Phá vỡ độc quyền kinh doanh vận chuyển hàng không

Doanh nghiệp xin cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không phải có vốn pháp định từ 80 đến 480 tỷ đồng, khai thác ít nhất 1 tàu bay với điều kiện không quá 10 năm sử dụng.

Đó là nội dung chính trong Dự thảo Nghị định kinh doanh vận chuyển hàng không vừa được Cục Hàng không hoàn thành. Không chỉ có tư nhân được khuyến khích thành lập hãng hàng không, tới đây VN sẽ kêu gọi các nhà đầu tư nước ngoài tham gia liên kết với điều kiện người đại diện theo pháp luật của hãng hàng không là công dân VN. Thành viên bộ máy điều hành doanh nghiệp có số người nước ngoài không vượt quá 1/3. Bên nước ngoài không chiếm quá 49% vốn điều lệ đối với hãng hàng không hoặc 60% vốn điều lệ đối với kinh doanh hàng không chung.

Thủ tướng sẽ xem xét cấp Giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không trên cơ sở đề nghị của Bộ trưởng Giao thông Vận tải. Cục Hàng không là cơ quan thẩm định hồ sơ xin thành lập hãng. Thời hạn từ khi nhà đầu tư nộp hồ sơ đầy đủ đến khi có quyết định cấp phép là 2 tháng.

Đây là lần đầu tiên điều kiện kinh doanh vận chuyển hàng không được cụ thể hóa bằng văn bản pháp luật và những con số. Luật Hàng không dân dụng có quy định cho phép tư nhân thành lập hãng hàng không song điều kiện cụ thể ra sao, yêu cầu như thế nào không được chỉ rõ. Đây là một trong những lý do khiến 4-5 đề án xin thành lập hãng hàng không của các nhà đầu tư trong nước, Việt kiều gửi tới Cục Hàng không VN bị từ chối với nhận xét rất chung chung "Chưa đủ điều kiện".

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn VnExpress cuối năm ngoái, nguyên Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đào Đình Bình cho hay, 3 năm tới VN vẫn duy trì 2 hãng hàng không vì đã cam kết với tập đoàn Temasek (Singapore) khi họ đầu tư hơn 50 triệu USD vào Pacific Airlines. Giờ đây mối lương duyên giữa Temasek và Pacific Airlines tan rã, các nhà đầu tư lại dấy lên hy vọng một ngày không xa VN sẽ có hãng hàng không thứ ba.

Ngay khi dự thảo còn đang lấy ý kiến đóng góp, một số nhà đầu tư như ban vận động thành lập Saigon Air đã có ý định khởi động lại dự án và đệ trình cơ quan chức năng trong thời gian sớm nhất. "Chỉ cần 2 máy bay, với số vốn 80 tỷ đồng chúng tôi có thể bắt đầu kinh doanh nội địa theo phương thức giá rẻ", một thành viên cho biết.

Phá vỡ thế độc quyền

Bức tranh hàng không VN đang có những mất cân đối rõ nét. Vietnam Airlines đang nắm giữ hơn 80% thị phần bay nội địa. Pacific Airlines nắm giữ khoảng 15% và đang có kế hoạch chuyển thành hãng hàng không giá rẻ. VASCO (cổ đông chính là Vietnam Airlines) chủ yếu bay dịch vụ taxi theo hướng chuyên chở hợp đồng là chính.

Hàng không là lĩnh vực kinh doanh đặc thù, các hãng nước ngoài không được phép khai thác thị trường nội địa, với 3 gương mặt trên thị trường vẫn chủ yếu do Vietnam Airlines kiểm soát.

Một quan chức ban vận tải Cục Hàng không dân dụng VN cho biết với tốc độ tăng trưởng tới 20% mỗi năm, kinh doanh vận tải hàng không hấp dẫn hơn rất nhiều so với các loại hình khác. Những quy định cụ thể được đưa ra trong dự thaỏ cho phép nhà đầu tư mạnh dạn nộp đơn và thế độc quyền trong vận chuyển nội địa sẽ bị phá vỡ.

"Một nước nhỏ như Singapore có 3-4 hãng hàng không, còn Thái Lan có tới 10 hãng. Hiện giờ có tới gần 40 hãng quốc tế bay vào VN, không có lý do gì thị trường nội địa lại chỉ có 1-2 hãng độc diễn", quan chức này nói.

Dự kiến Nghị định sẽ được Bộ Giao thông Vận tải trình Chính phủ phê duyệt vào cuối năm nay và có hiệu lực từ đầu năm tới, cùng thời điểm với Luật Hàng không dân dụng sửa đổi được thực thi từ 1/1/2007.

Phong Lan