Người giải mã chuỗi xoắn kép ADN qua đời

Francis Crick là đồng tác giả tìm ra cấu trúc xoắn kép của ADN với James Watson.

Francis Crick, đồng tác giả của cấu trúc bí ẩn của chuỗi xoắn kép ADN, vừa qua đời ở tuổi 88 tại Bệnh viện Thornton ở San Diego, Mỹ, nơi ông đã chiến đấu với bệnh ung thư ruột kết. Nói về những đóng góp của ông cho khoa học, người ta có thể xếp Crick ngang hàng với Newton, Darwin và Einstein.

Cùng với James Watson, nhà khoa học gốc Anh này giành được giải thưởng Nobel nhờ công trình thiết lập mô hình cấu trúc xoắn kép ADN tại Đại học Cambridge vào năm 1953.

“Tôi sẽ mãi nhớ đến Francis với trí tuệ cực kỳ sắc sảo. Ông ấy đã xem tôi như một thành viên trong gia đình. Quãng thời gian hai năm được làm việc cùng ông ấy trong căn phòng nhỏ ở Cambridge thực sự là một đặc ân lớn đối với tôi”, giáo sư Watson tâm sự về người đồng nghiệp.

Giáo sư Crick trở thành hội viên của hiệp hội Hoàng gia Anh vào năm 1959, ba năm trước khi ông được nhận giải thưởng Nobel. Danh dự này chủ yếu dành cho công trình về ADN, nhưng nó cũng còn được tặng cho các nghiên cứu của ông về protein và virus.

Rất khiêm tốn, hai giáo sư đã mở đầu bài nghiên cứu mà giờ đây được chứng minh là một trong những công trình khoa học nổi tiếng nhất của mọi thời đại: “Chúng tôi ước mong đề xuất một cấu trúc cho muối của axit deoxyribose nucleic (ADN). Cấu trúc này có những đặc điểm mới chứa đựng nhiều điều hấp dẫn đáng kể trong sinh học”.

Thành công của hai nhà nghiên cứu phải kể đến công lao của Rosalind Franklin, người đã chụp được các bức ảnh giúp Watson và Crick khẳng định mô hình xoắn kép của mình là chính xác. Hai người công bố cấu trúc nổi tiếng trên tạp chí Nature vào ngày 25/4/1953, trong đó có nhắc tới việc cấu trúc kép này sẽ cho phép ADN tạo ra những bản sao giống hệt với nó. Năm 1958, giả thuyết Watson - Crick đã được chứng minh bằng thực nghiệm: Meselson và Frank Stahl tại Đại học Kỹ thuật California (Mỹ) đã đưa ra bằng chứng thật đơn giản về sự tái bản bảo thủ này, trong đó, một sợi gốc ADN được dùng làm khuôn để tổng hợp nên một sợi mới bổ sung.

Qua nhiều thập kỷ, ý tưởng đơn giản ấy đã trở thành nền tảng của vô số những thành tựu nổi bật trong y học và sinh học hiện đại, mở đường cho loài người tiến vào kỷ nguyên công nghệ sinh học.

"Francis Crick sẽ được nhớ đến như một trong những nhà khoa học thông minh nhất và có ảnh hưởng nhất của mọi thời đại”, Richard Murphy, Chủ tịch Viện Salk ở San Diego, nơi Crick từng là chủ tịch, thương tiếc nói.

Tiến sĩ Matt Ridley, tác giả cuốn Genome and Nature Vs Nurture, nhận xét: "Francis Crick tạo ra không phải một mà rất nhiều khám phá khoa học vĩ đại. Ông ấy tìm thấy rằng gene là những mã số được viết trên phân tử ADN, tìm thấy rằng mã số này được viết dưới dạng chữ 3 ký tự và ông đã có công giải được bộ mã đó”.

Ông Ridley bổ sung: “Bất kỳ phát hiện nào trong số những khám phá trên cũng đều đáng để xếp ông vào nhóm danh nhân khoa học. Và nếu cộng cả ba khám phá lại sẽ đặt ông ngang hàng với Newton, Darwin và Einstein”.

B.H. (theo BBC)