Tuột PNTR, doanh nghiệp Mỹ - Việt đều khó

Là người tích cực ủng hộ và vận động việc thông qua quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với VN, Tổng giám đốc Hiệp hội các nhà nhập khẩu Mỹ (AIA) Philip W. Byrd cho rằng doanh nghiệp nước này sẽ ít lợi thế khi tay không đến VN.
> Hạ viện Mỹ không thông qua PNTR với VN

Liên quan tới vấn đề thông qua PNTR với VN, ông Philip W. Byrd cho rằng, nếu Đảng Dân chủ và Cộng hòa hợp tác tốt với nhau trong các vấn đề nghị sự thì sẽ rất thuận lợi cho cả nền kinh tế Mỹ.

"Bằng không, doanh nghiệp Mỹ sẽ rất khó khăn khi sang VN làm ăn kinh doanh. Bản thân tôi khi về Mỹ cũng sẽ làm một bản báo cáo về tình hình đầu tư, môi trường kinh doanh tại VN... chuyển đến 13.000 doanh nghiệp thành viên của AIA. Tôi có thể nói luôn rằng, bản báo cáo của tôi đưa những cái nhìn hết sức tốt đẹp về VN", ông nhấn mạnh.

Nhiều doanh nghiệp VN khao khát học kinh nghiệm làm ăn tại thị trường Mỹ với Tổng giám đốc AIA Philip W. Byrd (tay trái). Ảnh: P.A.

Phân tích về những thiệt hơn của doanh nghiệp 2 nước khi bị "hỏng" PNTR tại Hạ viện Mỹ hôm 13/11, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng kết quả này thể hiện rõ tình hình nội bộ chính trị của Mỹ, gây ảnh hưởng tới cả doanh nghiệp Mỹ và Việt.

Theo bà Lan, thiếu PNTR, doanh nghiệp VN vẫn bị nhìn nhận là thuộc nền kinh tế phi thị trường, còn bị vướng nhiều rào cản thương mại, đặc biệt khi đối phó với các vụ kiện phá giá. Thương gia Việt cũng bị hạn chế, không khai thác được lợi thế của các thị trường dệt may và nông sản.

Đối với doanh nghiệp Mỹ, bà Lan cho rằng họ mất cơ hội tìm kiếm thị trường, bạn hàng để đầu tư, xuất khẩu hàng hóa, sản phẩm tốt với một mức giá cạnh tranh tại VN.

Là một trong những người Việt hết sức trông ngóng Quốc hội Mỹ dành PNTR cho VN, nhưng Phó Vụ trưởng Châu Mỹ (Bộ Ngoại giao) Nguyễn Văn Bình nói với VnExpress rằng, quy chế này tốt song chưa phải là tất cả với VN. "Có thể hình dung một cách nôm na là có PNTR, VN được thêm cái bánh mới, những bánh cũ thì có cơ hội phình to hơn. Còn tận dụng cơ hội hay không là do bản thân doanh nghiệp", ông Bình ví von.

Ông Bình lấy ví dụ, kim ngạch xuất khẩu dệt may VN vào Mỹ 10 năm trước chỉ khoảng 1 tỷ USD/năm. Sau khi Hiệp định thương mại Việt - Mỹ ký kết, lập tức mỗi năm dệt may VN xuất 2,5 tỷ USD vào thị trường nước này. Hiện nay là 3,3 tỷ USD. Nếu Quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn được trao cho VN thời điểm này, ngay sau khi ta chính thức gia nhập WTO, cơ hội cho VN sẽ rất lớn. Dự kiến năm 2010, VN sẽ xuất vào Mỹ với kim ngạch 17,7 tỷ USD.

Song ông Bình ước đoán, dù có PNTR hay không, Mỹ vẫn bỏ hạn ngạch áp cho dệt may kể từ đầu năm 2007 theo cam kết WTO. Dù chưa biết lúc nào Quốc hội Mỹ sẽ đưa PNTR VN ra xem xét tiếp tục kể từ sau thất bại, song ông Bình cho rằng tiếp theo quy chế này, VN phải tiếp tục đàm phán về Quy chế thương mại phổ cập (GSP), mở đường cho rau quả, trái cây Việt dễ dàng vào Mỹ.

Theo quy định của Mỹ, không có GSP, rau quả tươi như dừa, thanh long muốn vào thị trường này gần như vô vọng. Hiện nhiều doanh nghiệp Mỹ đặt yêu cầu mua 7 loại trái cây tươi của VN, nhưng không được cơ quan quản lý về hàng nông sản Mỹ cho phép thì cũng chịu bó tay.

Phan Anh