Liên Hợp Quốc tuyên chiến với nạn buôn lậu vũ khí

Ở một số nước châu Phi, trẻ em mang súng ra chiến trường là chuyện thường.

Trước tình trạng buôn bán vũ khí trái phép diễn ra khắp thế giới, đích thân Tổng thư ký LHQ Kofi Annan phải lên tiếng kêu gọi Hội đồng Bảo an nhanh chóng thảo luận và tìm ra một biện pháp, nhằm giúp các quốc gia phát hiện và thu giữ 255 triệu vũ khí hạng nhẹ bất hợp pháp đang trôi nổi trên chợ đen.

“Vũ khí loại nhỏ sở hữu trái phép đang là một mối đe dọa cho an ninh và con người trên toàn cầu”, ông Annan nhấn mạnh. Tổng thư ký cảnh báo số vũ khí nằm ngoài vòng kiểm soát đó có nguy cơ rơi vào tay những kẻ xấu. Hiện có tổng cộng khoảng 639 triệu vũ khí loại nhỏ trên khắp thế giới, mà người dân sở hữu trái phép gần 60% trong số đó.

Tổng thư ký LHQ nói thêm: “Những thứ vũ khí đó châm ngòi cho các cuộc xung đột kéo dài liên miên. Mà khi các cuộc chiến không chấm dứt, nhu cầu về vũ khí và đạn dược tăng cao, mọi thứ lại vào vòng luẩn quẩn”.

Theo một bản báo cáo LHQ mới công bố, 500.000 người thiệt mạng mỗi năm vì các loại vũ khí hạng nhẹ. Trong số hơn 4 triệu người thiệt mạng do chiến tranh trong suốt những năm 1990, dân thường chiếm khoảng 90% (trong đó 80% là phụ nữ và trẻ em).

Điển hình tại Sri Lanka, vũ khí bất hợp pháp xuất hiện khắp mọi nơi, do cuộc xung đội kéo dài 19 năm qua vẫn tiếp diễn. Vũ khí hầu hết đều được “tậu” từ các nước khác hay được trao đổi qua các khu vực xung đột khác nhau. Ngoài ra, khoảng 25.000-30.000 binh sĩ đã đào ngũ nhưng vẫn mang theo vũ khí. Một số được sử dụng trong các vụ phạm tội, giết người. Số khác thì mang bán lấy tiền, dẫn tới sự bất ổn về an ninh và chính trị kéo dài ở Sri Lanka.

Trước thực trạng như vậy, hồi cuối năm 2001, LHQ đã tổ chức một hội nghị về chống buôn bán trái phép vũ khí loại nhỏ. Tại đó, đại biểu đã tiến hành thảo luận các chiến lược ngăn chặn mang tính khu vực, quốc gia và toàn cầu. Một trong số những đề xuất được đánh giá cao là việc các nhà sản xuất vũ khí tự nguyện tuân thủ việc đánh số và in chìm trên mỗi thiết bị quân sự - đặc biệt là súng trường và súng ngắn.

Jayantha Dhanapala, Phó tổng thư ký LHQ phụ trách về các vấn đề giải giáp vũ khí, cho biết giải pháp hứa hẹn nhất là “Chương trình vũ khí đổi lấy sự phát triển”. Theo đó, sẽ có chính sách thưởng cho các cộng đồng có nhiều người giao nộp vũ khí trái phép. Một dự án thử nghiệm đã được triển khai tại làng Gramsh, Albania. Ở đây, các vụ giết người bằng súng đạn đã giảm từ 40% xuống còn 1% sau khi dự án bắt đầu được 6 tháng. Giải giáp thành công, chính quyền làng Gramsh được yêu cầu đệ trình các dự án phát triển để LHQ trợ giúp. Theo dự kiến, “Chương trình vũ khí đổi lấy sự phát triển” sẽ được mở rộng sang Nigeria và Campuchia.

Bá Thùy (theo Reuters)