‘VN cần đóng cửa những ngành không cạnh tranh được’

GS Stiglitz: "Tôi khâm phục thế hệ trẻ VN".

Đó là đề xuất của GS Joseph Stiglitz, nhà kinh tế được giải thưởng Nobel năm 2001, tại buổi họp báo chiều qua tại Hà Nội. Nhân dịp này, GS đã trả lời một số câu hỏi của phóng viên VnExpress. 

- Đâu là giải pháp hữu hiệu cho các ngành công nghiệp không còn hiệu quả tại Việt Nam? 

- Tôi muốn nhấn mạnh một điều, người ta xấu hổ không phải khi tạo ra những sai lầm, mà là khi cứ để sai lầm tồn tại mãi. Thà muộn còn hơn không, giải pháp tốt nhất là đóng cửa các ngành này. Tất nhiên, nếu họ có thể tự tạo ra các thế mạnh để phát triển, chúng ta sẽ giúp đỡ, song nếu duy trì mà phải chấp nhận gánh nặng từ bảo hộ thì quả là lãng phí. 

- Đến VN lần thứ ba, ông mang theo những lời khuyên nào cho các nhà hoạch định chính sách? 

- Đối với một cương lĩnh phát triển, bao giờ cũng có nhiều giải pháp khác nhau. 3 ngày ở VN lần này, tôi sẽ giúp các quan chức Chính phủ hiểu rằng, cần phải lựa chọn lối đi thích hợp, đặc biệt là các vấn đề đang gây tranh cãi. Ví dụ như, trong chiến lược kinh tế - xã hội 10 năm của VN, tôi hoàn toàn đồng ý với việc nhấn mạnh vào các nội dung giáo dục, y tế, xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, đi vào chi tiết các vấn đề này thì có những bài toán khó. Cần hiểu, điều cốt lõi lúc này vẫn là một chính sách vì người nghèo. Nếu tự do hoá thị trường tài chính thì có chăng chỉ những tầng lớp thu nhập cao được lợi, còn người thu nhập thấp thì ngày càng bị gạt ra khỏi đà phát triển. 

- Việt Nam nên theo mô hình phát triển chậm (Slow-go) hay cú hích (Big-bang)? 

- Thật ra, mỗi mô hình đều có ưu điểm nhất định. Tuy nhiên, do cơ sở hạ tầng chưa ổn định và vững chắc, lúc này, mô hình cú hích chưa phù hợp để Việt Nam áp dụng. Hẳn chúng ta đều biết chuyện rùa và thỏ chạy đua, kẻ nhanh đâu phải là người thắng cuộc?

Phát triển một nền kinh tế đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải có tư duy, tầm nhìn rộng, nếu không ắt sẽ gánh chịu thất bại. Lấy ví dụ từ Mexico những năm cuối thập kỷ 90, toàn bộ sản phẩm xã hội đã tập trung gần như hoàn toàn vào 10% những người giàu nhất. Thực tế, khi ấy, nước này vẫn đang trong đà phát triển cao. Do vậy, cần hết sức thận trọng lựa chọn một mô hình hợp lý cho riêng đặc điểm quốc gia mình. 

- Những hạn chế về lợi thế so sánh của Việt Nam? 

- Một quốc gia lạc hậu với thời đại do rất nhiều nguyên nhân. Có thể là vị trí địa lý không thuận lợi, cũng có thể do sự không thanh bạch trong môi trường kinh doanh.

- Ông tâm đắc điều gì nhất khi nói chuyện với giới trí thức trẻ VN?

- Tôi đã nói với họ rằng, mong sao, 20 hoặc 30 năm nữa, một ai đó khác đang ngồi nghe tôi nói về kinh tế cũng được nhận giải Nobel. Giới trẻ VN thật giỏi, thật say mê khoa học. Họ đã hỏi tôi những câu hỏi hóc búa, làm tôi thực sự khâm phục. Chúc các bạn thành công trong sự nghiệp giáo dục, đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn, cải thiện công bằng xã hội.

Thanh Xuân