Cẩn thận với giun gnathostoma trong hải sản, thịt gia cầm

Thịt cá sống có thể chứa nhiều ký sinh trùng.

Khi lọt vào mắt, ấu trùng của loại giun này có thể gây đau nhức dữ dội, thậm chí còn gây mù nếu không được gắp ra kịp thời. Gnathostoma cũng có thể gây tử vong, viêm màng não hoặc liệt chi khi di chuyển lên não bệnh nhân. Giun xâm nhập cơ thể khi ta ăn các loại hải sản, thịt gia cầm chứa ấu trùng mà chưa được nấu chín.

Giun gnathostoma trưởng thành sống và đẻ trứng trong đường tiêu hóa của chó và mèo. Trứng theo phân ra ngoài, di chuyển vào nước, nở thành ấu trùng, bị các loài giáp xác ăn. Khi cá, ếch, nhái, lươn, rắn, gà, ngỗng... ăn phải giáp xác, chúng sẽ nuốt theo cả ấu trùng. Sau đó, người sẽ nhiễm bệnh nếu ăn các thực phẩm trên chưa được nấu chín. Ở Thái Lan và Nhật Bản, nơi người dân thích ăn các món làm từ cá sống, có rất nhiều người nhiễm giun này. Ấu trùng gnathostoma cũng có thể đi vào cơ thể khi người ta dùng thịt nhái hay rắn làm thuốc đắp lên da.

Trong cơ thể người, ấu trùng đi qua thành ruột, qua gan rồi di chuyển đến các mô da, mắt, thần kinh hay các tạng khác. Sự di chuyển của nó gây ra tình trạng viêm với các triệu chứng: sưng, nóng, đỏ, đau trên da dọc theo đường đi (thường ở các chi và quanh mắt). Triệu chứng của bệnh nhân tùy theo nơi ấu trùng đến:

- Ở đường hô hấp: Ho ra máu.

- Ở đường tiết niệu: Tiểu ra máu.

- Ở mắt: Giảm thị lực, có thể mù.

- Ở hệ thần kinh trung ương: Viêm màng não và viêm não tủy, dẫn đến rối loạn cảm giác, liệt chi. Bệnh nhân có thể tử vong do các ổ xuất huyết hoặc hoại tử ở não.

Để chẩn đoán, các bác sĩ sẽ sinh thiết nơi tổn thương. Trong trường hợp không thể sinh thiết được, họ sẽ thực hiện các phản ứng huyết thanh.

Về điều trị, các bác sĩ sẽ phẫu thuật loại bỏ ký sinh trùng ở mô dưới da hoặc mắt và cho dùng thuốc Mebendazole. Nếu gnathostoma gây bệnh lý não, việc điều trị sẽ rất phức tạp và cần nhiều biện pháp hỗ trợ.

Phòng tránh

Ấu trùng gnathostoma bị tiêu diệt khi đun sôi 5 phút hoặc đông lạnh ở âm 20 độ C trong 3-5 ngày. Vì vậy, tốt nhất là chỉ ăn các thức ăn hải sản và gia cầm đã được nấu chín. Không nên dùng các loại trên làm thuốc đắp lên vết thương ở da hay mắt.

Do ấu trùng gnathostoma có thể chui qua da (hiếm gặp) nên công nhân làm việc trong ngành chế biến các loại thịt sống trên nên mang găng tay và rửa tay thật sạch sau khi làm việc.

TS Nguyễn Thị Ngọc Nga, Sức Khỏe & Đời Sống