Thiếu cà phê, doanh nghiệp tính lại sản xuất

Cà phê hiện có ở các nhà máy chỉ đủ để chế biến trong vài tháng nữa.

Tầm tháng 10, 12 mới bắt đầu vụ thu hoạch cà phê mới, nhưng hiện nay nguyên liệu dự trữ của nông dân tại Đăk Lăk và Lâm Đồng đã gần cạn kiệt. Nỗi lo của giới kinh doanh là tính toán nguồn nguyên liệu cà phê như thế nào trong 5 tháng tới để đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Theo tin từ các công ty xuất nhập khẩu cà phê chế biến, phần lớn doanh nghiệp ít khi dự trữ nhiều cà phê nguyên liệu, mà chỉ gối đầu từ vài trăm đến 1.000 tấn mỗi đợt, sử dụng gần hết mới mua thêm. Do đó lượng cà phê nguyên liệu dự trữ của nhiều doanh nghiệp có thể chỉ đủ để sản xuất trong vòng tối đa là 3 tháng nữa. Trong tình hình hiện nay, việc mua thêm cà phê là rất khó khăn do giá tăng cao, nguồn cung lại khan hiếm.

"Công ty đang có kế hoạch giảm lượng cà phê xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh những mặt hàng thay thế khác như tiêu, điều", Trưởng phòng kinh doanh một công ty chế biến xuất nhập khẩu cà phê tại TP HCM cho VnExpress biết.

Giám đốc một công ty xuất nhập khẩu cà phê có tiếng tại TP HCM cũng cho biết: "Hiện tại chúng tôi phải triển khai giải pháp tình thế trong điều kiện thiếu nguyên liệu là xuất cà phê bằng cách mua tại thị trường Indonesia và Singapore rồi bán trực tiếp, để đảm bảo không mất bạn hàng". Giám đốc này giải thích, nếu vì thiếu nguyên liệu đầu vào mà phải hạn chế hoặc ngưng xuất khẩu, thiệt hại sẽ rất lớn khi đối tác chuyển sang mua hàng của đơn vị khác.  

Ông Ngô Tấn Giác, Giám đốc Doanh nghiệp cà phê Thu Hà kể, ngày chủ nhật vừa rồi ông đã phải tìm kiếm từ rất nhiều nguồn mới gom đủ 3 tấn cà phê để chuẩn bị sản xuất. "Giá cà phê loại xô đã tăng đến 16.800 đồng/kg, loại 2, loại 1 cứ cộng thêm 500 - 700 đồng/kg nữa nhưng không có hàng mà mua", ông Giác nói. Thu Hà hiện phải hủy một số hợp đồng xuất khẩu do bị động trong khâu cung ứng nguồn nguyên liệu.

Ước tính của giới kinh doanh cà phê, lượng cà phê nguyên liệu đang tồn tại trong dân hiện còn khoảng 100.000 tấn trong khi rất nhiều doanh nghiệp có nhu cầu thu mua. Trong cơn lốc giá cả lên vùn vụt, nhiều nông dân tiếc hùi hụi vì không có cà phê để bán. Ông Lâm Thành Nho ở Buôn Mê Thuột tỏ ý tiếc rẻ vì mùa trước ông vừa bán gần 1 ha vườn cà phê. "Mấy năm trước giá bấp bênh quá, chăm sóc cực nên tôi phải bán. Ước gì bây giờ còn...", ông Nho đưa mắt nhìn hơn 30 chục bao cà phê nhân đang dồn vào trong một góc nhà. Đây là tất cả lượng cà phê còn lại của gia đình ông Nhân trong mùa này mà ông chưa chịu bán. Ông cho biết: "Nhiều người đến gạ mua lắm nhưng tôi nghe nói hình như giá còn tăng nữa mà...".  

Ông Vân Thành Huy, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa) nói: "Trước đây, Vicofa có dự báo sản lượng cà phê trong nước niên vụ 2004-2005 khoảng 720.000 - 750.000 tấn. Trên thực tế, đến nay cả nước mới xuất khẩu được khoảng 600.000 tấn thì cà phê trong dân có vẻ đã cạn".

Ít nhất là 5 tháng nữa mới đến vụ thu hoạch cà phê, còn nếu "rộ" mùa thì phải vào tháng 12. Từ nay đến thời điểm đó, các công ty kinh doanh cà phê sẽ khó mà đảm bảo được nguồn nguyên liệu để sản xuất. Một số doanh nghiệp lạc quan cho rằng hiện nhu cầu tiêu thụ cà phê nguyên liệu để sản xuất của các công ty chế biến cà phê chỉ vào khoảng 50.000 tấn nên nguyên liệu trong nước vẫn đủ cung ứng. Tuy nhiên phần đông doanh nghiệp lo viễn cảnh thiếu hụt cà phê nguyên liệu sau 3 tháng.

Theo dự báo của Trung tâm thông tin Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, nhu cầu cà phê thế giới chắc chắn sẽ tăng trong niên vụ 2005-2006, trong khi sản lượng vụ mùa 2005-2006 của nước ta có thể giảm 20-25% do hạn hán và diện tích trồng thu hẹp. Chuyên gia phân tích thị trường Judith Ganes, thuộc Công ty tư vấn J.Ganes của Mỹ cũng cho rằng tại Việt Nam, hạn hán có thể sẽ làm sản lượng cà phê vụ 2005-2006 giảm xuống còn 14,5-15 triệu bao so với mức dự kiến 16,5-17 triệu bao. Theo chuyên gia này, "trong bối cảnh thời tiết không thuận lợi, sẽ không có nhiều cà phê dự trữ để đáp ứng nhu cầu và cầu sẽ vượt cung".