Cách nuôi dưỡng những trẻ đặc biệt

Cùng với niềm hạnh phúc, sự vất vả cũng tăng 2 lần ở người mẹ sinh đôi.

Đối với những trẻ sinh đôi, trẻ đẻ nhẹ cân (do suy dinh dưỡng bào thai hoặc sinh non thiếu tháng) hay bị vàng da, việc nuôi nấng sẽ khó khăn và phức tạp hơn. Trẻ cần có một chế độ chăm sóc và dinh dưỡng đặc biệt. Sau đây là hướng dẫn cụ thể.

1. Trẻ sinh đôi

Hầu hết các bà mẹ đủ sữa cho cả hai trẻ. Việc nuôi hai trẻ cùng một lúc rất vất vả, khó khăn nên mọi người cần giúp đỡ, động viên để người mẹ tin tưởng rằng mình có đủ sữa cho cả hai đứa trẻ.

Nên giúp người mẹ tìm cách tốt nhất để cho trẻ bú (tùy đặc điểm của mẹ và con). Chẳng hạn, có thể cho hai trẻ bú cùng một lúc, hoặc đứa trước đứa sau; cho mỗi trẻ bú chuyên về một bên (nếu trẻ chỉ bú thuận một bên) hoặc thay đổi lần lượt cả hai bên. Trong trường hợp một trong hai trẻ yếu hơn, bà mẹ cần "ưu tiên" cho trẻ này.

2. Trẻ sinh nhẹ cân (dưới 2,5 kg)

Sữa của bà mẹ đẻ non có nhiều chất đạm hơn sữa bà mẹ đẻ đủ tháng. Trẻ đẻ non cũng cần nhiều đạm hơn. Vì vậy, trẻ phải được nuôi bằng sữa của chính mẹ mình.

Trẻ có tuổi thai từ 34 tuần trở lên có thể tự bú và nuốt được nhưng thường bú yếu, bú không đủ sữa nên bà mẹ nên vắt sữa cho trẻ ăn bằng cốc. Cần vắt sữa sớm sau khi đẻ để giúp sự bài tiết sữa được tốt, và phải vắt thường xuyên (khoảng 8 lần một ngày đêm) để duy trì sự tạo sữa và có đủ sữa cho trẻ ăn.

Khi được 37 tuần tuổi hoặc cân nặng được 1,8 kg, trẻ có thể tự bú mẹ. Trẻ cân nặng dưới 1,6 kg thì không thể tự bú được nên mẹ phải vắt sữa, cho ăn qua ống thông mũi - dạ dày; sau khi trẻ khỏe hơn sẽ cho ăn bằng cốc. Nên cho trẻ ngậm vú để tự bú mẹ càng sớm càng tốt, ngay khi có thể.

Nếu phải vắt sữa, lượng sữa cho trẻ ăn mỗi ngày như sau:

- Ngày đầu tiên: 60 ml/kg cân nặng của trẻ. Chia 8 bữa, cách nhau 3 giờ.

- Ngày thứ 2: 80 ml/kg cân nặng.

- Ngày thứ 3: 100 ml/kg cân nặng.

- Ngày thứ 4-7: Mỗi ngày tăng thêm 20 ml/kg cân nặng.

- Từ ngày thứ 8: 200 ml/kg cân nặng.

Việc giữ ấm cho trẻ sinh nhẹ cân cũng rất quan trọng. Trong bệnh viện cũng như ở nhà, trẻ luôn phải được nằm cùng phòng với mẹ; tốt nhất là nằm cùng giường và đắp chăn chung với mẹ. Người mẹ có thể ủ con trước ngực để luôn giữ ấm và có thể cho bú bất kỳ lúc nào.

3. Trẻ bị vàng da

Trẻ thường bị vàng da từ ngày thứ 2-3 sau đẻ và có thể kéo dài 7 đến 10 ngày, mức độ vừa hoặc nhẹ. Nên cho trẻ bú mẹ sớm để tận dụng sữa non, có tác dụng khiến da chóng hết vàng hơn. Không cho trẻ ăn uống bất kỳ thứ gì khác.

Một số trẻ bị vàng da kéo dài mà không phát hiện bất kỳ nguyên nhân bệnh lý nào, vẫn khỏe mạnh và lên cân tốt; rất có thể do phản ứng với một số chất trong sữa mẹ. Trong trường hợp này, nên cho trẻ bú mẹ bình thường, chứng vàng da sẽ hết sau 3-10 tuần. Trong một số trường hợp, có thể phải cho trẻ ngừng bú mẹ vài ngày (bà mẹ vẫn phải vắt sữa để duy trì sự tạo sữa), vàng da sẽ hết và trẻ lại tiếp tục được bú mẹ bình thường.

Người mẹ nên đưa con đến bác sĩ để khám nếu thấy con da quá vàng, da vàng sớm (ngay trong 1-2 ngày sau sinh), vàng da kéo dài quá 15 ngày hoặc có một số dấu hiệu bất thường khác, phòng những biến chứng nguy hiểm.

BS Nguyễn Hồng Ngự, Sức Khỏe & Đời Sống