Lịch sử Kosa Tuzla - nguyên nhân tranh chấp ở biển Đen

Dân làng Taman từ bé quen câu cá trên hòn đảo Kosa Tuzla tình cờ biết được nó là lãnh thổ nước ngoài cách đây 5 năm. Khi đó, hai người dân Taman theo thói quen đến đó đánh cá và bị lính biên phòng Ukraina bắt giữ - họ đã xâm phạm lãnh thổ quốc gia láng giềng.

Giờ đây, bên cạnh làng Taman là trụ sở của đội xây dựng đập. Hàng chục chiếc xe tải hạng nặng Kamaz chở đất đá đổ xuống biển, mỗi ngày tiến ra biển từ 100 đến 150 m. Con đê đã kéo dài hơn 3 km trên mặt biển. Chỉ còn hơn 1 km nữa là nó nối với hòn đảo Kosa. Lính biên phòng Ukraina đang dõi mắt cảnh giác và lo ngại.

Có thể nối lại đảo Kosa với bán đảo Taman. Đúng là nối lại bởi trước năm 1925 ở đó không có hòn đảo nào. Dải đất Tuzla kéo dài 11 km từ bán đảo Taman (khu Krasnoda của Nga) ăn sâu vào eo biển Kerchen. Sau đó, để các tàu đánh cá đi lại dễ dàng, Liên Xô đã cho đào một con kênh cắt ngang dải đất. Các cơn bão biển đã làm kênh rộng thêm và cho đến gần đây thì khoảng cách từ bờ của Nga đến hòn đảo là 5,5 km. Hòn đảo Kosa Tuzla xuất hiện như vậy, và nó được trao cho Ukraina sau khi Liên Xô tan rã.

Nga chắc chắn sẽ không chú ý đến hòn đảo đó nếu không vì hai lý do. Điều thứ nhất được Nga công khai: sóng biển đang làm xói lở bờ của Nga, cuốn trôi không chỉ các bãi tắm mà cả các khu làng ven biển. Chỉ có thể ngăn chặn quá trình đó bằng cách khôi phục bức tường bảo vệ của tự nhiên. Vì thế, Matxcơva quyết định khôi phục dải đất.

Lý do thứ hai không được Matxcơva nêu ra. Tuy nhiên, Kiev coi việc dựng con đê là âm mưu chiến lược của người láng giềng phía bắc. Sự việc rắc rối ở chỗ hơn 10 năm qua, hai nước không nhất trí được về đường biên giới đi qua eo biển Kerchen. Ukraina đề nghị chia eo biển làm đôi. Tuy nhiên, thiên nhiên đã khiến luồng lạch chính chảy bên bờ cạnh bán đảo Krym của Ukraina. Tất nhiên tàu bè đi từ biển Đen vào biển Azov và ngược lại đều đi trên vùng nước của Ukraina. Kết quả là Kiev nhận được tiền dẫn dắt tàu bè qua eo biển. Số tiền có thể lên đến nhiều triệu USD. Thêm vào đó, Nga cho rằng trong trường hợp luồng lạch thuộc lãnh hải Ukraina, các tàu chiến của NATO có thể tiến vào biển Azov, giờ đây được coi là biển nội bộ của hai nước. Tính đến những ưu tiên quân sự - chính trị mà Kiev đã công bố (Ukraina muốn gia nhập NATO), người ta không nghi ngờ khả năng đó. Điều này buộc Nga thực hiện những biện pháp phòng xa ở khu vực mà Matxcơva coi là hậu phương của mình.

Trong trường hợp dải đất được khôi phục, hình dáng của bờ biển trong eo biển sẽ thay đổi. Lúc đó hải giới hai nước sẽ nằm gần bờ của Ukraina, luồng lạch chính cho tàu bè không còn hoàn toàn thuộc sở hữu của nước này nữa. Đó chính là điều làm Kiev lo ngại.

Hai tuần trước, một nhóm thanh niên quá khích Ukraina đã ném cà chua vào hình nộm thị trưởng Matxcơva Yuri Luzhkov, người không hề liên quan đến tranh chấp biên giới. Họ còn đe doạ sẽ làm như vậy với hình ảnh Tổng thống Nga Putin. Đã xuất hiện những lời kêu gọi cho phép quân đội NATO đóng quân ở bán đảo Krym để ngăn chặn "sự xâm phạm toàn vạn lãnh thổ Ukraina", huỷ bỏ hiệp định cho phép Hạm đội biển Đen đóng quân trên bán đảo Krym.

Ukraina đưa thêm lính biên phòng đến Kosa Tuzla và thậm chí tập trận ở đó. Các trạm radar và đèn pha được xây dựng. Ukraina còn làm bãi đáp cho máy bay trực thăng, củng cố các điểm phòng thủ, cho trực thăng thường xuyên theo dõi việc xây dựng con đê. May mắn là Kiev chưa cho sử dụng vũ khí để chống các xe tải Kamaz của nước láng giềng.

Việc Thủ tướng Nga Mikhail Kasyanov kêu gọi tạm ngừng trong vài ngày việc xây dựng con đập đã giúp xì quả bóng đang căng trong quan hệ 2 nước những ngày gần đây. Tuy nhiên, ngay cả những khẩu súng không nạp đạn cũng có thể nổ vào thời điểm bất ngờ nhất.

(TTXVN)