 2005 bởi thời điểm Noel và cuối năm lịch chiếu phim Tết đã chật kín.

(Theo Tiền Phong)