Kinh tế miền Trung thiếu tổng đạo diễn

Lâu nay, nền kinh tế miền Trung như một bức tranh vẽ sẵn, lặp đi lặp lại các hoạt động cảng biển, sân bay, khu kinh tế, khu công nghiệp. Ngày 25/4, Diễn đàn kinh tế miền Trung được tổ chức nhằm tạo cú huých cho kinh tế khu vực này phát triển.

Phố cổ Hội An một điểm du lịch hấp dẫn du khách của miền Trung. Ảnh: Tiền Phong.

Cách đây 2 năm, tại hội nghị do Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức, 2 vị lãnh đạo 2 tỉnh lân cận thành phố Đà Nẵng hùng hồn đăng đàn, một vị xin cho sân bay tỉnh mình thêm 2 chữ ... "quốc tế”, vị kia xin cho lập 1 trạm thu phí đường bộ, vì các tỉnh khác đều có. Hội nghị cười ồ… thêm mấy chữ quốc tế vào thì quan trọng gì, vấn đề là tuyến bay quốc tế, khách quốc tế có hay không mà thôi.

Trong lĩnh vực đào tạo, khi tỉnh Thừa Thiên - Huế có Đại học Y khoa bề dày cả nửa thế kỷ, có riêng một Bệnh viện được trang bị nhiều thiết bị hiện đại, kỹ thuật tiên tiến, lại thêm cơ sở thực hành lý tưởng chính là bệnh viện Trung ương Huế 1.500 giường, hơn 110 năm tuổi, thì Đại học Đà Nẵng ở sát vách cũng lại được Bộ Giáo dục và Đào tạo cho mở thêm chuyên ngành Y.

Tương tự, bên cạnh Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh (thuộc Đại học Đà Nẵng), Bộ Giáo dục và Đào tạo cho mở thêm Đại học Kinh tế thuộc Đại học Huế, góp phần hạ thấp chuẩn chất lượng đầu vào cũng như đầu ra và làm tăng đội quân cử nhân kinh tế thất nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Trong khi Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi) hiện đang lo sốt vó vì thiếu công nhân kỹ thuật cao phục vụ Nhà máy lọc dầu và hàng loạt dự án lớn của Doosan, Tycoon, Vinashin..., thì các tỉnh vẫn ung dung đào tạo cái mình có, không đào tạo được, hoặc đủ, cái xã hội cần.

Cách đây mấy ngày, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phải đích thân vào chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công Nhà máy lọc dầu Dung Quất, mà nguyên nhân chậm trễ một phần do các nhà thầu phụ thiếu trầm trọng nhân công.

Theo tính toán, đến năm 2010, Khu kinh tế này cần tới 25.000 công nhân kỹ thuật cao, mà hiện chỉ có mỗi Trường đào tạo nghề Dung Quất và một vài cơ sở nhỏ gánh vác nghiệp lớn.

Các cơ sở này đang gặp khó khăn vì thiếu học viên, một phần do uy tín cũng như quy mô đào tạo, phần nữa do tâm lý thích làm thầy, ngại làm thợ. Nhân công bậc cao cũng là bài toán khó cho hàng loạt khu kinh tế, khu công nghiệp khác tại khu vực.

Đầu tư dàn trải, nhưng hiệu quả lại không như kỳ vọng. Theo Tiến sĩ Phan Hữu Thắng - Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho hay năm 2006 GDP bình quân đầu người của miền Trung mới đạt 499 USD, chỉ bằng 68,4% mức trung bình của cả nước, khoảng 729 USD. Đến nay khu vực miền Trung mới thu hút được 345 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đầu tư đăng ký 3,95 tỷ USD (chỉ chiếm 4,9% về số dự án và 6,23% về số vốn đầu tư đăng ký của cả nước). Vốn đầu tư nước ngoài tính bình quân đầu người mới chỉ bằng 42% của cả nước.

Liên kết: Nói dễ làm khó

Nhiều lần báo chí đã đặt vấn đề: Du lịch miền Trung thiếu Tổng đạo diễn, thế nhưng, thay vì liên kết kiểu “3 trong 1” để phát triển thì các chiến dịch quảng bá, lễ hội lại diễn ra đồng thời kiểu “1 trong 3”. Vì thế mà cả một vùng thị trường tiềm năng với nhiều sản phẩm du lịch đa dạng đã không được khai thác hợp lý, không thu được hiệu quả như mong muốn. Thậm chí, nhiều lợi thế đã và đang trở thành... thất thế.

Không riêng gì lãnh địa du lịch mà ở nhiều lĩnh vực khác cũng đang thiếu Tổng đạo diễn như cảng biển; sân bay; hệ thống trạm thu phí dọc quốc lộ 1A; hệ thống các trường đại học, cao đẳng, các trường dạy nghề; các cơ sở sản xuất, chế biến hàng hóa cùng chủng loại nằm kề bên nhau tạo ra một sự cạnh tranh thiếu lành mạnh.

Không có ở nước nào cách 100 km lại gặp một sân bay như ở Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam. Cách 30 km có một cảng nước sâu thì chỉ có ở Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế. Cảng Chân Mây và cảng Kỳ Hà không biết đến bao giờ mới thu hồi nổi vốn đầu tư vì công suất khai thác rất thấp. Nhưng việc Chân Mây, Kỳ Hà làm suy yếu cảng Đà Nẵng thì đã thấy.

Các khu kinh tế cũng không ở đâu dày đặc như ở dải đất miền Trung. Hiện tại miền Trung có đến 6 khu kinh tế Chu Lai - Quảng Nam, Dung Quất - Quảng Ngãi, Bờ Y - Kon Tum, Nhơn Hội - Bình Định, Chân Mây - Lăng Cô (Thừa Thiên Huế), Lao Bảo (Quảng Trị).

Theo lý thuyết thì đó là những hạt nhân cho sự phát triển của cả vùng duyên hải, phát triển lên đến Tây Nguyên và dọc hành lang Đông-Tây trên tất cả các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, đào tạo nhân lực, lưu thông hàng hóa, xuất nhập khẩu, tạo thế và lực để hội nhập, chiếm lĩnh thị trường khu vực và thế giới.

Ai là tổng đạo diễn của kinh tế miền Trung

Tiến sĩ Nguyễn Thế Hữu và Tiến sĩ Phan Kỳ Phùng - 2 vị giám đốc đầu tiên của Đại học Huế và Đại học Đà Nẵng - đã từng có ý tưởng liên kết, hỗ trợ nhau trong đào tạo, trong đó có việc đại học này không mở thêm chuyên ngành mà ở đại học kia đã có. Mục đích là để Đại học Huế và Đại học Đà Nẵng có thể phát triển ngang tầm Đại học Quốc gia, không cạnh tranh thiếu khoa học để mãi mãi đồng hạng Đại học vùng. Ý tưởng này rất hay, nhưng tiếc là không khả thi bởi nhiều lý do, trong đó có lý do bị lợi ích cục bộ chi phối và lý do thiếu tổng đạo diễn.

Trong bối cảnh hiện tại, nhiều ý kiến cho rằng tổng đạo diễn các vấn đề kinh tế, xã hội miền Trung là bộ trưởng của mỗi ngành. Một số lĩnh vực, một số công trình, dự án lớn phải do các Phó Thủ tướng, thậm chí Thủ tướng đứng ra làm “tổng đạo diễn” mới “thu phục” và hợp nhất được các “sứ quân”.

Về phía các địa phương và các bộ ngành thì phải kiên quyết chống bệnh thành tích và bệnh vụ lợi trong chạy dự án, chạy công trình. Phải biết hy sinh lợi ích cục bộ vì sự phát triển chung của toàn khu vực.

(Theo Tiền Phong)