Người đàn ông giàu nhất nước Nga bị bắt

Ông Mikhail Khodorkovsky.

Lực lượng mật vụ hôm qua đã bắt chủ tịch tập đoàn Yukos Mikhail Khodorkovsky ngay trên đường băng tại thành phố Novosibirsk (Siberia) khi chiếc máy bay chở doanh nhân này hạ cánh để tiếp nhiên liệu. Sau đó, nhà tài phiệt dầu mỏ đã bị đưa về Matxcơva để ra trước toà với 7 tội danh, trong đó có trốn thuế và lừa đảo.

Các công tố viên cho hay, Khodorkovsky dính vào vụ trốn thuế lớn chưa từng có, khoảng 1 tỷ USD. Các lời cáo buộc không chỉ nhằm vào bản thân tỷ phú 40 tuổi mà còn nhằm vào Yukos, tập đoàn dầu khí lớn nhất nước Nga.

Vài tháng qua, người đàn ông được mệnh danh “11 tỷ USD” xung đột khá sâu sắc với Kremlin, đặc biệt vào thời điểm khá nhạy cảm là trước cuộc bầu cử quốc hội tháng 12 tới cũng như chiến dịch tái tranh cử của Tổng thống đương nhiệm Vladimir Putin vào tháng 3 năm sau. Cựu nhân viên KGB được dự đoán sẽ giành thắng lợi, cho dù ông bị chỉ trích là khống chế báo chí và các hoạt động tự do dân chủ.

Dù trước công chúng, ông Putin luôn không thể hiện sự bất đồng với Yukos nói riêng và các tập đoàn lớn khác nói chung, nhưng Kremlin từng nhấn mạnh sẽ không bao giờ để bị trở thành nô lệ của các doanh nhân lớn như người tiền nhiệm Boris Yeltsin.

Theo các nhà phân tích, việc Kremlin quyết tâm mạnh tay với người đứng thứ 26 trong danh sách các tỷ phú thế giới của Forbes nhằm chứng tỏ sức mạnh của họ đối với các nhà tài phiệt, đồng thời răn đe "tầng lớp có hàng tỷ USD" tránh xa khỏi vũ đài chính trị. Yukos hịên tài trợ cho hai đảng phái.

Vụ bắt giữ nhà tỷ phú Khodorkovsky nhận được những phản ứng trái ngược. Anatoly Chubais, kiến trúc sư của quá trình tư hữu hoá của Yeltsin, nay là người đứng đầu cơ quan điện lực Nga, bình luận: “Cộng đồng doanh nhân Nga tin rằng những hành động gần đây của các cơ quan thi hành luật pháp đã làm xấu môi trường kinh doanh trong xã hội Nga. Chúng tôi tin rằng chỉ có quan điểm rõ ràng, không thiên vị của Tổng thống Putin có thể ngăn chặn những diễn biến nguy hiểm này”.

Trong khi đó phát ngôn viên văn phòng công tố nhấn mạnh: “Khodorkovsky bị triệu tập để thẩm vấn hôm thứ sáu nhưng ông ta cố tình không tới và không giải thích một lời. Bởi lẽ đó, chúng tôi phải hành động để buộc ông ta phải tuân thủ”.

Trước đó, phát ngôn viên của Yukos Alexander Shadrin cho biết các nhà điều tra tìm cách tra hỏi Khodorkovsky mà không có sự xuất hiện của luật sư của ông bên cạnh. Các hãng thông tấn Nga dẫn lời luật sư của nhà tài phiệt cho biết đang trên đường tới văn phòng công tố để gặp thân chủ.

Bá Thùy (theo Reuters, AP)