Điều cần biết trong sinh hoạt hằng ngày của người cao tuổi (Phần 3)

Khi ra ngoài, người già nên đội mũ, quấn khăn.

Người cao tuổi không nên để đầu trần khi đi ra ngoài trời, không ra khỏi phòng có điều hòa nhiệt độ một cách quá đột ngột. Cần giữ bàn chân cho ấm, xoa dầu vào gan bàn chân khi trời rét. Tránh để các chỗ da hở tiếp xúc nhiều với ánh sáng mặt trời nhằm đề phòng ung thư da.

Khi ra ngoài, nên ngậm chút gừng, giữ cổ và tai ấm trong mùa lạnh. Nếu bị mưa ướt, phải thay ngay quần áo khô và sưởi ấm, ăn một miếng gừng, hoặc uống một hớp rượu mạnh (nếu không có bệnh phải kiêng rượu) hoặc một cốc chè gừng để tránh cảm lạnh.

Luyện tập

Tập luyện cho cơ thể dẻo dai bền bỉ giúp người cao tuổi chữa chứng thoái hóa khớp (cột sống, đầu gối, chân tay), giúp cơ không bị teo nhẽo, mạch máu lưu thông, ruột vận động tốt, phổi và lồng ngực giãn nở khi hít thở. Hình thức tập luyện thích hợp là thể dục mềm dẻo (thái cực quyền, bài thể dục buổi sáng). Ngồi thiền là cách tĩnh tâm và thư giãn thần kinh rất tốt. Đi bộ cũng là một cách tập dễ và thích hợp cho nhiều người. Bơi lội, chạy cũng tốt nhưng không được áp dụng với những người mắc bệnh tăng huyết áp, tim mạch. Không nên tập Yoga vì một số động tác như trồng cây chuối, ưỡn cong người có thể gây nhiều tác hại cho người cao tuổi.

Sau đây là một số điều cần lưu ý:

- Tùy từng ngày và tùy từng bệnh mà chọn cách tập cho thích hợp. Nếu hay bị chóng mặt, hoa mắt thì cần tránh các động tác cúi đầu thấp và ưỡn người ra sau. Nên nằm cho đầu thấp xuống quá dưới thành giường để máu về não nhiều hơn; luyện thở khí công cũng vậy. Vẫy tay, đập gót xuống nền đất để giúp cho máu ở các chi trở về tim nhanh hơn.

- Người cao tuổi tập để đem lại sự dẻo dai là chính. Vì vậy, cần tập từ đầu đến chân, các khớp, các cơ. Tập vừa sức, không thái quá, có mức độ nhất định. Nên tập đều và thường xuyên, chú trọng đến các cơ, các khớp.

- Đếm mạch buổi sáng trước khi dậy, nếu thấy nhanh hơn hoặc không đều và trong người uể oải khó chịu thì nên ở trong nhà, không đi ra ngoài trời. Trong lúc tập, mạch có thể nhanh. Nhưng khi tập xong, nếu sau 5 phút mà mạch không lại bình thường thì có thể tim mạch có vấn đề, cần đi khám.

- Nếu phải ngừng tập ít lâu (do ốm, bận gì đó), khi tập lại phải tăng dần từ ít đến nhiều, từ nhẹ đến nặng. Phải có động tác khởi động trước khi vận động.

- Khi đang tập mà thấy đau nhói ở ngực trái (có khi còn xiên lên hàm, ra tay trái) hoặc có cảm giác tê rần hay bại người thì ngừng ngay. Nếu ngồi hoặc nghỉ một lát vẫn không đỡ, cần đi khám. Khi di chuyển cũng phải rất nhẹ nhàng, không tự đi mà phải có người giúp, không nên đánh gió và bắt nạn nhân ngồi dậy, đứng lên (đề phòng trường hợp nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não).

- Khi đi bộ, nếu càng đi càng đau, đứng lại thì hết đau, nhưng đi tiếp lại đau thì phải ngồi nghỉ nhiều lần. Đó có thể là dấu hiệu viêm tắc nội động mạch. Chi bên tắc thường lạnh hơn, các đầu ngón chân đau không chịu được khi đắp chăn vào, mạch mu chân yếu hơn bên chân lành. Có khi động mạch cả hai bên đều bị.

- Người cao tuổi hay đau đầu gối do thoái hóa khớp, nhất là nữ. Vì vậy, nên dùng bao đầu gối bảo vệ các gân và bao khớp.

- Khi đi lại thấy nặng nề ở chân, ấn có dấu lõm ngón tay ở mắt cá, sáng ngủ dậy thấy hết thì nên đi khám bệnh. Nếu không có bệnh về tim, gan, thận thì có thể là vấn đề về tĩnh mạch. Nên nằm gác chân lên cao hay tập động tác thẳng chân, nện gót xuống sàn. Cũng có thể nằm và vuốt bắp chân ngược từ gót lên khoeo, hoặc quấn xà cạp khi đi lại.

BS Hà Văn Ngạc, Sức Khoẻ & Đời Sống