Cuộc chiến khí đốt làm châu Âu lạnh cóng

Tổng thống Nga Dmitry Medvedev hôm qua đưa ra những điều kiện cho việc nối lại cung cấp khí đốt cho châu Âu qua ngả Ukraina, khi người dân cựu lục địa không có nguồn sưởi ấm giữa lúc nhiệt độ xuống âm 25 độ C.

Băng tuyết phủ dày trên các đường ống tại một trạm trung chuyển khí đốt gần Kiev, ngày 4/1. Ảnh: AFP.

Trước đó tập đoàn khí đốt Nga Gazprom tuyên bố tạm dừng vận chuyển gas sang châu Âu qua Ukraina - lượng khí này chiếm 20% tổng nhu cầu của Liên minh châu Âu. Lý do được đưa ra là vì Kiev đã chặn đường vận chuyển.

Medvedev thông báo với người đồng nhiệm Viktor Yushchenko rằng Ukraina phải trả giá mua khí đốt bằng với giá thị trường, trả các khoản nợ cho Nga và thiết lập một cơ chế kiểm soát mới, cho phép các quan sát viên EU giám sát sự lưu chuyển của gas Nga trên lãnh thổ Ukraina. Medvedev cũng khẳng định Nga sẵn sàng đàm phán bất cứ lúc nào.

Dự kiến, hôm nay tại Bỉ sẽ diễn ra cuộc họp khẩn cấp giữa các quan chức Nga và Ukraina, do EU làm trung gian tổ chức, để thảo luận tìm cách giải quyết vấn đề.

"Mức giá cần theo sát giá thị trường, bằng với mức bán cho Liên minh châu Âu.... Sẽ không có chuyện chiết khấu hay giảm giá đặc biệt", Medvedev tuyên bố.

Nga đã ngừng cung cấp khí đốt cho Ukraina từ 1/1 do hai bên không thống nhất được về giá cả. Hôm qua, Matxcơva tuyên bố ngừng bơm khí đốt cho châu Âu trên các đường ống đi qua Ukraina. 80% lượng nhiên liệu mà Nga bán cho châu Âu đi qua các đường ống này. Hiện 11 nước đã mất nguồn khí đốt để sưởi ấm, trong khi nhiệt độ có nơi xuống thấp đến âm 25 độ C.

Do mất nguồn nhiên liệu sưởi ấm giữa thời tiết giá lạnh, Romania đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp. 70.000 ngôi nhà ở Sarajevo của Bosnia không có khí đốt để giữ ấm. Chính quyền Bulgaria quyết định tắt hệ thống sưởi trên các phương tiện giao thông công cộng, trong khi nhiệt độ bên trong các căn nhà của dân chúng giảm mạnh.

Các nước Áo, Bosnia, Bulgaria, Croatia, Czech, Hy Lạp, Hungary, Macedonia, Romania, Slovakia và Slovenia đều cho biết mọi nguồn cung khí đốt từ Nga đã bị cắt.

Pháp, Đức, Italy và Serbia thông báo sản lượng khí đốt nhận được từ Nga giảm mạnh. Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ cho hay nguồn khí đốt mà họ được cung cấp qua ngả Ukraina đã bị cắt hoàn toàn, nhưng được bơm mạnh hơn từ các đường ống khác.

Mỹ mạnh mẽ lên án động thái của Nga. Cố vấn an ninh Stephen Hadley bình luận rằng Nga sẽ mất vai trò ảnh hưởng toàn cầu nếu tiếp tục "đe dọa các nước láng giềng và khống chế quyền tiếp cận nhiên liệu của họ".

Dmitry Peskov, phát ngôn viên của thủ tướng Nga Putin, đáp lại rằng những nỗ lực nhằm buộc tội Nga là xuất phát từ động cơ chính trị và không phản ánh đúng thực tế. Ông tố cáo Ukraina tìm cách "tống tiền các khách hàng châu Âu".

Tại Pháp, nơi mà dòng khí đốt từ Nga đã chấm dứt vào tối qua, Thủ tướng Francois Fillon lên án rằng tình hình này là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".

"Thủ tướng tin rằng tình hình hiện nay đang thách thức toàn châu Âu ... Việc không tôn trọng hợp đồng là hòan toàn không thể chấp nhận được", tuyên bố của văn phòng thủ tướng nêu.

EU cấp tập tổ chức cuộc họp giữa các quan chức năng lượng Nga, Ukraina và châu Âu hôm nay, để bàn về việc gửi các quan sát viên quốc tế đến giám sát lượng khí đốt của Nga qua lãnh thổ Ukraina. Thủ tướng Czech Mirek Topolanek - chủ tịch luân phiên của EU - hứa rằng "Nga sẽ cung cấp khí đốt trở lại ngay khi các nhóm quan sát đến hiện trường". Ông cũng nói thêm rằng EU sẽ "can thiệp mạnh tay" nếu dòng gas không được nối lại ngay hôm nay.

T. Huyền (theo AP)