Chuyển 'giới' chứ không đổi được 'tính'

Một người chuyển giới ở Thái Lan.

Phẫu thuật có thể giúp đàn ông có hình thể của phụ nữ đẹp, nhưng không thay đổi được cái “chất” bên trong của họ. Nghĩa là, tuy tái tạo được dáng vẻ bên ngoài, cắt nối, chắp vá cơ quan sinh dục nhưng y học không thể thay đổi được khả năng sinh sản.

Cuối tháng 5, Đài truyền hình Việt Nam phát sóng một chương trình có khách mời đặc biệt, đó là Nguyễn Thái Tài ở quận Phú Nhuận, TP HCM. Nhìn dáng dấp của người phụ nữ trên màn ảnh nhỏ, ít ai ngờ rằng trước đó vài năm, chị vẫn còn là đàn ông. Tuy nhiên, giọng nói và những cử chỉ của chị vẫn không giấu được cái gốc nam giới của mình.

Người ta thường dùng cụm từ “chuyển đổi giới tính” để chỉ những trường hợp giải phẫu như vậy. Cách gọi này có thể gây sự hiểu nhầm cho một số người, nhất là những cá nhân có khiếm khuyết hệ sinh dục, rằng có thể “biến” một người đàn ông thành phụ nữ thật sự. Tiếc rằng, việc “hóa thân” này, hiện khoa học chưa làm được.

Trong thiên nhiên, việc thay đổi giới tính tự nhiên tương đối phổ biến ở các loài thủy sinh bậc thấp, có hệ sinh dục đơn giản. Một nửa những sinh vật này sẽ thay đổi từ đực sang cái và số còn lại theo hướng ngược lại. Những sinh vật lưỡng tính như sò, hàu thay đổi giới tính hằng năm. Năm đầu tiên, chúng có tính đực mạnh, nghĩa là phô bày giới tính lúc trưởng thành là đực, nhưng có thể thành cái trong cùng một năm hay năm sau nếu điều kiện môi trường thích hợp và thức ăn dồi dào. Chúng cũng đẻ ấu trùng, nghĩa là thụ tinh trứng nội trạng và giữ lại ấu trùng một thời gian trong cơ thể.

Đỉa cũng là sinh vật lưỡng tính, có cả cơ quan sinh dục đực và cái, nhưng nó không thể tự thụ tinh mà phải cặp với một con đỉa khác.
Giun đất cũng thế, có đủ cả 2 cơ quan sinh dục nhưng vẫn phải tìm một con khác để trao đổi tinh trùng.

Ở người, trung bình cứ 2.000 trẻ sinh ra thì ít nhất 1 trẻ có bộ phận sinh dục mơ hồ, không phù hợp với bộ nhiễm sắc thể, nghĩa là không phải trai cũng chẳng phải gái. Tỷ lệ người Việt Nam mắc bệnh rối loạn thượng thận bẩm sinh khiến giới tính không được xác định rõ ràng ngay từ khi sinh ra là 1/10.000-12.000. Đây là tỷ lệ khá thấp so với nhiều nước trên thế giới.

Khá nhiều trẻ nam sinh ra có buồng trứng và trẻ nữ có tinh hoàn, dương vật ẩn; nếu chỉ nhìn bên ngoài sẽ rất khó phát hiện giới tính. Nguyên nhân dẫn đến khiếm khuyết giới tính có thể là đột biến gene trong thai kỳ, hoặc khiếm khuyết nhiễm sắc thể. Y học phân biệt những trẻ này thành 2 loại: lưỡng giới thật (có cơ quan sinh dục của cả nam và nữ) và lưỡng giới giả (có cơ quan sinh dục của giới chính).

Vào những năm 60, khi y học bắt đầu thực hiện chuyển đổi giới tính nữ sang nam, chuyên gia tình dục học John Money thuộc Trung tâm Y tế John Hopkins (Mỹ) đã cho rằng: Giới tính của trẻ dễ uốn nắn, một bé trai nếu được phẫu thuật cơ quan sinh dục và nuôi dạy như bé gái thì sẽ thích nghi với cuộc sống của nữ giới. Lý thuyết này được ủng hộ mạnh mẽ khi người ta vô tình biến một cậu bé thành cô bé do cắt bao quy đầu không thành công. Tuy nhiên khi trưởng thành, "cô bé" đã rất phẫn nộ và đau đớn vì chuyện này.

Ở Việt Nam, trong một cuộc họp ở Việt về chuyển đổi giới tính, có đại biểu cho rằng luật nên quy định là cho phép “làm rõ giới tính” chứ không phải “xác định lại giới tính”. Thực tế, nếu không mang gene hoặc cá tính nam thì người nữ cũng không muốn chuyển đổi làm gì. Ý kiến khác cho rằng, con người ai cũng lưỡng tính về tâm sinh lý, tức vừa có kích thích tố nam lại vừa có kích thích tố nữ. Kích thích tố phụ thuộc vào cái đầu nên quá trình điều trị tâm sinh lý có thể dần dần chuyển đổi suy nghĩ của những người muốn đổi giới.

Theo các bác sĩ ở Bệnh viện Bình Dân, thời gian qua, Việt Nam đã hiện phẫu thuật chuyển giới cho vài người, chẳng hạn như vận động viên K. ở An Giang. Nhưng đó chỉ có thể gọi là “chỉnh giới tính”, chứ chưa có ca phẫu thuật nào để xác định lại giới tính.

Kỹ nghệ chuyển đổi giới tính ở Thái Lan đã thu hút được nguồn ngoại tệ rất lớn từ một số bệnh nhân có giới tính mập mờ, hay những người hoàn toàn bình thường về giới tính nhưng muốn đổi giới. Đó là những trường hợp muốn chuyển giới do mắc bệnh rối loạn hành vi, tâm lý. Theo các chuyên viên chuyển đổi giới tính, họ đã thành công ở mức “trên cả tuyệt vời”.

Quá trình thực hiện đòi hỏi các bước kiểm tra rất kỹ, từ khám tổng quát, kiểm tra ngoại hình, làm xét nghiệm tổng quát (như đo nồng độ các loại hoóc môn sinh dục, siêu âm) để phát hiện những bất thường ở bộ phận sinh dục, tuyến sinh dục đến xét nghiệm di truyền, khảo sát nhiễm sắc thể để xác định thuộc tính XX và XY. Người bệnh cũng được trắc nghiệm tâm lý, cuộc sống, gia đình, thói quen tình dục… Các chuyên gia tâm lý sẽ xác định thiên hướng về giới tính của khách hàng. Sau đó, một hội đồng y khoa mới cho kết luận chuẩn xác về giới tính thật sự để đi đến quyết định chấp nhận cho giải phẫu hay không, nhất là với những trường hợp hoàn toàn bình thường về giới tính nhưng vẫn muốn đổi giới. Các nhà chuyên môn nhận định đây là những trường hợp muốn chuyển giới do mắc bệnh rối loạn hành vi, tâm lý.

Dĩ nhiên, việc chỉnh sửa cơ quan sinh dục không thể “biến” nam thành nữ một cách hoàn hảo. Thực ra, đó chỉ là tạo lại hình dáng bên ngoài nhằm đáp ứng yêu cầu của một người vốn bị dằn vặt về giới tính của mình, đôi khi bất chấp cả các cảnh báo về rủi ro và nguy cơ cho sức khỏe.

BS Hồ Đắc Duy, Sức Khỏe & Đời Sống