Hai bộ mặt của Donald Rumsfeld

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld.

Năm 2000, Rumsfeld là thành viên ban giám đốc ABB, công ty đã giành được hợp đồng 200 triệu USD để cung cấp lò phản ứng hạt nhân cho Bình Nhưỡng. Năm 2002, ông tuyên bố Bắc Triều Tiên là quốc gia khủng bố, trục ma quỷ và cần thay đổi chế độ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld từng làm việc cho ABB, có trụ sở tại Zurich, từ năm 1990 đến 2001. Ba năm trước, công ty này đã giành được hợp đồng thiết kế và cung cấp thiết bị cho 2 lò phản ứng làm lạnh bằng nước nhẹ cho Bắc Triều Tiên. Năm 2001, ông gia nhập chính quyền Bush.

Vụ làm ăn của ABB nằm trong chiến lược của cựu tổng thống Bill Clinton, nhằm thuyết phục Bình Nhưỡng có thái độ tích cực với phương tây. Theo đó, Mỹ cung cấp dầu và hai lò phản ứng hạt nhân làm lạnh bằng nước nhẹ để đổi lấy việc Bình Nhưỡng cho các thanh sát viên vào làm việc và xoá bỏ những cơ sở hạt nhân sử dụng nước nặng và có khả năng sản xuất plutonium.

Goran Lindahl, giám đốc điều hành của ABB lúc bấy giờ, đã thăm Bắc Triều Tiên hồi tháng 11/1999 để tuyên bố hợp tác lâu dài với chính quyền ông Kim Châng In. ABB đã mở văn phòng tại Bình Nhưỡng và hợp đồng được ký kết cuối năm 2000.

Tuy nhiên, ông Rumsfeld cho biết hợp đồng đó không được đưa ra bàn bạc trước hội đồng công ty. Trong thông cáo gửi cho tạp chí Newsweek, Victoria Clarke, người phát ngôn của Rumsfeld, nói rằng ABB đã không tổ chức bỏ phiếu thông qua vụ làm ăn kể trên. Trong khi đó, đại diện của công ty này hôm qua khẳng định rằng các thành viên ban giám đốc đã được thông báo về dự án cung cấp lò phản ứng làm lạnh bằng nước nhẹ cho Bắc Triều Tiên.

Chỉ vài tháng trước khi ông Rumsfeld nhậm chức bộ trưởng quốc phòng, Tổng thống Bush đã chấm dứt chính sách hợp tác và đàm phán với Bình Nhưỡng mà ông Clinton theo đuổi, vì cho rằng Bắc Triều Tiên không đáng tin tưởng. Bình Nhưỡng cảnh báo rằng họ sẽ đáp trả bằng việc phát triển tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.

Sự thành công của chiến dịch ở Afghanistan và Iraq đã tăng cường vị thế của ông Rumsfeld tại Washington. Hai năm sau khi rời ABB, ông Rumsfeld giờ đây coi Bắc Triều Tiên là quốc gia khủng bố và sắp trở thành kẻ phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt.

Trong dịp Giáng sinh vừa qua, Rumsfeld cảnh báo rằng Mỹ có thể tiến hành hai cuộc chiến cùng lúc, ám chỉ đến cuộc chiến Iraq mà Mỹ chuẩn bị tiến hành, đồng thời nói rằng Bình Nhưỡng có thể rút ra bài học từ đó.

Những người chỉ trích lời lẽ hiếu chiến của Rumsfeld cho rằng vấn đề không phải ở hợp đồng của ABB hay việc ông ủng hộ chính sách của Clinton mà chính ở điểm ông không công nhận điều đó. “Có thể thấy là lợi ích kinh tế và cá nhân đi trước mối lo ngại về sự phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt”, Steve LaMontagne, nhà phân tích thuộc trung tâm Kiểm soát vũ khí và Không phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt, có trụ sở ở Washington, nói.

Nhiều thành viên trong chính quyền Bush phản đối kế hoạch của ông Clinton vì cho rằng lò phản ứng hạt nhân làm lạnh bằng nước nhẹ mà ABB bán cho Bình Nhưỡng có khả năng chiết nhiên liệu để sản xuất vũ khí nguyên tử.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Paul Wolfowitz và Thứ trưởng Ngoại giao Richard Armitage phản đối vụ làm ăn của ABB. Cùng quan điểm đó là Bob Dole, từng là ứng viên tranh cử tổng thống thuộc phe Cộng hoà. Rumsfeld làm cố vấn quốc phòng cho ông này trong chiến dịch tranh cử. Một thành viên ban giám đốc ABB nói rằng ông Rumsfeld đã đại diện cho hãng để vận động hành lang cho những nhân vật thuộc phe diều hâu.

Ngọc Sơn (theo AP)