Dùng thuốc chữa thiếu máu

Sắt là một thành tố cấu tạo hồng cầu.

Thiếu máu là tình trạng giảm số lượng hồng cầu, huyết sắc tố xuống dưới mức bình thường so với người khỏe mạnh cùng tuổi và cùng giới. Bổ sung sắt, vitamin B12 và axit folic là một trong những cách khắc phục tình trạng này.

Có nhiều nguyên nhân gây ra thiếu máu. Thiếu máu cấp tính thường do chấn thương, phẫu thuật, được bù lại bằng cách truyền máu. Trường hợp thiếu máu mạn tính có thể do tủy xương hoạt động kém, cơ thể bị thiếu hụt các thành phần để sản sinh ra hồng cầu và huyết sắc tố như sắt, vitamin B12, B6, B2, acid folic; nguyên nhân là cơ thể giảm hấp thu hoặc tăng sử dụng, tăng thải trừ các chất này. Một số bệnh cũng gây ra thiếu máu như giun móc, trĩ... Phụ nữ bị rong kinh cũng có thể bị thiếu máu.

Các thuốc chữa thiếu máu:

Viên sắt: Số lượng hồng cầu giảm do thiếu sắt là thể thiếu máu hay gặp nhất. Sắt là thành phần thiết yếu của huyết sắc tố, có vai trò vận chuyển ôxy trong máu. Trẻ bị thiếu máu thường có da xanh, niêm mạc nhợt nhạt, móng tay trắng bệch. Người ta thường lật mí mắt của trẻ lên để kiểm tra ban đầu về tình trạng thiếu máu của cơ thể. Cách điều trị là bổ sung sắt ở dạng thuốc.

Cơ thể người lớn chứa khoảng 3-5 g sắt, trong đó 1,5-3 g có trong hồng cầu. Hằng ngày, người bình thường cần bổ sung 0,5-1 g sắt. Phụ nữ có thai hoặc đang hành kinh cần khoảng 1-2 mg. Việc thiếu hụt sắt không chỉ ảnh hưởng đến sự tạo máu mà còn làm thay đổi chức năng của một số enzym quan trọng trong cơ thể.

Có thể phòng ngừa và điều trị thiếu máu do thiếu sắt bằng cách ăn nhiều thứ giàu chất sắt như gan, tim, trứng, thịt nạc, giá đậu, hoa quả. Trên thị trường có bán nhiều dạng viên sắt mà thành phần là sắt sulfat, sắt oxalat, sắt gluconat... Để tránh kích thích đường tiêu hóa, các chế phẩm chứa sắt cần được uống vào lúc no. Dạng thuốc đường tiêm chỉ sử dụng khi thật cần thiết và phải có nhân viên y tế vì có thể gây sốc phản vệ. Không được dùng quá liều chỉ định vì có thể gây tử vong do ngộ độc thuốc.

Vitamin B12: Đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình chuyển hóa của tế bào, đặc biệt là sự nhân lên của ADN. Nguồn vitamin B12 được đưa vào cơ thể chủ yếu qua thức ăn. Những thức ăn giàu vitamin B12 như thịt, cá, trứng, gan... Nếu ăn uống đầy đủ chất thì không sợ bị thiếu viatmin B12. Vì vậy, tình trạng thiếu hụt vitamin này thường hay gặp ở những người bị rối loạn tiêu hóa, ăn chay kéo dài, các bệnh ở dạ dày. Thiếu vitamin B12 sẽ gây thiếu máu ưu sắc tố hồng cầu to, viêm đau dây thần kinh, rối loạn chuyển hóa... Người bị thiếu máu do nguyên nhân này nên tiêm bắp mỗi ngày 100 mcg.

Acid folic: Là một tác nhân quan trọng trong quá trình tạo máu. Hằng ngày, người lớn cần 25-50 mcg acid folic. Nguồn cung cấp chủ yếu từ rau xanh, thịt, trứng, gan, men bia... Không nên nấu thức ăn quá lâu, nhất là món rau xanh, vì sẽ làm acid folic phân hủy tới 90%.

Ngoài ra, một số nguyên tố vi lượng khác cũng rất cần cho sự tạo máu: vitamin B6 làm tăng sinh hồng cầu ở những bệnh nhân thiếu máu do rối loạn tổng hợp hemoglobin; vitamin B2 cũng có tác dụng làm tăng sinh số lượng hồng cầu và huyết sắc tố trong máu.

Thuốc chữa thiếu máu có nhiều loại, song tốt nhất vẫn là một chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung đầy đủ vitamin và nguyên tố vi lượng cho cơ thể. Khi phải dùng các loại thuốc kể trên, cần tuân thủ các hướng dẫn về liều lượng, đường dùng để đạt hiệu quả tốt nhất.

ThS Lê Quốc Thịnh, Sức Khỏe & Đời Sống