Thuốc trong bệnh viện: Chỉ 20% là hàng nội

Giá trị sản xuất dược năm 2003 là gần 4.000 tỷ đồng.

"Mặc dù đã đáp ứng được 40% nhu cầu của thị trường nội địa nhưng thuốc sản xuất trong nước vẫn chưa vào được các bệnh viện. Tại nhiều cơ sở y tế, lượng thuốc nội thậm chí chỉ chiếm 5%", ông Lê Văn Truyền, Chủ tịch Hiệp hội sản xuất và kinh doanh dược cho biết trong đại hội của tổ chức này sáng nay.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lép vế này là sức cạnh tranh của các doanh nghiệp dược Việt Nam quá yếu. "500 doanh nghiệp vừa và nhỏ của chúng ta phải chiến đấu với các đại gia về dược của thế giới, trong đó có những công ty mà doanh số của họ còn lớn hơn GDP của các nước đang phát triển. Hầu hết các công ty dược trong nước lại chưa xây dựng được chiến lược trung hạn và dài hạn trong sản xuất. Khi tôi hỏi, các anh định sản xuất những mặt hàng gì vào cuối thập kỷ này, nhiều vị giám đốc không thể trả lời. Vì vậy, việc các hãng dược nước ngoài làm mưa làm gió trên thị trường cũng là dễ hiểu" - ông Truyền tâm sự.

Cùng một hoạt chất có quá nhiều số đăng ký là một trong những hiện tượng thể hiện sự yếu kém của ngành dược và đây cũng là nguyên nhân khiến lợi nhuận giảm mạnh. Giả sử chỉ có một sản phẩm cho một hoạt chất, giá bán sẽ là 100%. Nếu có thêm một sản phẩm cạnh tranh, giá sẽ phải hạ xuống còn 80-90%. Nếu có thêm 4 sản phẩm cạnh tranh, mức giá chỉ còn 20%. Vì vậy, ở các nước phát triển, tỷ lệ số đăng ký/hoạt chất luôn ở mức 4/1. Các hãng dược đều có ý thức duy trì tỷ lệ này bằng cách tránh sản xuất các mặt hàng đã có nhiều trên thị trường. Trong khi đó, các doanh nghiệp dược Việt Nam lại có xu hướng bắt chước nhau để sản xuất những thuốc bán chạy. Hiện nay, tỷ lệ số đăng ký/hoạt chất ở nước ta là 10/1 (năm 1997 là 23/1).

Hiện nay, đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực sản xuất dược vẫn gần như là một khoảng trống. Theo ông Truyền, đây đáng lẽ là một cơ hội để các công ty dược trong nước chiếm lĩnh thị trường vì ít phải cạnh tranh hơn. Nhưng do năng lực sản xuất yếu kém nên họ chỉ sản xuất được gần 400 trong số 1.000 hoạt chất cần cho điều trị. Số còn thiếu phải nhập khẩu, dẫn đến tình trạng các hãng dược quốc tế lộng hành.

Để khắc phục tình trạng bất ổn định của thị trường thuốc, ngoài việc xem xét điều chỉnh các chính sách, điều quan trọng là các doanh nghiệp dược trong nước phải nâng cao khả năng cạnh tranh. Mỗi công ty cần xây dựng được chiến lược dài hạn của mình, tăng số hoạt chất được sản xuất.

Theo ông Truyền, một trong các biện pháp tăng mặt hàng là phải nắm bắt kịp thời thông tin về những thuốc đặc hiệu sắp hết hạn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để bắt tay vào sản xuất loại thuốc đó. Ông nói: "Theo tôi, đây là một cuộc chạy đua của các nước đang phát triển. Cần nhanh nhạy khai thác danh mục sắp trở thành thuốc generic. Chẳng hạn, năm 2005, sẽ có 16 thuốc bán chạy hết hạn bảo hộ. Nếu muốn sản xuất thuốc nào trong số đó, doanh nghiệp nên lập sẵn hồ sơ đăng ký. Cục Quản lý dược cũng nên tạo điều kiện cho các công ty này chuẩn bị sẵn sàng để cấp phép ngay khi loại thuốc đó đã hết hạn độc quyền". Và nếu tăng được số hoạt chất, năng lực cạnh tranh của ngành dược sẽ tăng lên, góp phần thực hiện mục tiêu cung ứng 60% nhu cầu thuốc trong nước vào năm 2010.

Thanh Nhàn