Hầu hết mọi người đánh giá sai bản thân

Nếu bạn tự nhận mình là một tay lái lụa hay một vũ công kém cỏi, hãy nghĩ lại đi. Đa số chúng ta cứ tưởng rằng mình đánh giá chính xác bề ngoài cũng như tài năng của bản thân, song một nghiên cứu mới đây nhận định chúng ta thực sự đã võ đoán.

Theo các nhà nghiên cứu từ Trường kinh doanh của Đại học Michigan, Đại học Duke và Đại học Chicago, dù kỹ năng của mọi người ở cấp độ nào đi nữa (điêu luyện hay kém cỏi nhất), tất cả đều bộc lộ sự thiếu chính xác và thành kiến tương tự nhau trong việc so sánh các cá nhân.

Sai lầm này gắn liền với sự cảm nhận về độ khó của nhiệm vụ được giao. Khi nhiệm vụ trở nên nặng nề, những người giỏi giang nhất thường hạ thấp mình so với đồng nghiệp, dẫn đến nhận xét thiếu chính xác. Còn khi công việc có vẻ trôi chảy dễ dàng, những anh chàng hậu đậu nhất lại đinh ninh mình rất điêu luyện, và cũng mắc sai lầm.

"Tự nhận xét khả năng đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động có tính cạnh tranh, buôn bán hàng hoá và dịch vụ, cũng như thực hiện những nhiệm vụ mạo hiểm. Đề cao quá bản thân có thể dẫn đến vỡ mộng, mất tinh thần hoặc thậm chí gây hại cho cơ thể, chẳng hạn một anh chàng mới biết trượt tuyết đã cố gắng thực hiện các đường trượt phức tạp có thể ngã dập mặt. Cũng có trường hợp hạ thấp mình quá đáng, khiến họ thất bại khi tham gia công việc mà đáng lẽ họ có thể thành công", Katherine Burson, trợ lý giáo sư về marketing tại trường kinh doanh Michigan nhận định.

Burson và cộng sự đã cho những người tham gia tiến hành 10 nhiệm vụ liên quan đến thi vấn đáp, trò chơi ô chữ và dạy học trong 3 nghiên cứu độc lập, nhằm điều tra quá trình nhận thức trong khi đánh giá về bản thân. Những nhiệm vụ này được xếp loại dễ, trung bình và khó, và người tham gia được phân nhóm theo kỹ năng của họ.

Kết quả kiểm tra cho thấy, cả nhóm thành thục và nhóm vụng về trong số những người tham gia đều đánh giá bản thân mình thiếu chính xác như nhau.

Gặp nhiệm vụ khó, người thiếu kinh nghiệm tin chắc rằng mình sẽ thể hiện kém cỏi, và thế là anh ta tự "đánh tụt" mình xuống, đúng với kết quả thực tế. Còn những người thành thạo, cho rằng mình sẽ thực hiện tương đối khó khăn - nhưng thực tế không có gì trở ngại cả - và thế là nhận định sai lầm. Trong trường hợp này, người thiếu kinh nghiệm đánh giá "sát" sự thực hơn người thành thạo.

Ngược lại, với những nhiệm vụ dễ, người thành thạo đánh giá chính xác hơn. Anh ta tin chắc sẽ vượt qua được và quả thực là như thế. Còn những người thiếu kinh nghiệm cũng nghĩ mình sẽ thể hiện trên trung bình, song chẳng mấy khi làm được.

Và lời khuyên của các nhà nghiên cứu là, hãy cảnh giác khi định đánh giá bản thân mình.

B.H. (theo Newswise)