Ngân hàng Thế giới lo ngại độc quyền mua bán điện

Quyền giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại VN Martin Rama vừa gửi thư cho 3 bộ trưởng VN phản đối đề án thành lập công ty mua bán điện do Tập đoàn Điện lực VN khởi xướng. Theo WB, giá điện cho người tiêu dùng sẽ cao hơn và huy động vốn cho ngành điện sẽ thất bại.
> Mua bán điện luẩn quẩn độc quyền

Theo đề án của EVN, 8 tập đoàn, tổng công ty gồm EVN, Tập đoàn Dầu khí VN, Tập đoàn Công nghiệp than khoáng sản VN, Tổng công ty Sông Đà, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông, Tổng công ty lắp máy VN, Tổng công ty Xi măng VN và Tổng công ty Thép VN sẽ góp vốn thành lập Công ty cổ phần Mua bán điện với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp sẽ thay EVN mua toàn bộ điện của các nhà máy, bán cho doanh nghiệp phân phối và thực hiện cả chức năng xuất nhập khẩu điện.

Bức thư được gửi tới bộ trưởng Công nghiệp Hoàng Trung Hải, bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư Võ Hồng Phúc và bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh. Ông Martin đưa ra hai lý do để phản đối đề án.

Thứ nhất, các doanh nghiệp sáng lập công ty mua bán điện sẽ có quyền lợi qua việc bán điện do sở hữu nguồn điện và cả khi mua điện do việc sở hữu đơn vị mua buôn duy nhất. Hậu quả là làm nản lòng những ai muốn đầu tư mới cho nguồn điện ở Việt Nam. Một nhà máy phát điện hiện hành không thuộc các tập đoàn, tổng công ty trên sở hữu có nguy cơ chịu rủi ro phân biệt đối xử. Bên cạnh đó, chủ sở hữu các đơn vị mua buôn duy nhất có thể thông đồng trong việc đấu thầu cung cấp nguồn điện mới, đặc biệt trong trường hợp các nhà đầu tư tiềm năng khác không tham gia đấu thầu.

Ông Martin nhận xét: "Hậu quả của việc xung đột về quyền lợi sẽ dẫn đến giá điện cho người tiêu dùng cao hơn, và làm thất bại công cuộc huy động nguồn vốn rất cần thiết cho ngành điện".

Lý do thứ hai để xem lại đề xuất của EVN là Công ty mua bán điện hoạt động vì lợi nhuận, độc lập so với các dịch vụ khác như điều hành hệ thống và thị trường, truyền tải. Điều này dẫn đến trùng lặp chức năng, dẫn đến việc tăng chi phí. Trong việc kiếm lợi nhuận, đơn vị mua buôn duy nhất sẽ chuyển những chi phí phát sinh sang khách hàng và sẽ có những động cơ thúc đẩy để tăng tối đa lợi nhuận và có thể vượt quá mức 5% đã được đề xuất.

Theo WB, ở các nước khi thành lập đơn vị mua duy nhất thường tách biệt sở hữu về nguồn điện và các chức năng độc quyền tự nhiên. Với VN, WB kiến nghị nhập đơn vị mua duy nhất với công ty truyền tảì và đơn vị điều hành hệ thống, tách rời và không có quan hệ về mặt sở hữu với các nhà máy phát điện.

Phong Lan