Rắn bắt nguồn từ dưới nước hay trên cạn?

Với những bằng chứng ADN, hai nhà nghiên cứu tại Đại học Pennsylvania, Mỹ, cho rằng họ đã tìm ra lời giải đáp cho vướng mắc từ lâu trong giới khoa học, đó là rắn tiến hoá từ những con thằn lằn trên cạn.

Công bố trong tạp chí Biology Letters số tháng 5, kết luận của giáo sư sinh học Blair Hedges và tiến sĩ Nicolas Vidal đã khẳng định xu hướng thông thường trong sự tiến hoá sinh học, nhưng vẫn mất 100 năm vướng mắc bởi loài thằn lằn dưới nước.

Loài động vật 4 chân đầu tiên di chuyển từ nước lên mặt đất khoảng 365 triệu năm trước. Nhiều con vật sau đó quay trở lại biển, bao gồm tổ tiên của cá heo và cá voi, khi đó chi của chúng biến thành vây. Tuy vậy, các nhà nghiên cứu bò sát đã không thể thống nhất về nguồn gốc của rắn. Một số cho rằng rắn tiến hoá từ những con thằn lằn sống trên mặt đất, và đã tiêu biến chân để có thể trườn dễ dàng qua những hốc nhỏ. Một số khác cho rằng một loài thằn lằn dưới nước khác, như mosasaur, quay trở lại bờ và biến thành rắn.

Bằng chứng về giả thuyết thứ hai bắt nguồn từ những tương đồng về thể chất giữa thằn lằn rồng (monitor), họ hàng còn sống gần gũi nhất với mosasaur và rắn.

"Thằn lằn rồng có chiếc lưỡi dài chẻ nhánh như rắn, và không nhiều loài thằn lằn có đặc điểm này. Cơ thể của thằn lằn rồng cũng dài và uốn lượn giống rắn. Hàm của chúng to và có xu hướng tiến hoá thành hàm rắn. Vì vậy có một vài bằng chứng về đặc điểm hình thái chỉ ra mối quan hệ giữa rắn và thằn lằn rồng", Hedges cho biết.

Để kiểm nghiệm giả thuyết này, Vidal và Hedges đã so sánh ADN từ 17 trên 25 họ hàng của rắn với ADN của tất cả 19 họ hàng của thằn lằn. Họ tìm thấy rắn có nhiều đặc điểm ADN giống những con thằn lằn đất hơn nhiều so với thằn lằn rồng. Điều này cung cấp bằng chứng xác đáng về sự tiến hoá trên cạn.

Giáo sư sinh học Nancy J. Berner cho rằng sự so sánh ADN là bằng chứng thuyết phục đối với những người chỉ nhìn vào sự tương đồng thể chất. Tuy vậy, Hedges và Vidal vẫn chưa thể xác định chính xác khi nào thì rắn tách nhánh khỏi họ hàng thằn lằn.

Minh Thi (theo AP)