Động vật - bạn đường kỳ diệu của trẻ (phần 1)

Đối với những trẻ mà thế giới bên ngoài dường như không mấy thân thiện, thì sự đồng lõa ngoan ngoãn và câm lặng của động vật - vốn không bao giờ biết trừng phạt hay phản bội - đôi lúc sẽ là vị cứu tinh đích thực.

Các chuyên gia tâm thần trẻ em, các nhà tâm lý học và giáo dục đều đồng ý rằng khi được quản lý tốt, sự hiện diện của một con vật nuôi quen thuộc bên cạnh một đứa trẻ sẽ làm phong phú thêm các năng lực và kích thích sự phát triển về mặt cảm xúc của trẻ.

Được làm bằng nhựa hay nhồi bông, những con thú đáng yêu ngoan ngoãn ngủ bên cạnh trẻ khi trẻ rời trường mẫu giáo về nhà. Tròn trịa và dễ thương, chúng thổi hồn sống vào những câu chuyện cổ tích đầu tiên mà trẻ nghe kể, sinh sôi bầy đàn trong những tập truyện tranh, phim hoạt hình. Chó sói hay cừu non, chuột và voi, chim hay rùa: trong cuộc sống trẻ thơ, thú vật choán chỗ một cách tức thì, hiển nhiên và dai dẳng. Trẻ em - một khi được sở hữu ngôn ngữ - sẽ không thích thú gì hơn việc chia sẻ các cuộc phiêu lưu của chúng, và sống với những âu lo và sợ hãi trong các chuyến phiêu lưu đó. Động vật thật sự đã chia sẻ cuộc sống với trẻ, và trong đa số trường hợp, trẻ chẳng có gì để mất đối với tình bạn đó. 

Cái mới là ở chỗ các nhà tâm lý học, tâm thần học hay giáo dục học đã tìm ra lợi ích của mối dây liên hệ ưu đãi này.

Nhiều công trình nghiên cứu gần đây chứng minh rằng một con thú quen thuộc có thể góp phần làm phong phú thêm và kích thích sự phát triển thể chất của trẻ. Thậm chí trở nên cái chủ yếu trong đời sống của nó. Tại sao? Trước nhất có thể vì con thú được nhận thức như là kẻ ngang hàng với trẻ. Hubert Montagner, nhà nghiên cứu ở Inserm và lãnh đạo nhóm nghiên cứu chuyên biệt về tâm lý của sự phát triển, cho biết “Đứa trẻ không đặt ra câu hỏi. Nó biết rằng nó đồng thời là con người và động vật. Và chẳng có lý do gì mà những con thú lại không giống như nó”. Do đó, chuyên gia này không do dự xác định, thú vật sẽ giúp trẻ giải phóng trí thông minh và tư tưởng của mình.

Trong cuốn sách nhan đề “Trẻ em và thú vật”, Hubert Montagner mô tả sự phát triển của trẻ có thể được kích thích mạnh hơn do quan hệ với một con chó, con mèo hay con ngựa, kể cả khi đứa bé có các biểu hiện rối loạn thích nghi hay tật nguyền. Đối với những trẻ mà thế giới bên ngoài dường như quá xa cách, không thân thiện hay luôn bị cha mẹ ngược đãi, thì một con thú ngoan ngoãn và câm nín - không bao giờ biết đến đòn roi hay phản bội - đôi khi sẽ trở thành vị cứu tinh. Lúc đó con thú thân quen là một chỗ dựa an toàn, “có đôi mắt có thể nhìn thấy tất cả và đôi tai nghe thấy tất cả” và, theo Hubert Montagner, nhờ đó mà trẻ tìm được “khả năng bài xuất một vốn sống liên hệ, các hình ảnh và tư tưởng luôn luôn quấy phá chúng”.

Từ khi nào mối liên hệ này được hình thành? “Cá tính riêng của trẻ con bắt đầu hình thành vào khoảng 6 tháng tuổi, và chỉ ở độ tuổi này thì một con thú mới có thể trở thành một người bạn đường có ích với trẻ”, bác sĩ khoa nhi Lyonel Rossant nhận định. Lúc đó con thú đóng mọi vai trò trong đời sống của trẻ: chỗ dựa cho cảm xúc, vai trò trung gian hòa giải, bạn chơi đùa, sự trung thành. Qua đó các giác quan nơi trẻ sẽ được đánh thức trọn vẹn và bước vào cuộc chinh phục thế giới. Cũng thông qua con thú thân thiện mà trẻ học hỏi được nhiều điều trong cuộc sống. Ví dụ, bản năng tình dục (“những con thú chiếm một bộ phận vô cùng quan trọng trong huyền thoại và truyền thuyết trong sự bộc lộ công khai cơ quan sinh dục và các chức năng giới tính của chúng đối với sự khao khát tò mò ở trẻ con”, Freud nhận định), sự sinh sản. Và đôi khi, cả cái chết.

Rồi cuối cùng cũng đến lúc con thú bị phế bỏ vai trò “lịch sử” của mình - bị ruồng rẫy trước lợi ích của các khoái cảm khác, các dự tính xã hội khác. Tuy nhiên, nếu mối quan hệ vẫn thật sự gắn bó, thì với đứa trẻ con thú vẫn còn là một thành viên trong gia đình, một yếu tố để dựa dẫm mỗi khi xảy ra tình huống trắc trở nào đó…

Vậy có nên mang theo cái tình bạn đặc biệt, có thể xoa dịu các rối loạn hành vi và quyến luyến này đến những nơi chốn khác trong cuộc sống - bệnh viện, trại hè hay học đường? Hubert Montagner và chính ông mới đây đã tiến hành một thí nghiệm chưa từng có về trường hợp này. Mục tiêu là giúp những đứa trẻ khuyết tật giải trừ được nỗi đau của chúng nhờ vào tác nhân động vật....

(còn nữa)

Kiến thức ngày nay (theo Le Monde)