Bí ẩn sự “tự sát” tập thể của loài vật

Cá voi tự sát trên vùng biển Australia.

Bầy cá heo mắc cạn trên bãi biển, những con mối quyết tử để tiêu diệt kẻ thù, bầy chuột cùng nhau lao mình xuống nước… Đôi khi loài vật có hành vi “tự sát” kỳ lạ. Chúng có thể tìm đến cái chết một cách có ý thức? Không hẳn vậy, chúng đã chết vì những lý do bản năng.

Một ngày nắng nóng, một quang cảnh bi thảm xảy ra trên bãi biển New Zealand: Hơn 300 cá heo mắc cạn, giãy giụa trên cát. Chúng phát ra những tiếng rống thống thiết. Dần dần bị kiệt sức do sức nóng và bị đè nặng do chính trọng lượng của chúng, bầy cá khổng lồ bất động và cuối cùng tắt thở sau cơn hấp hối lâu. Cảnh tượng thảm thương ấy xảy ra khá thường xuyên ở đảo quốc này, thậm chí cả ở châu Âu. Lạ nhất là thái độ muốn bám lấy bãi cát của bầy cá khi người ta cố gắng đưa chúng trở lại nước. Dường như chúng đang tìm đến cái chết.

Những tổn thương thực thể

Giả thiết “tự sát” ở cá heo đã không đứng vững sau một khám nghiệm xác cá tỉ mỉ. Các nhà khoa học nhiều lần tìm thấy những giun tròn nhỏ trong tai cá nhà táng và cá heo bị mắc cạn. Loại giun ký sinh này sinh sản trong ống tai, làm rối loạn hệ thống định vị bằng tiếng dội của các loài cá lớn, khiến chúng không thể phán đoán độ sâu của nước và khoảng cách đến bờ.

Một giải thích khác dựa trên từ trường. Nhờ một bộ phận có tính chất như nam châm trong não, kình ngư có thể phát hiện những đường từ vô hình và sử dụng chúng như những đường ray dẫn lối trong đại dương bao la. Bình thường, những đường từ ấy song song với biển. Nhưng rối loạn trong tai, giống như một vỉa sắt khổng lồ, khiến đường ray dẫn lối ấy trở thành đường thẳng góc với bờ biển. Nếu một con cá heo bất hạnh bơi theo đường ray lạc hướng này, cá sẽ tiến vào bờ biển. Thật vậy, các nhà khoa học đã chứng minh rằng đa số những bãi biển nơi cá mắc cạn có các đường từ băng qua.