Quyền biết về WTO của doanh nghiệp bị từ chối

8 ngày kể từ khi bản thỏa thuận kết thúc đàm phán song phương WTO Việt - Mỹ được ký kết, hơn 10 cuộc hội thảo, tọa đàm về nội dung hậu WTO đã được tổ chức tại TP HCM. Những khó khăn, thách thức được nhiều chuyên gia đặt ra, song nội dung cam kết cụ thể vẫn còn... bí mật.  
> Sẽ công khai cam kết WTO với Mỹ / Không hiểu WTO thế nào mà chuẩn bị

Ngay hội thảo "Địa phương và doanh nghiệp VN trong bối cảnh hậu WTO" do Bộ Ngoại giao phối hợp Sở Ngoại vụ TP HCM tổ chức sáng 8/6 cũng không bao gồm nội dung này. Hội thảo đặt ra nhiều vấn đề nóng bỏng bên thềm WTO như đánh giá tiến trình đàm phán gia nhập; thuận lợi và thách thức vĩ mô hậu gia nhập; dự báo về cơ hội và thách thức cho một số ngành cũng như khu vực kinh tế; doanh nghiệp đối mặt với các vụ kiện phá giá... Nhưng điều mà nhiều doanh nghiệp chờ đợi là nội dung cụ thể bản cam kết thì còn phải... chờ. 

Đến nay, hầu hết nội dung cam kết Việt - Mỹ mà báo chí trong nước đưa tin là nhờ Văn phòng đại diện thương mại Mỹ tại TP HCM tiết lộ. Trong khi phía Mỹ đã bộc bạch tất tần tật nội dung của cam kết Việt - Mỹ về việc VN gia nhập WTO để doanh nghiệp của mình nắm rõ, thì các quan chức VN ra sức giữ bí mật thông tin.

Doanh nghiệp nóng lòng muốn biết nội dung cam kết của VN với Mỹ. Ảnh: Hoàng Hà

Trao đổi với VnExpress sau lễ ký kết đàm phán với Mỹ, Đại sứ VN tại WTO Ngô Quang Xuân cho rằng, vì VN còn phải bước vào nhiều phiên đàm phán đa phương sắp tới nên việc công bố nội dung cam kết với Mỹ vào lúc này là chưa đúng thời điểm.

Còn Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển, trong một cuộc họp với báo giới gần đây tại Hà Nội, cho biết phía VN sẽ họp với các bộ, ngành và công bố nội dung cam kết sau khi chính thức ký thỏa thuận với Mỹ. Tuy nhiên đã hơn một tuần trôi qua, nội dung cam kết cụ thể vẫn còn trong vòng bí mật. 

Doanh nghiệp có quyền được biết

"Tôi chờ được nghe, nếu không đầy đủ thì cũng một phần, nội dung thỏa thuận với Mỹ để nắm thông tin chuẩn bị tinh thần đón nhận và thực thi. Nhưng đến nay chỉ mới có toàn là tin hành lang", giám đốc một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ viễn thông tại TP HCM nói với vẻ sốt ruột.

Trong khi đó, ông Lê Quốc Ân, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may VN, cho biết, vì quá sốt ruột và nóng lòng muốn biết nên ngay khi phía Mỹ đăng tải nội dung cam kết trên mạng, hầu hết các doanh nghiệp đều download về để tham khảo.

Theo Giám đốc Trung tâm thông tin thương mại (Bộ Thương mại) Phạm Tất Thắng, nhu cầu muốn biết thông tin của doanh nghiệp là hoàn toàn chính đáng. Không chỉ nội dung cam kết, mà các địa phương, doanh nghiệp phải được cung cấp đầy đủ những điều khoản mà VN đã cam kết với cộng đồng quốc tế trong các đàm phán đa phương và song phương với 28 quốc gia suốt 11 năm qua.

"Chỉ có khi nào biết được tường tận những cam kết này thì các địa phương, doanh nghiệp mới không sa vào tình trạng bỡ ngỡ hoặc mắc phải những sai lầm không đáng có", ông Thắng nhấn mạnh.

Cũng theo ông, một triết lý kinh doanh trong thời kỳ hội nhập là "không bỏ trứng vào một giỏ". Nói cách khác, phải biết phân tán sự rủi ro ra nhiều lĩnh vực, thị trường và đối tác để bộ phận này hỗ trợ cho bộ phận khác trong hoạt động kinh doanh. Do đó nếu biết rõ các cam kết đàm phán vào WTO sớm hơn, doanh nghiệp sẽ có điều kiện chuẩn bị tư thế, giảm thiểu rủi ro.

Phải giải thích rõ lý do

Trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Đình Cung, Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, cho biết, giờ đây hội nhập đã trở thành điều tất yếu và khả năng VN vào WTO cuối năm nay là rất cao. Do vậy, ở thời điểm này, tâm lý chung của người dân và doanh nghiệp là nóng lòng muốn có được thông tin đầy đủ nhất về các cam kết của VN. Việc cung cấp thông tin không những là nghĩa vụ mà còn là một trong những công việc chính của các cơ quan nhà nước.

Theo ông Cung, Nhà nước chưa công bố cam kết chắc chắn có lý do. Tuy nhiên, ít nhất cơ quan chức năng phải thông báo và giải thích rõ với người dân, doanh nghiệp tại sao chưa công bố, việc công bố hay chưa công bố thời điểm này có lợi và hại gì. Từ đó người dân sẽ hiểu Nhà nước làm như vậy là có lý do chính đáng và sẽ không cảm thấy quyền lợi của mình bị xâm phạm.

Một chuyên gia về pháp luật của VN đồng tình với quan điểm trên và cho rằng, cố tình che đậy thông tin mà không giải thích lý do là một cách làm việc không chuyên nghiệp. Nó phản ánh sự không minh bạch và không quan tâm tới lợi ích chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Những người từng theo dõi quá trình đàm phán Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ (BTA) thì liên tưởng đến thời kỳ hậu đàm phán BTA trước đây. Hồi đó, thậm chí các nội dung của BTA còn được coi là "tài liệu mật" và không được công bố rộng rãi.

Hà Vy - Phan Anh