Nushu - ngôn ngữ độc quyền của phái yếu

Một người phụ nữ bó chân Trung Quốc, có thể bà đã sử dụng ngôn ngữ Nushu.

Cuối tháng 4, các nhà lưu trữ Trung Quốc sẽ công bố một bộ sưu tầm quý hiếm những đồ vật mang đặc trưng của Nushu, một loại chữ viết cổ bí ẩn được tạo ra và độc quyền dùng cho phụ nữ.

Triển lãm, sẽ diễn ra tại khu tự trị Choang, Quảng Tây, là một phần trong những nỗ lực nằm nhận diện và bảo tồn thứ ngôn ngữ mà nhiều học giả lo ngại là đang ở bờ tuyệt chủng này.

Nushu, nghĩa là hệ thống chữ viết của phụ nữ, được bảo mật bởi người nói và người viết đến mức phụ nữ thường đốt bản thảo để tránh rơi vào tay đàn ông, và họ sẽ chôn các đồ vật có chứa ký tự Nushu theo các bà bạn khi họ qua đời.  

Nguồn gốc của ngôn ngữ này chưa rõ, nhưng hầu hết các học giả tin rằng Nushu xuất hiện vào thế kỷ 3, thời kỳ mà chính quyền Trung Quốc cấm phụ nữ đi học. Những hủ tục như sắp xếp hôn nhân hay bó chân cũng ngăn cản nhiều cô gái đi xa khỏi quê hương của họ.

Tại Hội thảo hằng năm về giáo dục châu Á, Orie Endo - giáo sư về ngôn ngữ xã hội tại Đại học Bunkyo, Nhật Bản, người được xem là chuyên gia đầu tiên của thế giới về Nushu - giả thuyết rằng Nushu phát sinh từ một tập quán có tên gọi Jiebai Zimei, hay "hội phụ nữ chí cốt" trong các vùng Daoxian, Jianghua, Jiangyong, và Yongjiang. Tham gia nhóm này, những người phụ nữ phải thề tận tâm suốt đời với bạn gái mình, những người không có quan hệ máu mủ với họ.

"Những "chị em chí cốt" cùng nhau đến hội thờ thành hoàng làng, cùng nhau thêu mùa may vá và đan lát, và nói chung họ gắn bó với nhau hơn nhiều so với chị em ruột thực sự", Endo giải thích.

Theo Endo, mặt dù cuộc sống trong làng hiểu theo nhiều cách là rất thanh bình, với khí hậu ấm áp và đất đai màu mỡ, song một cuộc hôn nhân địa ngục vẫn đang chờ đợi họ. Các cô dâu trẻ buộc phải về nhà những người chồng mà họ chưa hề biết mặt, làm việc quần quật dưới sự đe nẹt của các bà mẹ chồng, và sinh ra những đứa trẻ dễ chết sớm.

Những phụ nữ này tự hát lên để giải phóng sự sầu tủi của mình. Tuy nhiên, một khi bị tách khỏi những người phụ nữ khác, họ không thể hát cùng nhau, cũng không thể nói vọng giữa các làng. Và từ nhu cầu mãnh liệt bộc bạch nỗi lòng mình với người khác, có thể Nushu đã ra đời với tư cách như một loại giao tiếp giữa những người phụ nữ.

Nushu có điểm gì đó tương đồng với chữ Hán - loại chữ viết phổ biến ở Trung Quốc, nhưng thuôn hơn. Endo cho rằng có thể kiểu chữ này được gợi ý từ những mẫu hoa văn thêu thùa. Rất nhiều đồ vật trong triển lãm sẽ phản ánh ý tưởng này, trong đó có các tạp dề, túi xách, khăn tay và khăn quàng có thêu các ký tự Nushu.

"Chúng tôi đã sưu tầm được 300 đồ vật mang theo thứ ngôn ngữ hiếm hoi này trong 5 chuyến đi tới hạt Yongjiang, nơi ra đời của thứ ngôn ngữ chỉ dành cho phái yếu hồi năm ngoái", Liu Gening, một trong những nhà sưu tầm, cho biết.

"Chiếc cổ nhất trong số chúng có từ cuối triều Thanh, vào đầu những năm 1900, và vật gần đây nhất là từ những năm 1960-1970". Cũng theo Liu, Nushu hiện vẫn còn được sử dụng, nhưng chỉ ở một vài cụ bà hiếm hoi sống trong các vùng nông thôn xa xôi.

Endo và một vài nhà ngôn ngữ châu Á khác hy vọng sẽ bảo tồn được ngôn ngữ này thông qua sách vở, giáo dục và những nỗ lực tiếp theo, nhằm duy trì thứ ngôn ngữ được xem là chữ viết độc quyền duy nhất của phái đẹp trên thế giới.

Bích Hạnh (theo Discovery)