Trong tự nhiên, giúp cây tức là giết chúng

Todd Palmer, một nhà sinh thái học tại ĐH Florida, đi bộ qua một khu vực nghiên cứu không có hàng rào ở Kenya và nhận ra điều kỳ lạ: những cây keo được bảo vệ khỏi bị voi và hươu cao cổ ăn lá, đang còi cọc và chết dần.

"Điều đó quả là ngược đời", ông nói. "Nếu bạn đuổi các loài ăn cỏ lớn đi, thì đáng lẽ bạn phải thấy cây cối tốt um tùm mới phải".

Palmer và cộng sự đã điều tra việc này. Phát hiện của họ cung cấp thêm bằng chứng cho thấy mối quan hệ giữa cây cối và động vật phức tạp hơn nhiều so với chúng ta tưởng, và thậm chí những can thiệp có ý tốt lành của con người lại có thể gây ra những ảnh hưởng huỷ hoại.

Một con hươu cao cổ ở Kenya đang ăn lá cây keo. Việc bảo vệ cây trước các loài ăn cỏ có thể khiến chúng gặp mối đe dọa mới. Ảnh: NYT.

Cây keo và một loài kiến làm tổ trên nó sống cùng nhau trong tình trạng hỗ sinh. Kiến làm tổ trong bụi cây và ăn mật của nó, ngược lại, chúng tỏ ra hung hẵn, sẵn sàng cắn kẻ lạ mặt nếu cây bị quấy nhiễu bởi một con voi, hươu cao cổ hay một động vật ăn cỏ khác.

Nhưng bằng cách nào đó, cây dường như cảm nhận được việc chẳng còn ai ăn lá của nó, và sau một năm hoặc hơn, ra quyết định "chúng ta phải giảm bớt đầu tư cho bọn kiến", bằng cách giảm bớt không gian trong bụi cây hoặc số mật ngon lành. Sự đáp trả của kiến - một trong số đó là việc trở nên uể oải - cuối cùng khiến cho những loài bọ cánh cứng đến xâm lược thân cây. Chẳng bao lâu sau, những đường hầm mà bọ tạo ra trong thân cây đã khiến cây yếu ớt, chết dần hoặc chết hẳn.

Phát hiện cho thấy sự tương hỗ nhìn thoáng qua là giữa hai loài lại có thể liên quan đến những loài khác. Chúng cũng cung cấp bằng chứng mới về sự mỏng manh của mạng lưới sự sống mà người ta từng quan sát được, chẳng hạn khi những con chó sói biến mất tại một vùng núi hoặc cá mập bị tách khỏi chuỗi thức ăn ở biển. Không có sói rình rập, nai sừng tấm tự do hơn trong việc đi lại và ăn nhiều thực vật hơn. Kết quả là cây dương bắt đầu biến mất. Tương tự như vậy, sự biến mất của cá mập và những loài tương tự khiến cho các loài cá ăn tảo nhỏ hơn sinh sôi mạnh trên vùng san hô. Kết quả là san hô chết.

T. An (theo New York Times)