Nguyễn Thiện Đạo: 'Tôi bị thần tiên ma quỷ ám ảnh'

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo.

Trở về VN trong những ngày giáp Tết, nhạc sĩ vẫn tất bật chuẩn bị cho buổi hòa nhạc 'Sóng nhạc Trương Chi' tại Nhà hát Lớn Hà Nội trong 2 ngày 24-25/3/2004 và 'Sóng nhất nguyên' tại TP HCM ngày 9/4/2004.

- Với vở ballet "Sóng nhạc Trương Chi", ông có e ngại về độ chênh giữa âm nhạc và múa?

- Câu này rất khó trả lời, nhưng tôi tin tưởng tài nghệ của Nguyễn Công Nhạc khi nhà biên đạo này chân thành muốn tìm thêm một con đường mới cho nền ballet Việt Nam. Tôi nghĩ, những phát hiện mới - cũ không phải là yếu tố quan trọng. Cái quan trọng nhất trong một tác phẩm nghệ thuật là hay hoặc không hay.

- Ông có thể nói một chút về phong cách chỉ huy của mình?

- Tôi bị dòng nhạc thần tiên ma quỷ ám ảnh. Phải chăng vì thế mà phong cách chỉ huy của tôi gắn liền đến dòng nhạc mình mơ tưởng? Là người Việt Nam, chúng ta đều được kế thừa ít nhiều hào sảng dân tộc. Tôi hy vọng các bản nhạc của tôi cũng mang được ít nhiều bản sắc đó.

- Sống và làm việc nhiều năm ở nước ngoài, theo ông, giữa âm nhạc hiện đại thế giới với âm nhạc hiện nay của Việt Nam khác nhau thế nào?

- Trong khi hầu như toàn cầu, kể cả Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản... mạnh dạn sử dụng tất cả những phương thức, kỹ thuật tiên tiến của thế giới (âm nhạc không cung trưởng thứ, dựa trên âm bội, điện tử, vi tính, phim video...) thì nền khí nhạc của Việt Nam vẫn còn đôi chút dư âm của âm nhạc mang cung trưởng thứ. Nói như vậy không có nghĩa là bỏ cung trưởng thứ. Với cái vốn tư duy đã đem lại những tác phẩm đáng kể trong lịch sử âm nhạc Việt Nam, chúng ta có lẽ phải tiếp thu thêm những tư duy mới của thế giới... Dù sao đi nữa, nhạc sĩ Việt Nam vẫn phải mang lòng yêu nước, yêu văn hóa, yêu âm nhạc một cách mãnh liệt, linh hồn âm nhạc phải quyện với linh hồn sông núi, thì dùng thủ pháp nào, ngôn ngữ nào cũng sẽ vừa dân tộc vừa hiện đại. Dùng thủ pháp kỹ thuật mới nhất của thế giới để nói lên tiếng nói dân tộc nhất.

- Phần lớn cuộc đời ông sống ở Pháp. Vậy, các nhạc sĩ nước ngoài quan niệm tính dân tộc như thế nào?

- Vào thập niên 50 của thế kỷ XX, giới âm nhạc Tây Âu, kể cả Nhật Bản, đều tưởng rằng sẽ có một dòng nhạc toàn cầu giống nhau, thì chỉ hơn 10 năm sau, các nhạc sĩ Đức, Pháp, Italy, Ba Lan, Nhật... đều thấy rằng âm nhạc của nước nào phải mang tính dân tộc của quốc gia đó.

Trước đây, một số nhạc sĩ của Việt Nam tương đối đứng tuổi, được đào tạo cấp tốc ở các trường Đông Âu, họ đã rất đúng đắn chỉ ra con đường âm nhạc dựa trên bản sắc dân tộc để sáng tác. Chúng ta đừng quên rằng các dòng nhạc cổ điển chính trên thế giới đều dựa trên dân ca đã được nghiền ngẫm và khoa học hóa. Tôi tin tưởng rằng với sách lược đổi mới, giới âm nhạc Việt Nam được tiếp cận với các dòng nhạc hiện đại trên thế giới, sự dập khuôn nào đó dần dần sẽ tan biến.

(Theo Thể Thao & Văn Hóa)