Bài học thương hiệu trước thềm WTO

Nếu sản phẩm là tài sản hữu hình thì thương hiệu chính là tài sản vô hình của doanh nghiệp mà giá trị của nó đôi khi vượt xa những gì hiện có. Vì vậy, bảo vệ thương hiệu là vấn đề sống còn nhưng không phải người trong cuộc nào cũng tỏ rõ vấn đề.

Vụ kiện của hai hợp tác xã (HTX) taxi một thời làm xôn xao dư luận thành phố đến nay vẫn chưa có hồi kết. Cả hai cùng mang thương hiệu "Taxi 27-7". HTX taxi 27-7 quận Gò Vấp đã đăng ký nhãn hiệu độc quyền tại Cục Sở hữu Trí tuệ Việt Nam từ ngày 19/8/2002. Nhưng đến ngày 4/11/2003 UBND quận 11 lại cấp phép cho một HTX taxi khác mang thương hiệu này.

Ông Dương Tiến Thự, chủ nhiệm HTX Taxi 27-7 quận Gò Vấp cho rằng việc làm trên đã vi phạm nghiêm trọng nhãn hiệu thương mại của HTX, đồng thời gây ngộ nhận nơi khách hàng. Ông làm đơn gửi Sở Giao thông Công chánh, Sở Khoa Học và Công Nghệ, Hiệp hội Taxi thành phố... nhưng đến nay mọi việc vẫn bỏ ngỏ.

Còn ông Phạm Quyết Chiến, Giám đốc taxi 27-7 quận 11 lại cho rằng vụ việc này đã được bàn thảo nhiều và HTX ông không hề vi phạm quyền sở hữu công nghiệp. Vì bên ông kinh doanh vận tải hành khách khác hẳn với HTX 27-7 chuyên kinh doanh các dịch vụ hỗ trợ vận tải. Còn chuyện vì sao cấp phép thì hãy "hỏi nơi cấp" tức UBND quận 11.

Trao đổi với VnExpress, ông Trần Việt Hùng, Phó cục trưởng Cục SHTT VN cho biết: " Nhãn hiệu chỉ được bảo vệ về tổng thể, không bảo hộ riêng từng phần, kể cả phần số (tức 27-7), trừ khi doanh nghiệp chứng minh được rằng phần số ấy đã được phổ biến rộng rãi". Đó cũng là cái khó cho doanh nghiệp trong việc bảo vệ nhãn hiệu của mình.

Cafe Trung Nguyên đã sớm xây dựng thương hiệu riêng cho mình ngay từ khi ra đời. Ảnh:Tia sáng.

Những cuộc "giằng co" tên sản phẩm trong nước thường diễn ra trên quy mô nhỏ, nhưng bất phân thắng bại. Nguyên nhân là các doanh nghiệp chưa hiểu rõ, hoặc cố tình "lách" luật.

Vụ tranh chấp thương hiệu rượu Hồng Đào giữa công ty TNHH Minh Anh (Đà Nẵng) và công ty Việt Tiến (Quảng Nam) là một ví dụ. Công ty Minh Anh đã đăng ký độc quyền thương hiệu rượu Hồng Đào từ năm 2000. Tuy nhiên, với lý do địa danh Hồng Đào nằm ở Quảng Nam, hơn nữa, câu ca dao "Đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm. Rượu Hồng Đào chưa ngấm đã say" đã khá phổ biến, doanh nghiệp Việt Tiến cũng lấy thương hiệu rượu Hồng Đào, thậm chí còn đề nghị Cục Sở hữu Trí tuệ hủy bỏ thương hiệu rượu Hồng Đào của Minh Anh. 

Cục Sở hữu Trí tuệ đã ra phán quyết cuối cùng rằng Minh Anh hoàn toàn không vi phạm, nhưng Việt Tiến vẫn chưa chịu nhường. Tại hội chợ biên giới Việt Trung tổ chức mới đây, cả hai doanh nghiệp vẫn cùng quảng bá cho rượu Hồng Đào ngay trong hội chợ.

Đem chuông đi đánh xứ người

Nằm ngoài tưởng tượng của các doanh nghiệp, cuộc chiến ở thị trường nước ngoài cam go hơn gấp bội bởi các doanh nghiệp không nắm bắt được luật pháp ở nước sở tại. Hơn thế, các công ty ngoại dày dạn kinh nghiệm ấy lại biến báo khôn lường. Vì vậy doanh nghiệp phải toàn tâm toàn lực mới mong giành thắng lợi. Cuộc chiến giữa tổng công ty thuốc lá Việt Nam (Vitabasa) và công ty Sumatra (Indonexia) là một ví dụ tiêu biểu.

Vitabasa đã thực hiện phương châm ở những thị trường mà việc giành lại thương hiệu không phù hợp và chi phí lớn, tốn kém, doanh nghiệp nhượng lại thương hiệu có điều kiện để có thể tập trung bảo vệ thương hiệu ở những thị trường quan trọng hơn. Bỏ ra 1 tỷ đồng để giành lại tên tuổi tại thị trường Lào, Campuchia, Trung Quốc vì nơi đây Vitabasa đã có chỗ đứng. Hơn nữa, từ đây hàng nhái sẽ tràn vào Việt Nam. Đấu tranh không ngừng từ 12/2002 đến 3/2003, Vitabasa đã được công nhận là nhãn hiệu độc quyền tại ba nước kể trên. 

  Ánh Hồng