Luật Doanh nghiệp 'bỏ sót' nhiều quy định quản trị công ty

Theo ông Đinh Văn Ân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, dù Luật Doanh nghiệp được đánh giá là phù hợp với nguyên tắc của kinh tế thị trường, tiêu chuẩn luật pháp quốc tế song còn nhiều khiếm khuyết về đảm bảo quyền lợi các cổ đông và mô hình tổ chức thực hiện quản trị công ty.

Hiện nay, theo quy định của Luật Doanh nghiệp, đối với những công ty cổ phần, cổ đông được nhận những thông tin quan trọng nhưng chưa được quyền tiếp cận tất cả các thông tin, hồ sơ, tài liệu của công ty. Cổ đông không được đảm bảo quyền xem xét sổ sách kế toán, biên bản họp đại hội cổ đông, hội đồng quản trị. Bên cạnh đó, dù đã đảm bảo quyền cho các cổ đông thiểu số trong việc đề cử người và hội đồng quản trị, ban kiểm soát và quyền triệu tập đại hội cổ đông nhưng Luật chưa quy định nguyên tắc xác định số lượng người mà họ được cử cũng nhưng chưa quy định hình thức và yêu cầu nội dung của việc yêu cầu triệu tập họp...

Về mô hình tổ chức thực hiện quản trị công ty, Luật Doanh nghiệp hiện hành chưa đề cập cụ thể đến vấn đề ủy quyền chủ sở hữu. Đối với các công ty cổ phần, tình trạng phổ biến là người trực tiếp thực hiện các quyền cổ đông không phải là cổ đông thực sự mà chỉ là đại diện, người này có thể được chỉ đạo và giám sát chặt chẽ từ cổ đông thực sự song cũng có thể không dẫn đến tình trạng người được ủy quyền lạm dụng vì mục đích tư lợi. "Luật Doanh nghiệp chưa dự liệu được các tình huống này", ông Ân nói.

Vấn đề quản trị trong các công ty cổ phần có vốn chi phối của chủ sở hữu nhà nước thường xuyên có những bất ổn, dẫn tới sự can thiệp của cơ quan hành chính nhà nước bên ngoài vào công ty. Tuy nhiên, Luật Doanh nghiệp hiện không có quy định nào về vấn đề này...

Cũng liên quan đến vấn đề quản trị doanh nghiệp, ông Ân cho biết, trong các quy định của Luật Doanh nghiệp, ngoài chủ tịch hội đồng quản trị thì không nhắc đến các đối tượng khác được quyền triệu tập họp hội đồng (có thể hiểu chủ tịch hội đồng quản trị là người duy nhất thực hiện chức năng này). Vì vậy, đã dẫn đến thực tế ở nhiều công ty cổ phần thời gian qua chủ tịch đã trì hoãn hoặc từ chối triệu tập họp ngay cả khi có yêu cầu từ các thành viên khác. Hậu quả tiềm ẩn của việc này là các thành viên không có cùng quan điểm với chủ tịch đã không thể hoàn thành nghĩa vụ, trách nhiệm của mình theo luật định, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quản trị công ty...

TS Lê Đăng Doanh, cố vấn cao cấp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho rằng, điểm khiếm khuyết của quản trị doanh nghiệp ở Việt Nam là các quy định luật pháp về kế toán, kiểm toán, công khai minh bạch thông tin ít có hiệu lực thực tế. Điều này dẫn đến những sai phạm chậm được phát hiện, các chế tài chưa đủ hiệu lực để răn đe. Điều này cho phép một số không ít các giám đốc điều hành lạm dụng quyền hạn, chức vụ để mưu lợi bất chính. "Rất nhiều doanh nghiệp nhà nước hoạt động kém hiệu quả trong khi đó thì giám đốc lại giàu có sau khi thôi chức vụ là biểu hiện cụ thể của tình trạng này", ông Doanh nhấn mạnh.

Theo Bộ Tài chính, trong quản trị doanh nghiệp nhà nước hiện nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp: có quá nhiều cơ quan cùng thực hiện một số quyền tài sản trong doanh nghiệp; người quản trị doanh nghiệp lại không sở hữu tài sản của đơn vị đó nhưng lại tham gia vào quyết định và định đoạt tài sản... Thực tế trên đã làm cho quy trình quản lý và ra quyết định của doanh nghiệp nhà nước phải qua nhiều thang nấc, khâu phê duyệt và bản thân người quản trị doanh nghiệp có cơ hội để tư lợi cá nhân, cơ quan quản lý lại "ôm đồm" những công việc đáng ra thuộc về giới quản trị, chi phí quản lý doanh nghiệp cao...

Ngọc Quang