Thứ hai, 17/5/2010, 20:16 GMT+7

Giới khoa học xôn xao vì hạt thóc 3.000 tuổi nảy mầm

Trong lúc khai quật tại Thành Dền (huyện Mê Linh, Hà Nội), đoàn khai quật đã tìm thấy rất nhiều hạt thóc và gạo cháy xém ở tầng đất có niên đại 3.000 năm. 10 hạt nảy mầm khi ngâm trong nước bảo quản.

Thông tin trên được Phó giáo sư - Tiến sĩ Lâm Thị Mỹ Dung - Chủ nhiệm Bộ môn Khảo cổ học (Khoa Lịch sử, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân Văn, ĐH Quốc gia Hà Nội) khẳng định. Theo Tiến sĩ Dung, hơn một tháng trước, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn kết hợp với Bảo tàng Hà Nội đã tiến hành khai quật tại địa điểm khảo cổ Thành Dền trên diện tích 300 m2. Trong quá trình khai quật đã xuất lộ nhiều vết tích bếp cổ (hố rác bếp).

Đầu tháng 5, đoàn khai quật đã tìm thấy những hạt thóc và gạo cháy xém tại 4 hố rác bếp, tất cả đều nằm trong một mặt bằng lớp 8, sâu gần 1 mét so với mặt đất. Đất ở lớp này có nước rỉ ra, xung quanh có rất nhiều than tro cùng các tàn tích thức ăn như xương cá, vỏ ốc...

Những hạt thóc nảy mầm được khai quật từ tầng đất có niên đại 3.000 năm.

Theo bà Dung, sự phát hiện những hạt thóc và hạt cơm cháy xém không phải là đặc biệt, nhưng điều làm bà và các cộng sự hết sức ngỡ ngàng là sau khi ngâm trong nước để bảo quản khoảng 2 ngày thì có tới 10 hạt thóc đã nảy mầm, đâm lá.

Dù vô cùng ngạc nhiên và không thể lý giải về sức sống của các hạt thóc, song với tư cách phụ trách khai quật, theo dõi sát từ đầu chí cuối cũng như trực tiếp làm hiện vật, tiến sĩ Dung khẳng định "những hạt lúa này được lấy ra từ các hố rác bếp thuộc Văn hóa Đồng Đậu, tiền Đông Sơn, cách ngày nay 3.000 - 3.500 năm".

Trước thông tin này, các nhà khoa học nông nghiệp trong nước đều tỏ ra hết sức thận trọng và nghi ngờ. Theo ông Lê Duy Hàm - Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp, vẫn có khả năng hạt thóc nảy mầm sau vài ngàn năm "nhưng đây là hiện tượng hy hữu".

"Về nguyên lý, rất khó có thể có hạt lúa có từ 3.000 năm trước mà vẫn nảy mầm được. Tuy nhiên, không loại trừ được khả năng này vì rất có thể những hạt lúa đó được bảo quản trong một môi trường đặc biệt mà con người chưa biết đến", ông Hàm nói.

Còn theo Viện trưởng Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Văn Bộ, với những máy móc và phương tiện hiện đại nhất cũng chỉ bảo quản được những hạt giống có thể nảy mầm sau tối đa là 50 - 100 năm. Theo các nhà khoa học, để có câu trả lời chính xác và thuyết phục về niên đại của những hạt thóc nảy mầm cần phải lấy mẫu đi phân tích hàm lượng carbon.

Khai quật tại hố khảo cổ Thành Dền.

Tiến sĩ Dung cho biết, việc này sẽ được tiến hành ngay sau khi đoàn hoàn thành công tác khai quật hiện trường, khoảng 1-2 tuần nữa và kết quả cũng sẽ có sau đó vài tháng. Cũng theo bà, việc phát hiện hạt thóc nảy mầm sau 3.000 năm có ý nghĩa rất to lớn, nó là một trong những chứng cứ để nói về nền văn minh lúa nước của tổ tiên.

"Đây là một phát hiện độc đáo, vô tiền khoáng hậu, đặt ra những vấn đề mới cần phải nghiên cứu để trả lời chính xác cho các câu hỏi: đó là giống lúa gì, tại sao nó lại nẩy mầm được sau chừng ấy năm, hạt lúa đã được bảo quản trong môi trường như thế nào, có nguồn gene quý không...", bà Dung nói.

Chiều 17/5, Tiến sĩ Dung cho biết, đoàn khảo cổ tiếp tục phát hiện thêm rất nhiều hạt thóc tại các hố khai quật tại điểm khai quật Thành Dền. Các hạt thóc này đang được bảo quản trong môi trường nước xâm xấp và hy vọng sẽ có thêm những hạt nảy mầm.

Theo bà Dung, các nhà khoa học trong và ngoài nước phải hợp sức nhau lại mới mong sớm tìm ra câu trả lời. Hiện, 8 hạt lúa nảy mầm đã được đưa đến Viện Di truyền nông nghiệp để nuôi cấy, chăm sóc và nghiên cứu. Hai hạt nảy mầm khác cũng sẽ được đưa tới Viện lúa của ĐH Nông nghiệp Hà Nội.

Tiếp nhận các hạt lúa đã nảy mầm, Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp Lê Duy Hàm cho biết, hiện chưa nhận thấy sự khác thường của những mầm lúa này so với các giống lúa đương đại.

Cũng theo ông Hàm, 8 hạt thóc nảy mầm đang được trồng trong nhà lưới và được chăm sóc cẩn thận, theo dõi kỹ lưỡng về kích thước, hình dáng, nhánh lúa, khóm lúa trong suốt cả quá trình, cho đến khi làm đòng, trổ bông và cho thu hoạch. Trong thời gian đó, quan sát quá trình sinh trưởng, phát triển của những hạt mầm này, về hình thái học có thể biết nhận biết được tương đối chính xác nó có phải là lúa cổ hay không. Tiếp đó, ông Hàm và các cộng sự sẽ tiến hành giải trình tự gene của hạt thóc, đối chiếu với trình tự gen của giống lúa hiện đại để có kết luận đó có phải là lúa cổ hay không.

"Nếu đúng là lúa cổ thì đây là một phát hiện chưa từng ghi nhận từ trước đến nay. Nó sẽ có ý nghĩa cực kỳ to lớn về mặt lịch sử cũng như về mặt di truyền học", ông Hàm nói.

Trong lịch sử khảo cổ từng ghi nhận việc các hạt giống sau hàng trăm, thậm chí hàng ngàn năm vẫn có thể nảy mầm. Năm 2002, các nhà khoa học ĐH California (Mỹ), thử nghiệm thành công khả năng sống sót những hạt sen 500 tuổi nằm dưới đáy một chiếc hồ ở Trung Quốc. Năm 2005, các nhà nghiên cứu Israel tiết lộ đã nhân giống được một cây chà là từ hạt giống 2.000 năm tuổi...

Tuy nhiên, hạt các loại cây lương thực như lúa, ngô được ghi nhận chỉ có tuổi thọ vài năm.

Nguyễn Hưng
Ảnh: Tiến sĩ Lâm Thị Mỹ Dung

Liệu đã chính xác?

Nói là 3.000 năm tuổi, liệu kết luận này có đúng không?

Sự kiện đặc biệt

Đây quả là một sự kiên khoa học có tầm cỡ quốc tế, góp phần giúp chúng ta điều tra và khẳng định tính chính xác của nền văn minh lúa nước của tổ tiên để lai. Cũng mong rằng những nhà khoa học nghiên cứu một cách nghiêm túc cơ chế bảo quản lương thực để giúp nông dân ta không còn lo lắng về việc lúa bị mốc sau một thời gian lưu kho, góp phần đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Xin gửi thông điệp này đến Viện cơ điện nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch, bộ môn bảo quản.

Đúng hay không ve hạt lúa nảy mầm

Theo tôi có khả năng trong thời gian người dân cư trú phía trên di tích cổ có thể làm rơi rớt những hạt thóc xuống đất, rồi lâu ngày lẫn lộn xuống khu di tích cổ và được một lớp khí bảo quản cho đến khi các nhà khoa học phát hiện ra. Có thể hạt lúa này chỉ vài năm thôi. Liệu có nhà khoa học nào đã bằng biện pháp khoa học xác định năm tuổi của hạt thóc chưa?

Cần bảo quản tốt

Theo tôi cần gấp rút bảo quản tốt và nhân giống thuần chủng các hạt lúa khai quật ở Thành Dền đã nảy mầm. Đây là một nguồn sản phẩm quý (mặc dù có thể năng suất và chất lượng gạo không cao) để tham gia phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo.
Tôi đã thăm khu du lịch ở Hakone Nhật Bản. Ở đây có bán những quả trứng luộc trong suối nước nóng (gọi là trứng đen), và rất đắt hàng (đối với du khách). Mặc dù chẳng bổ béo gì và không rẻ, nhưng do hiếu kỳ và do quảng cáo nên hầu như du khách nào đến đây cũng mua và mua nhiều (vừa ăn vừa mang về làm quà).
Tôi nghĩ ta nên học cách làm này của người Nhật. Du khách sẽ thú vị biết bao khi đên một vùng quê Việt Nam và được thưởng thức cơm nấu từ giống lúa nảy mầm từ những hạt thóc cách đây 3.000 năm.

Thật đúng là điều kỳ diệu

Nếu đây là giống lúa cổ thì thật đúng là điều kỳ diệu. Chúc mau sớm có kết quả!

Cần cẩn thận

Trước những "chứng cứ" như trên thì có lẽ nên cần cẩn thận không lại là một trò đùa khoa học.

Không nên quá vội vàng

Chưa đủ bằng chứng để chứng minh đây là hạt thóc 3.000 năm tuổi.

Khoa học mới hiểu biết 5% tạo hóa

Nếu tất cả đều được xác nhận thực tế khách quan thì hạt thóc ở di chỉ Thành Dền là một sự thật khoa học chưa biết. Cần nhớ rằng toàn bộ các phát minh và hiểu biết của khoa học thế giới mới chỉ có 5% sự thật của tạo hóa, 95% là chưa biết. Vì vậy cần nghiên cứu ngay môi trường vật lý, hóa học, sinh học và từ trường trái đất tại nơi đã lưu giữ các hạt thóc này.

Nếu tất cả đúng, đây sẽ là vẫn đề lớn của khoa học bảo quản thế giới. Cần thiết phải mời các chuyên gia từ Nhật Bản, Mỹ và Anh đến cùng nghiên cứu. Rất tiếc người anh ruột của tôi là Giáo sư - Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng đã qua đời, nếu anh còn sống chắc sẽ có nhiều ý kiến quý báu.

(Vũ Ngọc Phương - Tổng giám đốc PT Cor., VN - Nguyên CTV Ban nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ)

Ngạc nhiên

Thật bất ngờ! Chúng ta cùng chờ xem các nhà khoa học sẽ có câu trả lời về hiện tượng hy hữu này! Cũng xin có 1 phát vấn nho nhỏ là: "Chỗ tìm thấy các hạt thóc này chỉ cách mặt đất 1 mét, nhiều khả năng là do các yếu tố như xây dựng, bồi tụ, hay hố bom... đã nhấn dìm những hạt lúa hiện đại xuống thì sao?"

Nghi ngờ

Tôi nghi ngờ về niên đại của hạt thóc này. Nếu niên đại của hạt thóc là 3000 năm, thì hạt thóc phải năm ở độ sâu hơn nhiều, chứ không thể là 1 mét. Theo tôi cần phải tiến hành thí nghiệm nhiều nơi để xác minh độ tuổi, trước khi tiến hành các thí nghiệm khác.

Bánh giầy làm từ loại thóc giống 3.000 năm tuổi

Thật tuyệt vời. Tôi nghi các nhà khoa học của chúng ta nên nhân giống của loại thóc này ra. Đây sẽ là cơ sở cho chúng ta phần nào biết thêm về cuộc sống của người Việt cổ. Tôi nghĩ chúng ta nên phân tích chất lượng, cũng như năng suất của loại lúa trên, qua đó chúng ta sẽ có cơ sở chác chắn về cuộc sống của người xưa như nào. Thật la tuyệt vời nếu như trong ngày đại lễ 1.000 năm Thang Long chúng ta sẽ có chiếc bánh giầy và bánh chưng làm từ loại lúa nay! Rất mong các nhà khoa học của chúng ta làm được điều đó.

Nên xác định kỹ trước khi đưa ra kết luận

Cũng chưa hẳn là những hạt thóc này đã tồn tại hơn 3000 năm. Tầng đất chỉ nằm sâu 1m thôi nên có thể nó chỉ vừa tồn tại ở đấy trong một thời gian ngắn.
Nên nghiên cứu kỹ. Khoa học có thể dùng phương pháp phóng xạ để tìm được độ tuổi của nững hạt thóc này mà!

Cảm ơn Tiến sĩ Lâm Thị Mỹ Dung

Trên đời này bất cứ chuyện gì cũng có thể xãy ra. Bởi kiến thức của con người rất giới hạn, những gì hiểu biết về thiên nhiên, về vũ trụ như cát trong nắm tay, còn những gì con người chưa hiểu như cát trong sa mạc. Nên việc chúng ta phát hiện những hạt lúa đã có thời gian trên 3.000 năm cũng là một vấn đề ắt có và đủ mà thôi. Tuy nhiên mỗi phát hiện điều giúp cho nhân loại thêm một kiến thức mới nói chung và người Việt nói riêng. Riêng tôi tự hào các nhà khoa học ở ta, cần mẫn và hết lòng với công việc nên đã phát hiện được những hột lúa vô giá.

Mong là những gì phát hiện hôm nay sẽ là tiền đề cho thế hệ mai sao những công trình nghiên cứu đầy giá trị để phục vụ xã hội và đóng góp cho kho tàng khoa học thêm phong phú!

Ý kiến của bạn

 
 Thay hình khác
  
Off Telex VNI VIQR
 
Link Site
 
Tin hot
 
 
 
Lien he quang cao