Công tố Nga chỉ trích Thủ tướng về vụ Yukos

Căng thẳng xung quanh việc điều tra công ty dầu khí lớn nhất nước Nga tăng mạnh hôm qua, khi Văn phòng Công tố buộc tội cổ đông chủ chốt Platon Lebedev trốn thuế, đồng thời chỉ trích Thủ tướng Nga. Ông Mikhail Kasyanov từng phê phán việc giam doanh nhân phạm tội kinh tế và cho rằng vụ việc sẽ chấm dứt nhanh chóng.

Thông báo của văn phòng công tố đã dành một số lời lẽ "ngọt ngào" nhằm vỗ yên các nhà đầu tư, nhưng không hé lộ khả năng thắng lợi nào cho các luật sư của Lebedev, đang bị cáo buộc biển thủ công quỹ. Một số nhà quan sát nhận xét rằng những người biện hộ cho nhà tỷ phú này muốn biến một tội phạm hình sự thành scandal chính trị.

Lebedev, một trong ba cổ đông lớn nhất của hãng dầu khổng lồ Yukos, bị bắt ngày 2/7 với cáo buộc ăn cắp tiền của nhà nước trong vụ tư nhân hoá nhà máy phân Apatit hồi năm 1994. Trụ sở của Yukos cũng đã bị lục soát, chủ tịch hãng được gọi đến cơ quan an ninh thẩm vấn.

Hãng dầu lửa hùng mạnh, vốn thường xuyên tài trợ cho các đảng đối lập Nga, phản đòn bằng cách tố cáo các công tố viên hành động vì động cơ chính trị, đồng thời vận động hành lang để vụ việc sớm chấm dứt. Boris Nemtsov, lãnh đạo Liên minh các lực lượng cánh tả, tuyên bố hôm qua trên đài phát thanh: "Không thể có tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mâu thuẫn giữa cộng đồng doanh nghiệp với Kremlin.

Tuy nhiên, văn phòng công tố kịch liệt phản bác quan điểm đó, và khẳng định rằng họ chỉ tiến hành các thủ tục của một vụ án cụ thể, không có ý định tấn công cộng đồng kinh doanh. "Có ý kiến cho rằng nếu anh ăn cắp chút ít, anh phải ngồi tù, nhưng nếu ăn cắp nhiều, anh sẽ trốn được trách nhiệm. Chúng tôi đang hành động để xoá đi định kiến đó. Chúng tôi không nhằm tấn công các công ty lớn", phát ngôn viên văn phòng Natalya khẳng định.

Bà Vishnyakova cũng lên án thủ tướng Nga Kasyanov. Ông này từng nhận xét hồi tuần trước, chỉ trích cách hành động của các công tố viên. Bà nói: "Những nhận xét như vậy là không thích hợp, có thể coi như gây sức ép với toà án".

Tuyên bố của các công tố viên còn yêu cầu thủ tướng không xía vào chuyện không thuộc phạm vi hành pháp: "Mỗi nhánh quyền lực chỉ nên chú tâm đến công việc của mình. Chúng ta đang nói về sự mất mát hàng trăm triệu đôla của quốc gia, chứ không phải một thùng khoai tây".

Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố của Thủ tướng Nga là dấu hiệu cho thấy có thể có một sự hoà giải giữa Kremlin với các doanh nghiệp lớn, trong tương lai gần. Tổng thống Putin cho đến nay vẫn chưa thể hiện rõ sẽ xử lý vụ Yukos như thế nào.

Vụ điều tra chống Yukos đã gây ảnh hưởng mạnh tới thị trường Nga. Ngân hàng trung ương nước này hôm 27/7 thông báo dự trữ quốc gia đã giảm 900 triẹu USD. Các nhà phân tích cho rằng nguyên nhân là do giới đầu tư lo ngại cho sự an toàn tài sản của mình nên rút vốn.

T. Huyền (theo FT, MT)