Dị tật lỗ tiểu thấp và ẩn tinh hoàn cần được điều trị sớm

Đây là 2 dị tật tương đối hay gặp ở các bé trai. Chúng không chỉ mang lại những khiếm khuyết về thân thể mà còn gây tổn thương nghiêm trọng về tâm thần. Với trình độ y học hiện nay, các bác sĩ có thể điều trị sớm lỗ tiểu thấp và ẩn tinh hoàn bằng phẫu thuật.

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Liêm, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết, lỗ tiểu thấp là tình trạng các nếp niệu đạo không xếp được với nhau để che phủ máng niệu đạo, khiến miệng sáo thấp hơn so với quy đầu. Khi tiểu tiện, nước tiểu thường rò rỉ và trẻ phải ngồi, dễ bị bạn bè chê cười, ảnh hưởng rất lớn tới tâm lý. Dị tật này chiếm 7-8% các ca bệnh ở bé trai.

Việc phẫu thuật để đặt lỗ tiểu về vị trí bình thường cần được thực hiện càng sớm càng tốt để tránh cho trẻ khỏi tình trạng "sốc" về tâm lý. Theo các chuyên gia tiết niệu thế giới, các phẫu thuật sinh dục nên tiến hành lúc 6 tháng đến 4 tuổi (vì nhận thức của trẻ về bộ phận sinh dục đã trở nên rõ ràng ở độ tuổi 3-5). Riêng ở Việt Nam, do những đặc thù về sức khỏe và tâm sinh lý của trẻ, thời gian mổ lý tưởng là vào 2-4 tuổi. Tuy nhiên, Bệnh viện Nhi Trung ương từng phẫu thuật thành công cho những trẻ 1 tuổi.

Phẫu thuật điều trị lỗ tiểu thấp tuy phức tạp nhưng không gây nguy hiểm. Trước khi quyết định mổ, bệnh nhân được khám cẩn thận, đánh giá chính xác vị trí và kích thước của miệng sáo, mức độ cong, kích thước của dương vật, tình trạng niêm mạc của quy đầu và da ở lưng dương vật, niêm mạc của máng niệu đạo... Ca mổ phải đạt được 2 mục đích: chuyển được vị trí lỗ sáo ra đỉnh dương vật và dựng thẳng được cơ quan sinh dục này.

Tùy tình trạng dị tật của từng bệnh nhân, các bác sĩ sẽ lựa chọn cách mổ thích hợp. Đa số ca bệnh được áp dụng kỹ thuật tạo hình niệu đạo bằng vạt da (hoặc niêm mạc lưng dương vật) có cuống mạch nuôi theo trục dọc. Kỹ thuật này đã góp phần nâng tỷ lệ điều trị thành công trong 1 lần phẫu thuật lên hơn 90%. Sau mổ, bệnh nhân cần được chăm sóc và giữ gìn vệ sinh tốt để tránh nhiễm trùng.

Ngoài lỗ tiểu thấp, ẩn tinh hoàn cũng là một dị tật thường gặp ở trẻ nhỏ (chiếm 33% ở trẻ trai sinh non, 3,4% ở trẻ đủ tháng và 1% ở trẻ 1 tuổi). Phần lớn bệnh nhân (68%) bị ẩn tinh hoàn một bên. Căn bệnh này khá nguy hiểm vì ngoài việc gây vô sinh, nó rất dễ dẫn đến ung thư do tinh hoàn phải nằm trong môi trường có nhiệt độ cao (ổ bụng hoặc ống bẹn). Một số nghiên cứu cho thấy, khoảng 50-70% ca ẩn tinh hoàn một bên và 75% ca ẩn tinh hoàn hai bên bị ảnh hưởng tới chức năng sinh sản. Các trường hợp tinh hoàn nằm trong ổ bụng có nguy cơ tiến triển thành ung thư cao gấp 4 lần so với trường hợp tinh hoàn nằm trong ống bẹn.

Theo tiến sĩ Liêm, trẻ bị ẩn tinh hoàn nên được điều trị ngay trong năm đầu đời. Hiện có 2 phương pháp: điều trị nội tiết và phẫu thuật. Trong điều trị nội tiết, bệnh nhân được dùng thuốc hCG (biệt dược là Profasi, Pregnyl) để làm tăng tiết testosteron. Testosteron được chuyển thành dihydro testosteron, tác động lên cơ quan thụ cảm (như mào tinh, ống dẫn tinh, dây kéo tinh hoàn), làm cho tinh hoàn di chuyển. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, dùng thuốc nội tiết được coi là phương pháp điều trị đầu tiên cho bệnh nhân ẩn tinh hoàn do nó không gây hại, tỷ lệ thành công đạt 20-50%. Đối với những trẻ không đáp ứng với thuốc, phẫu thuật là biện pháp bắt buộc.

Về độ tuổi thích hợp để mổ chữa ẩn tinh hoàn, hiện vẫn có nhiều ý kiến khác nhau. Tuy nhiên, đa số các chuyên gia cho rằng nên mổ sớm để tránh các thương tổn về tổ chức học của tinh hoàn. Trong điều kiện của Việt Nam hiện nay, tốt nhất là phẫu thuật khi trẻ đã được 2 tuổi. Việc mổ trước 2 tuổi chỉ nên tiến hành tại các cơ sở có trang thiết bị y tế tốt và phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm. Đối với các trường hợp tinh hoàn không sờ thấy, chỉ nên phẫu thuật khi đã thất bại trong việc điều trị bằng thuốc nội tiết.

(Theo Lao Động)