Các tướng lĩnh làm đảo chính tại Mauritania

Tổng thống Mauritania Ahmed Taya khi tới Ảrập Xêút dự lễ tang.

Hôm qua, giới quân đội quốc gia Tây Phi Mauritania tuyên bố lật đổ tổng thống và lập một hội đồng quân sự để điều hành đất nước. Nhiều tổ chức và quốc gia tại châu Phi và thế giới lên án cuộc đảo chính này.

Hội đồng Quân đội vì Công lý và Dân chủ do các sĩ quan làm đảo chính dựng lên cho biết, họ quyết định chấm dứt "chế độ chuyên chế" của Tổng thống Maaouiya Ould Sid Ahmed Taya, người đang có mặt tại Niger. Họ lập tư lệnh lực lượng an ninh, đại tá Ely Ould Mohammed Vall, làm lãnh đạo mới của Mauritania.

Theo các sĩ quan, hội đồng nói trên sẽ điều hành Mauritania trong thời gian chuyển tiếp khoảng 2 năm, sau đó sẽ tổ chức một cuộc tổng tuyển cử tự do và công bằng. Khi tin tức về cuộc đảo chính loan trên đài phát thanh và binh sĩ tiến vào kiểm soát các vị trí quan trọng, nhiều người dân Mauritania đổ ra đường phố ở thủ đô Nouakchott để ăn mừng và bóp còi inh ỏi.

Những đơn vị có vũ trang mạnh được triển khai bao vây đài phát thanh, toà nhà đài truyền hình quốc gia và dinh tổng thống. Hoạt động phát sóng trên toàn quốc và các sân bay tại Mauriatania hiện ngưng hoạt động. Những cửa hàng cũng lập tức đóng cửa và các nhân viên dân sự rời khỏi nơi làm việc sau khi nghe tin về vụ đảo chính.

Phản ứng về sự kiện trên, Liên minh châu Phi (AU) tuyên bố "cực lực lên án mọi hành động chiếm quyền hoặc bất cứ cố gắng giành quyền lực bằng bạo lực nào". Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan thì bày tỏ sự "lo ngại sâu sắc" trước thông tin về vụ đảo chính. Ông kêu gọi giải quyết các bất đồng về chính trị một cách hoà bình và dân chủ.

Còn Tổng thống Nigeria Olusegun Obasanjo, người có nhiều ảnh hưởng trong khu vực cho rằng, thời mà giới quân sự cai trị đất nước đã qua từ lâu tại Tây Phi.

Ông Ahmed Taya tới Niger lánh nạn.

Khi bị đảo chính, Tổng thống Maaouiya Ould Sid Ahmed Taya đang có mặt tại Ảrập Xêút tham dự lễ tang Quốc vương Fahd. Ngay sau khi biết tin ông liền đáp máy bay về thủ đô Niamey của Niger. Ông có cuộc gặp với Tổng thống nước chủ nhà Mamadou Tandja rồi tới tạm trú trong một biệt thự ở Niamey.

Trước đây, phiến quân Mauritania từng suýt lật đổ Tổng thống Ahmed Taya vào tháng 6/2003. Ngoài ra, chính phủ nước này còn tuyên bố phá hai âm mưu đảo chính khác vào năm 2004. Bản thân Tổng thống Ahmed Taya cũng lên nắm quyền thông qua một cuộc đảo chính không đổ máu tháng 12/1984 và kể từ đó tái đắc cử tổng thống 3 lần.

Các chiến binh Hồi giáo Mauritania coi ông Ahmed Taya là kẻ thù và cáo buộc chính phủ của ông đã sử dụng cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ phát động, để đàn áp các phần tử Hồi giáo đối lập. Ông còn bị phản đối rộng rãi trong quốc gia Hồi giáo Mauritania do công nhận mối quan hệ chính thức với nhà nước Do Thái Israel.

Trong nhiều năm qua, Mauritania bị chia rẽ sâu sắc bởi 3 nhóm người chính, gồm những người nói tiếng Ảrập da sáng màu (còn gọi là người Moor chiếm đa số), nhóm những hậu duệ của tầng lớp nô lệ xưa và nhóm người da tối màu nói các thổ ngữ vùng Tây Phi.

Đình Chính (theo AP, BBC)