Người xứ Wales xây dựng Stonehenge?

Stonehenge có thể do các thợ xây xứ Wales xây dựng từ đá mang ở vùng Wales tới.

Ít nhất 3 thợ xây tham gia công trình Stonehenge danh tiếng ở nước Anh là từ xứ Wale tới. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy phần mộ của họ rất gần với khu đền thờ đá này.

Phát hiện, tuy chưa mở ra ánh sáng về nguồn gốc của Stonehenge, nhưng cũng cung cấp bằng chứng về các quá trình di cư tiền sử trong lòng châu Âu sau thời kỳ đồ Đá - được xem là thời kỳ sớm nhất trong nền văn minh nhân loại. Hầu hết các sử gia tin rằng Stonehenge đóng vai trò như đền thờ thần mặt trời và mặt trăng.

Bộ xương của những người xứ Wale ban đầu được tìm thấy năm ngoái, gần một ống dẫn nước trong một dự án nâng cấp đường ở Boscombe Down, sát với Stonehenge. Cuộc khai quật sau đó do các nhà khảo cổ xứ Wale thực hiện đã tiết lộ rằng những bộ xương này thuộc về một ngôi mộ lớn cách đây 2.300 năm. Ngôi mộ chứa 8 cái bình có hoa văn, các đầu mũi tên, những công cụ làm từ đá lửa, một cái ngà của lợn lòi đực, và di hài của 7 người mà sọ có nhiều điểm tương đồng đến mức các nhà nghiên cứu tin rằng họ là bà con của nhau.

Trong số này có một người đàn ông tuổi từ 35 đến 45, hai thanh niên khác tuổi 25-30, một thiếu nữ chết khi mới 15-18 tuổi cùng 3 đứa trẻ ở độ tuổi lên 2-7.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích đồng vị oxy trên răng của những người trưởng thành - các Boscombe Bowmen - trong số 7 hài cốt. Đây là đồng vị thẩm thấu vào men răng khi uống nước. Dữ liệu về chúng có thể cho thấy người này ở cách biển bao xa trong những thời điểm nhất định ứng với sự phát triển của răng, độ cao của vùng đất mà người đó sống so với mặt biển, và thậm chí những thông tin chung về khí hậu trong cuộc đời của anh ta.

Phân tích cho thấy men răng chứa tỷ lệ cao đồng vị stronti - một đồng vị có khả năng phóng xạ mạnh. Dữ liệu đã giúp khoanh vùng xuất xứ của những người tiền sử trong phạm vi Cornwall, Isle of Man, tây bắc nước Anh, một phần cao nguyên Scotland và xứ Wales. Phân tích khí hậu sau đó đã loại trừ tất cả, trừ Lake District và xứ Wales.

Vì các nghiên cứu địa chất chứng tỏ những tảng đá xanh của Stonehenge được lấy từ Preseli Hills ở tây nam xứ Wales, nên nhóm nhà khảo cổ hầu như tin chắc những bộ hài cốt trong mộ cũng từ xứ Wales tới, và họ đã tham gia xây dựng đài tưởng niệm tiền sử này.

Andrew Fitzpatrick thuộc cơ quan khảo cổ xứ Wales nhận xét sẽ là "một sự trùng hợp kỳ lạ" nếu xuất xứ của những người đàn ông và các tảng đá không có liên quan gì đến nhau. Ông cũng bổ sung thêm rằng "các cổ vật từ ngôi mộ không giúp chúng ta hiểu rõ hơn về việc công trình cổ đại này được xây dựng như thế nào, nhưng ít nhất chúng cũng cho thấy con người đã tham gia vào đó".

"Những người thợ xứ Wales đã mang các tảng đá này tới đây chỉ bằng mồ hôi, máu và nước mắt", Fitzpatrick nói. Và dường như công việc của họ cũng không dễ dàng gì. Trên di hài người đàn ông lớn tuổi nhất, có một vết gãy chân nghiêm trọng, dường như khiến chân ông ta ngắn hơn và buộc ông đi tập tễnh.

Fitzpatrick tin rằng có thể vòng tròn đá được đưa từ xứ Wales tới, rồi tái lắp ráp tại Stonehenge. Một đền thờ tương tự hiện vẫn tồn tại ở Preseli Hills, nhưng người ta chưa tìm thấy mối liên hệ trực tiếp giữa hai di vật này.

B.H. (theo Discovery)