Thủ lĩnh đối lập Ukraina tuyên thệ nhậm chức

Cuộc biểu tình của người ủng hộ ông Yushchenko ở Kiev.

Viktor Yushchenko tối qua đã tuyên thệ nhậm chức tượng trưng trước các nghị sĩ quốc hội ủng hộ ông. Động thái này không có giá trị pháp lý nhưng rõ ràng là một thách thức với Thủ tướng Viktor Yanukovich.

Mở đầu phiên họp Quốc hội mà các nghị sĩ ủng hộ thủ tướng không tham gia, chủ Chủ tịch cơ quan lập pháp Volodymyr Lytvyn cảnh báo Ukraina đang đi dần tới "địa ngục". 

Ông Yushchenko thì tuyên bố đất nước đang ở bên bờ vực "xung đột nội bộ". Thủ lĩnh phe đối lập cáo buộc Tổng thống Kuchma và ông Yanukovich chịu trách nhiệm trực tiếp về những gian lận bầu cử. Sau đó, những người ủng hộ đề nghị ông Yushchenko tuyên thệ.

Những gì diễn ra bên trong quốc hội được phát thanh trực tiếp ra bên ngoài, nơi khoảng 200.000 người biểu tình đứng trong tiết trời giá lạnh để biểu dương sự ủng hộ với Yushchenko.

Cũng tối qua, hàng nghìn người ủng hộ phe đối lập tập trung gần văn phòng tổng thống để tìm cách đưa nhà lãnh đạo của họ lên nắm quyền. Đám đông hò hét "Yushchenko! Yushchenko!" mang theo cờ, băng rôn màu da cam của phe đối lập đi về phía văn phòng tổng thống. Họ dừng lại trước vành đai cảnh sát chống bạo động cách toà nhà một đoạn.

Người biểu tình tụ tập tới tận đêm khuya và đề nghị cảnh sát cùng tham gia. Những cảnh tượng này làm người ta nhớ lại các cuộc phản đối dẫn đến việc tổng thống Gruzia Eduard Shevardnadze từ chức hồi năm ngoái.

"Tôi đề nghị cảnh sát hãy sát cánh cùng các công dân Ukraina!", Yulia Tymoshenko, một người ủng hộ phe đối lập, nói. Sau đó, bà vượt qua vành đai và nói chuyện với các sĩ quan, đảm bảo rằng những người biểu tình sẽ không tấn công toà nhà văn phòng tổng thống.

"Chúng ta sẽ tới chính quyền một cách hoà bình, không làm đổ vỡ cái gì cả", Tymoshenko, một trợ lý thân cận của Yushchenko khẳng định. "Hoặc là họ từ bỏ quyền lực, hoặc là chúng ta sẽ giành lấy".

Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin kêu gọi các bên đạt một giải pháp không bạo lực, trong khuôn khổ luật pháp cho cuộc khủng hoảng.

Liên minh châu Âu và các nước khác cho rằng cuộc bỏ phiếu có thể làm tình hình ở Ukraina tồi tệ hơn. Theo các nhà quan sát Mỹ cùng phương tây, vòng hai cuộc bầu cử không đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.  

Các nhà kinh tế nhận định Ukraina, một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất châu Âu, có thể phải hứng chịu sự sụt giảm mạnh nếu chia rẽ chính trị xấu đi.

Yanukovich chưa được tuyên bố đắc cử. Tuy nhiên, trên thực tế, BBC nhận định ông coi như đã trở thành tổng thống đắc cử từ hôm 22/11 với việc xuất hiện trên truyền hình bên cạnh quốc kỳ, bác bỏ Yushchenko cùng người ủng hộ.

Các diễn biến khác:

- Các cuộc biểu tình ủng hộ Yuschenko diễn ra ở các tỉnh miền tây Ukraina, một số hội đồng thành phố đã quyết định không công nhận kết quả bầu cử.

- Ở các tỉnh miền đông, dân chúng biểu tình ủng hộ thủ tướng Yanukovich, và tố cáo phe đối lập kích đông tư tưởng cực đoan.

- Yushchenko đề nghị cựu tổng thống Ba Lan và lãnh đạo Công đoàn đoàn kết Lech Walesa làm trung gian thương thuyết nhằm giải quyết khủng hoảng chính trị. Walesa tuyên bố chấp nhận và sẽ tới Ukraina ngay khi tổng thống Kuchma đồng ý.

Nguyễn Hạnh (theo Reuters, BBC)