Lịch sử chạy đua tiền thưởng giữa Nga và ly khai Chechnya

Cái giá 10 triệu USD chính phủ Nga treo cho Maskhadov và Basayev và 20 triệu mà phiến quân Chechnya "trả miếng" Putin không phải là cuộc đấu đầu tiên giữa hai bên. Việc đặt ra những khoản tiền lớn trên đầu nhau đã có từ lâu và trở thành cách chọc tức lẫn nhau.

Tuy nhiên, chưa bao giờ Cơ quan An ninh Liên bang (FSB) treo giải thưởng như lần này. Chưa bao giờ một cơ quan chính phủ Nga có tầm ảnh hưởng lớn như vậy cho phép mình vướng vào cái bị coi là rất không chính thống, nếu không nói là không chấp nhận được về mặt chuyên môn.

Thực tế là trước đây cá nhân các quan chức và tướng lĩnh Nga từng làm như vậy.

Tháng 10/1999, tướng Gennady Troshev, chỉ huy quân đội Nga ở Chechnya, treo thưởng 1 triệu USD cho đầu của Shamil Basayev. Sau đó, các quan chức phải 2 lần giải thích khoản thưởng này thực tế là dành cho thông tin dẫn tới bắt giữ Basayev, chứ không phải là thủ cấp của ông ta.

Phản ứng lại, viên chỉ huy phiến quân Chechnya hứa sẽ trao 1 triệu USD cho sinh mạng của tổng thống Chechnya thân Kremlin Akhmad Kadyrov và 2,5 triệu USD cho tính mạng Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Về phần mình, ông Kadyrov đặt ra khoản thưởng với Basayev, nhưng không tiết lộ số tiền chính xác mà chỉ đảm bảo rằng "có đủ tiền cho con, cháu người cấp tin". Sau này, con trai tổng thống nước cộng hoà, Ramzan, cho biết khoản đó trị giá 5 triệu USD, do các doanh nhân giấu tên Chechnya gây quỹ.

Cuối năm 2003, chính trị gia Dmitry Rogozin, chủ tịch đảng Tổ quốc, lựa chọn một biện pháp rẻ tiền bằng cách treo giải 500.000 USD cho đầu Basayev. Cảm thấy bị xúc phạm, thủ lĩnh phiến quân Chechnya gọi Rogozin là "đồ cặn bã" và điều tra số phận hàng trăm triệu USD mà Rogozin bị cáo buộc là biển thủ của chính phủ Nga.

Nhưng giờ thì FSB đã gia nhập cuộc đua. Hôm 8/9, cơ quan an ninh Nga treo giải 10 triệu USD cho thông tin dẫn tới bắt giữ Aslan Maskhadov và Shamil Basayev. "FSB sẽ thưởng 300 triệu rúp cho thông tin đáng tin cậy về nơi trú ẩn, có thể dẫn tới còng tay các tên tội phạm", cơ quan an ninh Nga tuyên bố.

Tiếp sau đó, lực lượng ly khai Chechnya treo thưởng 20 triệu USD cho các nước, các tổ chức hay cá nhân giúp bắt giữ "tội phạm chiến tranh" Putin. Ký bản thông báo này là "Trung tâm chống khủng bố nước cộng hoà Chechnya Ichkeria". Phiến quân cáo buộc Tổng thống Nga phát động chiến tranh Chechnya, tổ chức giết người hàng loạt, bắt cóc, tra tấn và diệt chủng người Chechnya. Chúng còn tuyên bố ông Putin chịu trách nhiệm vụ chiếm trường số 1 thành phố Beslan, Bắc Ossetia. 

Nguyễn Hạnh (theo Mosnews)