Năm 2005 thị trường vẫn nhiều sóng gió

Lương thực thực phẩm sẽ cao giá.

Sang năm mới, nhiều người lo ngại một viễn cảnh thị trường xấu hơn năm nay, khi chủ trương của Nhà nước là giá các mặt hàng sản xuất sẽ được điều chỉnh tăng để duy trì sản xuất kinh doanh bình thường trước tác động tăng giá đầu vào như chi phí xăng dầu, giá điện, than, tiền lương...

Mới đây, Tổ điều hành thị trường trong nước (Bộ Thương mại) cùng Ngân hàng Nhà nước, các Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Công nghiệp... đã họp để thống nhất trình lên Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp nhằm cân đối cung cầu và bình ổn thị trường trong nước cho năm 2005.

Các chuyên gia đều thống nhất rằng, bức tranh tổng quan chung về thị trường năm 2004 cho thấy một chu kỳ tăng trưởng mạnh nhưng đầy sóng gió. Thị trường Việt Nam chịu sự tác động mạnh và có nhiều yếu tố tiêu cực: giá thép xây dựng trong nước tháng 2/2004 đã có lúc tăng trên 9.000 đồng/kg (tăng 40%), mặt hàng xăng đã phải tăng giá 3 lần (tăng 1.900 đồng/lít-34%), dầu tăng 2 lần (250 đồng/l), phân ure đã có lúc tăng 5.000 đồng/kg (trên 50% so với mức cao nhất trong năm 2003)... Tình hình đó đã làm cho rất nhiều dự báo bi quan là lạm phát trong năm chắc chắn lên tới 2 con số.

Các biện pháp kiềm chế tăng giá, tuy đều theo kiểu nước đến chân mới nhảy, đã có những tác động tích cực. Cho đến thời điểm này, có thể thống kê tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ xã hội năm 2004 đạt khoảng 375 tỷ đồng, tăng 18% so với năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 25,5 tỷ USD, tăng 25,4%, kim ngạch nhập khẩu khoảng 30,5 tỷ USD. Và cuối cùng, chỉ số giá cả tăng khoảng 9,5% - được đánh giá là mức hợp lý và chấp nhận được.

Về tình hình thị trường trong năm tới, bước đầu, các chuyên gia Tổ điều hành trong nước tạm nhất trí với dự báo của IMF là tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2005 sẽ chỉ đạt 4,3%, giảm tương đối so với năm 2004 (5%), lạm phát sẽ ở mức 1,7%.

Tuy nhiên, những yếu tố làm "nóng" thị trường vẫn không có nhiều thay đổi ở Việt Nam, bên cạnh những yếu tố tác động của thế giới cũng như trong nước từ năm 2004 vẫn còn đó, năm 2005 là năm cuối của kế hoạch 5 năm 2001-2005, mọi nhu cầu cho đầu tư phát triển đều ở mức cao (đòi hỏi mức tăng trưởng 8,5% GDP để hoàn thành chỉ tiêu giai đoạn) nên nguồn cung nói chung và nguồn vốn cho kinh tế là rất lớn.

Sang năm tới, nhiều người lo ngại một viễn cảnh thị trường xấu hơn, khi chủ trương của Nhà nước là giá các mặt hàng sản xuất sẽ được điều chỉnh tăng để duy trì sản xuất kinh doanh bình thường trước tác động tăng giá đầu vào như chi phí xăng dầu, giá điện, than, tiền lương...

Tuy nhiên, các chuyên gia ngành thương mại khẳng định mức tăng sẽ không gây đột biến vì chịu tác động mạnh của cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong việc tiêu thụ sản phẩm. Với mong muốn tốc độ tăng trưởng GDP của năm đạt 8-8,5%, kim ngạch xuất khẩu phải đạt mức 28,5 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu 34 tỷ USD, mức tiêu dùng bình quân đầu người 2005 ước đạt 6,9 triệu đồng, tăng 11%, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ cũng sẽ ở mức 440.000 tỷ đồng, tăng 17% so với mức năm 2004 này.

Về tiêu dùng trong nước, riêng với mặt hàng lương thực - được dự báo mức buôn bán gạo thế giới sẽ giảm nhẹ, còn 25,1 triệu tấn, nhưng do giá các loại phân bón, vật tư nông nghiệp còn đứng ở mức cao nên Bộ Tài chính ước giá lúa sẽ ở mức 2.000 - 2.500 đồng/kg, lợi nhuận nông dân vẫn trên 60%. Tuy nhiên, do mức đầu tư phát triển trong nông nghiệp vẫn cao, sức mua của nông dân còn thấp và việc xuất khẩu gạo vẫn còn nhiều bất cập nên việc ổn định giá các loại vật tư nông nghiệp vẫn phải được đẩy mạnh, đồng thời phải xúc tiến nhanh việc lập quỹ bảo hiểm ngành hàng lương thực và các biện pháp bình ổn giá lúa gạo.

Nhu cầu phân bón năm 2005 được dự kiến sẽ vào khoảng 7,8-8 triệu tấn, trong đó nhập khẩu 3,7 triệu tấn. Trên dự báo của Hiệp hội phân bón quốc tế, giá phân bón ure về cảng Việt Nam sẽ khoảng 230-250 USD/tấn, tương đương với mức giá hiện nay. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng, Chính phủ cần sớm ban hành quy chế kinh doanh phân bón, chỉ đạo Ngân hàng tăng hạn mức cho vay (cả nội và ngoại tệ) và đặc biệt là đề nghị không thu thuế VAT đối với mặt hàng này.

Đối với xi măng, Chính phủ cần có giải pháp song song là giảm thuế nhập khẩu clinker của các nước ngoài ASEAN từ 25 xuống 10%, đồng thời sớm phê duyệt lộ trình điều chỉnh giá xi măng 2005-2010 do Hiệp hội Xi măng đã đệ trình.

Giá xăng trong nước sẽ tăng - đó là điều có thể xảy ra khi các bộ hữu quan cho rằng năm 2005 thị trường này phải phát triển theo hướng đảm bảo nguồn thu và bù đắp cho kinh doanh dầu. Nhà nước cũng có thể phải tính đến một giải pháp tổng thể hơn về chính sách giá xăng dầu khi dự báo nhu cầu năm tới sẽ khoảng 13,3 triệu tấn, tăng 8% so với năm 2004 và trong khi lượng tồn kho đầu kỳ hiện nay không đáng kể, chỉ khoảng 1 triệu tấn.

Đối với thép xây dựng, nhu cầu sử dụng cũng sẽ tăng ở mức 8,5%, khoảng 6 triệu tấn, trong đó lượng thép thành phẩm nhập khẩu từ 2,5 - 2,8 triệu tấn. Đây là con số dự tính khi giá phôi thép thế giới phổ biến ở mức 400 USD/tấn, trong khi tiến độ hoàn thành các dự án sản xuất phôi trong nước được đảm bảo ở chỉ tiêu đến 2010 đáp ứng 70% nhu cầu trong nước. Vấn đề còn lại là Chính phủ cần có quy chế giải ngân đối với các dự án xây dựng để bảo đảm việc thu hồi vốn trong kinh doanh sắt thép.

Cuối cùng, các mặt hàng giấy, đường được dự báo sẽ tương đối ổn định nếu Nhà nước điều hòa được vấn đề kinh doanh giữa các vùng miền. Nhu cầu tiêu dùng giấy các loại năm tới khoảng 1 triệu tấn, trong đó nhập khoảng 523.850 tấn giấy thành phẩm và 183.000 tấn bột giấy. Giá đường sẽ phổ biến ở mức 6.000-6.500 đồng/tấn RS, 6.500-7.000 đồng/tấn RE.

Về tổng thể, các chuyên gia kiến nghị Chính phủ cần bổ sung các mặt hàng trọng yếu vào danh mục các mặt hàng kinh doanh có điều kiện (hiện chỉ có xăng dầu, trong khi các mặt hàng khác vẫn thuộc danh mục bình ổn giá), phê duyệt Quy chế kinh doanh các mặt hàng trọng yếu, hoàn thiện hệ thống thông tin thị trường thế giới và trong nước và xây dựng quỹ bảo hiểm cho từng ngành hàng.

(Theo Thời Báo Kinh Tế Việt Nam)