Đến 2010 sẽ phục hồi 85% diện tích rừng ngập mặn

Rừng ngập mặn Cần Giờ, hệ sinh thái quan trọng cửa ngõ TP HCM.

Bên cạnh đó, sẽ khôi phục những vùng đất ngập nước quan trọng bị suy thoái như cửa sông Đồng Nai, phá Tam Giang, thiết lập mới khu bảo tồn ven biển như cửa sông Tiên Yên (Quảng Ninh), bảo vệ nguồn lợi cá mang tính di cư xuyên quốc gia, phục hồi rạn san hô, cỏ biển...

Những mục tiêu này được các chuyên gia đưa ra tại buổi tổng kết giai đoạn 1 dự án "Ngăn ngừa xu hướng suy thoái môi trường ở biển Đông và vịnh Thái Lan" - gọi tắt là dự án Biển Đông - diễn ra sáng nay, tại Hà Nội.

Dự án Biển Đông do UNEP xây dựng trong khuôn khổ hỗ trợ của Qũy Môi trường toàn cầu, với sự tham gia của 7 nước: Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Trung Quốc và Việt Nam. Mục tiêu là tạo môi trường thuận lợi cho sự hợp tác giữa các nước trong việc giải quyết các vấn đề liên quan tới môi trường biển Đông và vịnh Thái Lan, đồng thời tăng cường tiềm lực của các chính phủ tham gia để lồng ghép những vấn đề bảo vệ môi trường vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, qua đó tăng cường bảo vệ hệ sinh thái biển để mang lại lợi ích chung cho các nước trong khu vực.

Tham gia dự án ở Việt Nam, ngoài Bộ Tài Nguyên và Môi trường với vai trò chủ trì còn có các chuyên gia của Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện Hải Dương học Nha Trang, Hải Phòng, Viện nghiên cứu Hải sản, Viện khoa học lâm nghiệp...

Giai đoạn 1 của dự án (3/2002 - 6/2004) đã thu thập số liệu, xây dựng kế hoạch hành động đến năm 2010 cho 6 hợp phần liên quan (gồm: Rừng ngập mặn, Đất ngập nước ven bờ, Rạn san hô, Cỏ biển, Nguồn lợi hải sản và Ô nhiễm từ đất liền), thiết lập cơ chế hợp tác và đề xuất được các điểm trình diễn để áp dụng các biện pháp bảo tồn và khai thác hợp lý. Giai đoạn hai của dự án sẽ kế tiếp và kết thúc vào tháng 6/2007.

Việt Nam có đường bờ biển dài trên 3.000 km và khoảng 3.000 hòn đảo ven bờ, do vậy các loại hình đất ngập nước ven bờ rất phong phú (như rừng ngập mặn, bãi triều lầy, vịnh, ven đảo, cửa sông, rạn san hô...) và có tính đa dạng sinh học cao, đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội nhờ chức năng điều hoà sinh thái và khí hậu, ngăn ngừa lũ lụt, chắn sóng, chống xói lở, cung cấp các nguồn lợi biển... Tuy nhiên, những hoạt động khai thác quá mức và gây ô nhiễm nghiêm trọng trong những năm gần đây đã làm thu hẹp đáng kể các hệ sinh thái này, mà thấy rõ nhất là rừng ngập mặn. Nếu như năm 1943, rừng ngập mặn của Việt Nam còn che phủ đến 400.000 ha, năm 1982 còn khoảng 252.000 ha thì năm 2002 chỉ còn lại trên 155.000 ha. Bên cạnh nguyên nhân lớn do bị Mỹ rải chất độc hoá học, việc khai hoang để sản xuất nông nghiệp và phá rừng chuyển sang nuôi trồng thuỷ sản đã đóng góp không nhỏ vào xu hướng suy thoái này.

Theo kế hoạch hành động cho hợp phần Rừng ngập mặn trong dự án Biển Đông, mục tiêu đặt ra đến 2010 là đạt diện tích rừng ngập mặn bằng 85% diện tích của năm 1982, đồng thời thay đổi cơ bản nhận thức của các nhà quản lý và dân cư về giá trị của hệ sinh thái rừng ngập mặn và sử dụng bền vững loại tài nguyên này. Để đạt mục tiêu đó, các chuyên gia đã đề xuất thành lập mới các khu bảo tồn và vườn quốc gia, như ở cửa sông Tiên Yên (Quảng Ninh), cửa sông Văn Úc (Hải Phòng), Thái Thuỵ (Thái Bình), Nghĩa Hưng (Nam Định).

Đối với hợp phần Đất ngập nước ven bờ, các chuyên gia đề xuất xây dựng các mô hình sử dụng khôn khéo và phát triển bền vững đất ngập nước ven bờ tại những nơi bị đe doạ mạnh, ưu tiên cho cửa sông Ba Lạt (Nam Định), đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (thành phố Huế), cửa sông Đồng Nai và Vườn quốc gia mũi Cà Mau.

Đối với 4 hợp phần còn lại, mục tiêu ưu tiên là: Cải thiện đáng kể tình hình ô nhiễm biển; Bảo tồn và phát triển nguồn lợi, môi trường sống của các loài hải sản mang tính di cư xuyên quốc gia; Bảo vệ và phục hồi các vùng cỏ biển phân bố tập trung (với tổng diện tích 9.650 ha ven vờ biển và xung quanh các đảo của Việt Nam); Bảo vệ các rạn san hô tập trung của Việt Nam.

B.H.