Cần có lời cảnh báo cụ thể hơn trên vỏ bao thuốc lá

Một bệnh nhân bị ung thư phổi do hút quá nhiều thuốc lá.

"Có thể tôi đã không bị bệnh nặng nếu trước đây tôi biết hút thuốc lá sẽ gây ung thư phổi. Trên vỏ bao chỉ ghi là hút thuốc có hại cho sức khỏe, còn hại như thế nào thì không nói rõ", ông Tuấn, một bệnh nhân người Hải Dương đang điều trị ung thư phổi ở Bệnh viện K, Hà Nội, nói với VnExpress.

Trước khi ngã bệnh, dòng chữ Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe trên vỏ bao đối với ông chỉ có tác dụng để dạy cho đứa cháu nội đánh vần. Nó giống như chuyện "thực thực, hư hư" trong binh pháp ngày xưa, là một thông tin nghiêm túc nhưng lại được thể hiện như một thông điệp phụ. Ông vẫn thường nghĩ: "Nếu có hại thật thì người ta đã cấm, hoặc ít ra cũng phải nói rõ là hại như thế nào".

Ông Nguyễn Ngọc Khang, thư ký Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), cho rằng lời cảnh báo trên vỏ bao ở Việt Nam hiện nay chỉ mang nghĩa chung chung, không đủ mạnh để ngăn ngừa những người nghiện thuốc. Ông nhấn mạnh: "Cần cụ thể hóa lời cảnh báo đó, thêm các thông tin về hàm lượng nicotin, nhựa thuốc lá (tar) và nâng diện tích của thông điệp lên 30% tổng diện tích vỏ bao, để giúp người tiêu dùng hiểu được tác hại thực sự của hút thuốc", ông Khang nói.

Tuy nhiên, dưới góc độ nhà sản xuất, các doanh nghiệp lại cho rằng lời cảnh báo trên vỏ bao thuốc cần đáp ứng yêu cầu kinh doanh. Ông Bùi Nhật Tiến, Trưởng phòng Đối ngoại, Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam, khẳng định: "Lời cảnh báo hiện nay là phù hợp với các quy định mới nhất của Chính phủ cả về nội dung và hình thức, nó đủ giúp mọi người ý thức được sự có hại với sức khoẻ. Còn để cảnh báo mạnh hơn, cụ thể hơn tôi cho rằng không phù hợp vì sẽ làm giảm sức cạnh tranh".

Theo nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Canada, nếu lời cảnh báo trên vỏ bao thuốc lá ấn tượng, cụ thể, thì có tới 50% những người đang hút thuốc sẽ bỏ hoặc giảm liều lượng. Còn báo cáo của Ngân hàng Thế giới cho thấy, 60% dân số ở những vùng có thu nhập thấp không biết rằng hút thuốc lá có thể gây ung thư phổi, 96% không biết thuốc lá gây bệnh tim mạch, và 61% cho rằng nó không có hại cho sức khỏe. Nguyên nhân của tình trạng này là thiếu thông tin. Hiện ở nhiều nước đã diễn ra những cuộc cách mạng về lời cảnh báo trên vỏ bao thuốc lá. Chẳng hạn tại châu Âu, người ta bắt đầu xem xét đưa thêm hình ảnh minh họa. Còn ở Canada đã sử dụng 16 lời cảnh báo luân phiên nhau, cùng với hình ảnh minh họa sinh động, diện tích dành cho thông điệp này luôn đạt 50% diện tích bề mặt của mỗi bao thuốc.

Tại Việt Nam, trong quyết định 178/1999 QĐ-Ttg, Thủ tướng Chính phủ cũng đã khuyến khích các nhà sản xuất sử dụng những câu cảnh báo cụ thể, như Hút thuốc lá có thể gây ung thư phổi, song không bắt buộc. Do vậy, đến nay vẫn chưa có doanh nghiệp nào áp dụng.

Thiên Đức