Những thiên tài phát hiện kẻ nói dối

Máy phát hiện nói dối truyền thống chỉ đúng trong 70% các trường hợp.

Một nhóm người rất nhỏ trong cộng đồng có khả năng độc nhất vô nhị là phát hiện đúng hầu hết những trường hợp nói dối. Các nhà nghiên cứu tại Đại học San Francisco (Mỹ) tuyên bố đã tìm thấy 31 trong số 13.000 người có khả năng này.

Khi nói dối, một gã đàn ông trẻ sẽ nhún vai, chớp mắt và lắc đầu. Một trường hợp khác, trên bục nhân chứng, anh ta nhăn mặt trong một phần nghìn giây khi trả lời câu hỏi... Hầu hết mọi người đều tin rằng họ có thể dễ dàng phát hiện ra những hành vi trí trá như vậy, song thực tế, họ đã bỏ sót đến 50% cơ hội nhận ra người không trung thực, chuyên gia trong lĩnh vực này, Maureen O'Sullivan thuộc Đại học San Francisco, bang California, Mỹ, cho biết.

O'Sullivan đã tìm thấy một nhóm người đặc biệt - chỉ chiếm 1% trong số những người mà bà kiểm tra - có thể "bắt bài" được kẻ nói dối đúng đến 90% các trường hợp.

"Chúng tôi gọi họ là những thiên tài", O'Sullivan nói. Đến nay, bà và cộng sự đã kiểm tra trên 13.000 người, và tìm thấy 14 người có khả năng đọc vị được kẻ nói dối trên băng video. Những người này có khả năng nhận biết được những giật giật rất nhỏ trên mặt nghi phạm đang nói dối một cách có chủ ý về cảm giác, nhận xét về một tội ác và bày tỏ ý kiến của chính mình.

13 người khác rất xuất sắc trong việc phát hiện những kiểu nói dối cụ thể. Chẳng hạn, một nhóm cảnh sát mật rất giỏi trong việc đánh giá tội phạm (đúng đến 80%), nhưng chẳng ai trong số họ làm tốt trên băng video khi đánh giá cảm giác.

O'Sullivan hiện cố gắng tìm hiểu bằng cách nào những người này có khả năng thần kỳ như vậy. Bà phát hiện thấy họ cũng rất bình thường trong những việc khác, ngoại trừ thiên hướng nhạy cảm với những lời nói dối. Một số người trong đó có bằng cấp cao, chỉ một số ít mới tốt nghiệp trung học. Khoảng 20% có cha mẹ nghiện rượu.

"Có rất nhiều dấu hiệu nói dối. Vấn đề là bằng cách nào họ biết kết hợp chúng và biến chúng trở thành dấu hiệu có nghĩa?", O'Sullivan nói. Phát hiện của bà có thể giúp huấn luyện những người phát hiện nói dối tốt hơn, chẳng hạn cho các trinh thám hoặc bác sĩ trị liệu, giúp đỡ cho cảnh sát và các nhà điều tra.

Thuận An (theo BBC, IOL)