Trình diễn tác phẩm kinh điển của Molière tại Việt Nam

Cảnh trong vởTartuffe.

Vở kịch do đạo diễn người Pháp Sarkis Tcheumlekdjian chuyển thể, với những tình tiết mới phù hợp hơn với sự tiếp nhận của công chúng Việt Nam. "Tartuffe" được công diễn vào 26/3 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Dưới đây là cuộc trao đổi của VnExpress với đạo diễn.

- Tại sao ông lại chọn "Tartuffe" để ra mắt khán giả VN?

- Tartuffe chưa từng được đạo diễn nước ngoài nào dựng ở VN. Bên cạnh đó, có thể gọi Tartuffe là vở kịch ác nghiệt, bởi ngay từ khi ra đời, Molière đã phải đấu tranh kịch liệt đòi quyền dân chủ cho tác phẩm vĩ đại này.

Bằng thủ pháp kịch trong kịch, Molière đã tạo ra một phong cách riêng. Qua nhân vật của mình, diễn viên phải tạo ra đời sống riêng và tự quyết định nhân vật đó sẽ hành động như thế nào cho phù hợp chứ không hoàn toàn phụ thuộc vào kịch bản. Thêm một đặc trưng để Tartuffe có mặt ở VN, đó là ẩn sâu trong những tiếng cười, vở kịch chính là nỗi ưu tư và là sự cay đắng về cuộc sống khi nó được nhìn nhận qua vẻ hào nhoáng bên ngoài.  

- Ông đã thay đổi thế nào để "Tartuffe" phù hợp với khán giả VN?

- Tôi đưa bối cảnh của vở kịch về VN những năm 1930 trong khung cảnh đồng bằng miền Bắc VN. Tôi cất những bộ tóc giả, những bộ áo cầu kỳ diêm dúa mà thay vào đó là trang phục truyền thống VN tuỳ theo tình thái nhân vật. Việc đưa Tartuffe tới VN cho phép chúng tôi kết hợp truyền thống sân khấu phương Đông với tính hiện đại phương Tây.

Về ngôn ngữ, đáng tiếc là không dựng trọn vẹn được lời thoại. Sẽ là gánh nặng cho diễn viên khi phải truyền tải đầy đủ lời thoại của tác phẩm. Hơn nữa, Tartuffe có nhiều từ ngữ nghiêng về công giáo, điều này không mấy phù hợp với người VN. Vì vậy chúng tôi buộc phải cắt bỏ những đoạn không cần thiết.

Về nghệ thuật trang điểm, vở kịch chọn cách vẽ mặt theo quy ước của sân khấu cổ truyền Á Đông. Màu đỏ thể hiện lòng trung thực, lương thiện; màu xanh chàm dành cho những bộ mặt quỷ dữ; màu xanh da trời thể hiện sự kiêu ngạo, đôi khi là sự dũng cảm...

- Ông đánh giá thế nào về sự thành công của vở diễn ở VN?

- Tôi vô cùng ngạc nhiên và ngưỡng mộ những vở diễn của nghệ thuật sân khấu cổ truyền, được dân tộc VN gìn giữ và lưu truyền tới tận bây giờ. Nếu so sánh với sân khấu Pháp, tôi nhận thấy 2 nền sân khấu này có những điểm tương đồng đáng kể. Có thể đó là vì VN có môn nghệ thuật chèo mang nhiều yếu tố trào phúng. Trong khi yếu tố này được thể hiện rất rõ ở kịch của Molière. Vì thế tôi rất thoải mái khi bắt tay vào dựng vở.

- Dàn diễn viên trong "Tartuffe" là những sinh viên năm thứ 3 trường Sân khấu điện ảnh, ông có nghĩ mình đã quá mạo hiểm khi chọn diễn viên không chuyên cho vở kịch nặng như vậy?

- Là giáo viên nghệ thuật kịch, tôi tìm thấy nhiều sự sáng tạo ở các em sinh viên hơn là ở những diễn viên chuyên nghiệp. Tất nhiên việc đó không phải lúc nào cũng dễ dàng.

- Ông có nhận xét gì về những tác phẩm của Molière?

- Đó là một nhà viết kịch vĩ đại, là người dành cả cuộc đời để đấu tranh cho sự công bằng của sân khấu. Những tác phẩm tuyệt vời của ông là đóng góp đáng giá cho kho tàng kịch nói thế giới.

Bảo Lưu thực hiện