Triều Tiên thử tên lửa vì muốn được chú ý

Một loạt tên lửa của Bình Nhưỡng rơi xuống biển có vẻ là thất bại về mặt quân sự, nhưng thực ra lại là thành công đối với chính quyền của ông Kim Jong-il, bởi họ đã đạt được một mục tiêu quan trọng: Sự tập trung chú ý của toàn thế giới.

Cái cách mà Triều Tiên công khai sửa soạn việc bắn tên lửa, cũng như thời điểm bắn vào ngày Quốc khánh Mỹ 4/7 và trùng với thời điểm Mỹ phóng tàu con thoi lên vũ trụ, cho thấy rằng Bình Nhưỡng rất muốn trở thành tâm điểm sự chú ý của thế giới, sau hàng tháng trời mọi con mắt đều đổ vào Iran.

"Họ chọn một ngày rất đặc biệt", Jonathan Pollack thuộc Trường Hải quân Mỹ nhận xét. "Ngày đó lại trùng hợp một cách kỳ quặc với thời điểm Mỹ phóng tàu con thoi Discovery".

Đánh giá động cơ hành động của Bắc Triều Tiên luôn là việc rất khó, nhưng hầu hết các chuyên gia phân tích đều cho rằng quốc gia Bắc Á này đang muốn thu hút sự chú ý của Washington vào việc đàm phán - điều mà Mỹ đang lơi lỏng - và đã sử dụng một mối đe dọa để có được sự chú ý đó.

Trên thực tế, năm 1998 Bình Nhưỡng từng gây sốc cho cả thế giới khi bắn một tên lửa tầm xa bay qua miền bắc Nhật Bản. Hai năm sau đó, ông Kim Jong-il tiếp đón ngoại trưởng Mỹ khi đó là Madeleine Albright tới Bắc Triều Tiên.

Nhưng thời thế đã thay đổi. Giờ đây không chỉ chính quyền Bush áp dụng chính sách cứng rắn với Bắc Triều Tiên, mà ngay cả vụ thử tên lửa hôm qua - với các hỏa tiễn rơi chỉ sau khi phóng chừng 40 giây - đã không còn ấn tượng như màn phóng cách đây 8 năm nữa.

Mỹ nhất quyết cự tuyệt yêu cầu đàm phán song phương của Triều Tiên, thay vào đó đề nghị Bình Nhưỡng trở lại bàn đàm phán 6 bên. Cuộc hội đàm đã bị đình hoãn năm ngoái, sau khi Bắc Triều Tiên tẩy chay để phản đối Mỹ cáo buộc họ rửa tiền, làm tiền giả và những chuyện không hay khác.

Michael Green, cố vấn cấp cao của tổng thống Mỹ Bush cho đến tháng 12 vừa qua, hiện là nhà phân tích của Trung tâm nghiên cứu chiến lược quốc tế, kêu gọi các nước nên có phản ứng cứng rắn trước vụ thử tên lửa.

"Giờ là lúc các bên khác trong cuộc đàm phán gây sức ép với Bắc Triều Tiên, nêu rõ những hậu quả và chỉ ra rằng những hành động khiêu khích như vậy chỉ càng khiến Bắc Triều Tiên bị cô lập", ông nói.

Tuy nhiên nhiều nhà phân tích khác cho rằng Mỹ giờ đây không có nhiều sự lựa chọn.

Bắc Triều Tiên đã từ lâu chịu đựng cảnh thiếu đói lương thực, kinh tế kiệt quệ và sự cô lập về ngoại giao mà vẫn không hề chùn bước. Đồng minh số 1 của Bình Nhưỡng là Trung Quốc sẽ không đồng ý áp dụng các biện pháp quá mạnh đối với Triều Tiên.

Cho dù hôm qua Nhật và Mỹ gây sức ép mong muốn Hội đồng Bảo an về chuyện trừng phạt Bình Nhưỡng, khả năng điều đó xảy ra trên thực tế là rất khó.

Hiện còn chưa rõ ràng câu chuyện mà Bình Nhưỡng muốn kể cho thế giới là gì. Nhưng thông tin không hoàn toàn chắc chắn về tên lửa tầm xa Taepodong-2 của bắc Triều Tiên cho thấy hỏa tiễn này có lẽ vẫn còn xa mới đạt đến độ hoàn hảo cần thiết để mang một đầu đạn bay đến Mỹ.

Tuy nhiên vụ thử cũng có thể là một loại quảng cáo, thu hút những khách hàng tiềm năng cho Bình Nhưỡng. Nước này vốn đã là quốc gia xuất khẩu vũ khí, kể cả tên lửa.

"Cho dù tên lửa Triều Tiên thất bại trong lần thử này, có thể nó sẽ thành công trong vòng hai năm tới", Takashi Shiraishi, chuyên gia về Đông Á thuộc Viện nghiên cứu chính sách quốc gia Nhật Bản, nói.

"Nếu Nhật không giải quyết vấn đề hạt nhân với Bắc Triều Tiên, sẽ đến một lúc nào đó Bình Nhưỡng có những tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, đẩy chúng ta vào tình thế cực kỳ nghiêm trọng", ông nói thêm.

Mặc dù có rất nhiều lời phản đối vụ thử tên lửa, một số người cho rằng cộng đồng quốc tế không còn cách nào khác là phải can dự và đưa Bắc Triều Tiên ra khỏi thế bị cô lập hiện nay.

Bà Albright, ngừoi từng gặp ông Kim Jong-il hồi năm 2000, bình luận rằng việc Bình Nhưỡng thử tên lửa cho thấy chính quyền của ông Bush cần phải xem lại chính sách đối với quốc gia này. Bà cũng kêu gọi nhanh chóng hoàn thiện hệ thống phòng thủ chống tên lửa của Mỹ.

"Cho dù hỏng, nó vẫn là cơ hội để Bắc Triều Tiên rút kinh nghiệm và nâng trình độ phát triển tên lửa lên cao", cựu ngoại trưởng nói.

Các chuyên gia Nga cho rằng việc Bình Nhưỡng quyết thử tên lửa là nhằm đạt được những nhượng bộ cần thiết trên bàn đàm phán 6 bên về hạt nhân.

"Bởi sự chú ý của thế giới tập trung cả vào vấn đề hạt nhân Iran, Bắc Triều Tiên e rằng người ta sẽ quên khuấy đi mất vấn đề của họ", ông Alexei Arbatov, giám đốc Trung tâm nghiên cứu An ninh quốc tế ở Matxcơva, nhận định.

Ông lưu ý rằng Bắc Triều Tiên đã tuyên bố rút khỏi Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân và đang có vũ khí hạt nhân.

"Bình Nhưỡng muốn sử dụng tên lửa để làm thứ mặc cả đổi lấy những nhượng bộ về kinh tế và chính trị từ 5 nước kia".

Arbatov bình luận sự kiện tên lửa không chỉ thuần túy về chính trị, về mặt quân sự nó cho thấy mức độ nguy hiểm mà công nghệ tên lửa hạt nhân đưa đến.

"Việc thử không thành công có thể khiến tên lửa hoặc những mảnh của nó rơi vào khu đông dân cư, gây thương vong cho hàng trăm người. Còn việc thử tên lửa mang đầu đạn hạt nhân không thành có thể giết chết hàng trăm nghìn người", ông nói, và thêm rằng Nga cần rút ra những kết luận nghiêm túc về những tên lửa mới được thử ở Triều Tiên.

T. Huyền (theo AP, RIA Novosti)