Nhà rối học Nguyễn Huy Hồng

Hình ảnh rối nước.

Nghệ nhân này được gọi như vậy bởi khắp nhà ông, đâu đâu cũng thấy rối, trên tường, nóc tủ, ngoài hiên... với số lượng gần 300 con rối các loại, con to gần bằng kích cỡ người thật cho tới con nhỏ chỉ nằm vừa gọn trong lòng bàn tay.

Thêm vào đó là khoảng 5.000 cuốn sách, tranh ảnh, tài liệu về nghệ thuật rối Việt Nam và nước ngoài, cùng hơn 20 đầu sách chuyên khảo về nghệ thuật rối nước mang tên ông, được xuất bản bằng nhiều thứ tiếng. Ông tâm đắc: "Đó là thành quả của 43 năm miệt mài sưu tập, chú tâm hoạt động nghệ thuật của tôi. Từ xa xưa, rối nước như trò mua vui của trẻ, dần dà kết tinh vào đó cả một nghệ thuật đặc sắc và mang những đặc trưng độc đáo của văn hoá lúa nước".

Ông Hồng hiện là chủ tịch chi hội UNIMA Việt Nam, thành viên của Hội múa rối thế giới. Thành công lớn nhất của ông Hồng là vào thập kỷ 80, khi rối nước không được nhiều người trong và ngoài nước biết đến, ông đã tổ chức đưa được hơn hai chục nghệ sĩ phường rối Nguyên Xá - Thái Bình sang thủ đô Paris biểu diễn. Chính vì chuyến viễn du như vậy mà rối nước Việt Nam đã được nhiều bạn bè quốc tế biết đến.

Nghệ nhân kể: “Riêng rối nước đã gần như một tổng thể về nghệ thuật và chất liệu dân gian, sân khấu rối nước là một bảo tàng thu nhỏ, lưu giữ và cung cấp cho người xem những âm thanh hình ảnh về cuộc sống sinh hoạt của người Việt xưa với hò, vẽ, cảnh người đi úp nơm cá, chăn vịt, kéo cày, lễ hội...”. Nhiều vị khách từ Á đến Âu khi thăm bảo tàng rối nước của ông luôn bị cuốn hút và bị chinh phục bởi những cảm nhận độc đáo trong nền văn hoá Việt.

Hiện ông Hồng đang gom góp tiền để xây dựng một nhà bảo tàng múa rối và một sân khấu biểu diễn mới ở Hà Tây, bởi theo ông, “đất sống của rối nước chính là những vùng quê chứ không phải ở nơi phồn hoa đô hội”. Ngoài ra, ông còn chạy đua với thời gian để gấp rút hoàn thành tâm nguyện lớn nhất đời - đó là cuốn sách chuyên khảo Từ vựng và lịch sử múa rối nước Việt Nam.

Quang Ngọc