Chế độ ăn để hồi phục sức khỏe sau điều trị

Bệnh nhân sau phẫu thuật cần dùng thức ăn giàu đạm.

Những bệnh nhân sau phẫu thuật rất cần protein và năng lượng để mau lành vết thương, đồng thời bù lại lượng máu đã mất khi mổ. Vì vậy, nên ăn nhiều thực phẩm giàu đạm (thịt, cá, tôm cua, trứng, sữa) và giàu sắt (gan, lòng đỏ trứng, thịt bò, thận...). Cần tăng cường thực phẩm chứa vitamin C để giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn.

Sau khi điều trị, tuy tác nhân gây bệnh đã được loại trừ, các triệu chứng bệnh đã hết nhưng cơ thể vẫn chưa trở lại bình thường. Để quá trình phục hồi diễn ra nhanh, hiệu quả, bệnh nhân cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Trong mọi trường hợp, bệnh nhân nên ăn qua đường miệng nếu có thể, vì đây là cách nuôi ăn phù hợp nhất với đặc điểm sinh lý cơ thể, giúp kiểm soát và phát huy được tối đa chức năng của ống tiêu hóa. Chỉ trong trường hợp thật cần thiết mới sử dụng thêm thức uống dinh dưỡng và các loại thuốc bổ.

Nếu bệnh nhân không thể ăn qua đường miệng hoặc ăn dưới 3/4 lượng thực phẩm cần thiết, cần nuôi qua ống thông. Chỉ nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch nếu nhu cầu dinh dưỡng không thể được đáp ứng qua đường miệng và ống thông.

Sau đây là lời khuyên về dinh dưỡng đối với một số bệnh cụ thể:

1. Các bệnh nội khoa thông thường (như viêm đường hô hấp, bệnh tai mũi họng do virus): Khi đang ốm, thường người bệnh rất chán ăn, cơ thể lại hao tổn nhiều dưỡng chất và năng lượng. Các vitamin A, B, C (được xem là có vai trò rõ rệt trong quá trình chống đỡ bệnh tật) bị tiêu hao khá nhiều. Vì vậy, sau khi khỏi bệnh, cần chú ý tăng cường các chất này trong khẩu phần. Các thức ăn giàu vitamin A gồm gan, cà rốt, khoai lang vàng, bí đỏ, lòng đỏ trứng... Các thực phẩm như quả chín, rau xanh, đậu, sữa... có nhiều vitamin C, vitamin nhóm B và axit folic.

Trong quá trình điều trị, bệnh nhân thường phải dùng kháng sinh, dễ gây rối loạn hệ khuẩn đường ruột. Vì vậy, nên ăn thêm mỗi ngày 1-2 hộp sữa chua để giúp nhanh chóng lập lại sự cân bằng vi khuẩn trong đường ruột. Nếu không có thói quen ăn sữa chua, có thể sử dụng các men tiêu hóa có tác dụng kích thích sự phát triển của những vi khuẩn này như Subty1, Biosubty1, Lacteol-fort, Lacto-min...

2. Các bệnh hệ tiêu hóa: Do khả năng tiêu hóa và hấp thu bị ảnh hưởng, bệnh nhân phải ăn kiêng theo chỉ dẫn của thầy thuốc và nên dùng những thức khác bù đắp lại để quá trình phục hồi sau bệnh được tiến triển tốt. Ví dụ: Sau một đợt tiêu chảy kéo dài, ruột sản sinh ít men lactase (để tiêu hóa đường lactose trong sữa), nếu uống sữa vào sẽ bị tiêu chảy; bác sĩ thường đề nghị người bệnh tạm kiêng uống sữa. Lúc ấy, để bảo đảm đáp ứng được nhu cầu can xi hằng ngày, người bệnh có thể dùng sữa chua để thay thế sữa trong khẩu phần hoặc ăn thêm các thực phẩm giàu canxi khác như tôm, cua, sò, ốc, cá con nguyên xương...

3. Những bệnh làm hạn chế vận động (như gãy xương phải bó bột, tai biến mạch não...): Tình trạng ít vận động không những gây chán ăn mà còn khiến cơ thể thải nhiều canxi qua nước tiểu, dẫn đến thiếu canxi và loãng xương. Trong ăn uống, cần chú ý tăng cường canxi và bảo đảm đủ vitamin D. Phơi nắng mỗi ngày 15-20 phút để cơ thể tự sản sinh đủ vitamin D, hoặc sử dụng các thực phẩm giàu vitamin D (pho mat, trứng, gan, cá béo, bơ, margarin). Tuy nhiên, các thực phẩm này rất giàu năng lượng, dễ gây béo phì (nhất là ở người bị hạn chế vận động). Vì vậy, phơi nắng mỗi ngày vẫn là biện pháp thích hợp nhất.

Lưu ý: Hầu hết mọi người sau khi qua cơn bệnh nặng chỉ thích ngồi hoặc nằm một chỗ, vì họ có cảm giác mệt mỏi, hụt hơi khi phải đi lại. Điều này dẫn đến tình trạng kém tiêu hóa, không có cảm giác đói. Vì vậy, bệnh nhân nên vận động nhẹ nhàng để mau đói hơn.

BS Huỳnh Phương Thượng Vũ, Sức Khỏe & Đời Sống